Φεύγουν από την αγορά 27 μοναδικά φάρμακα – συνολικά 230 αποσύρονται
Νέος γύρος αποσύρσεων στην ελληνική αγορά φαρμάκου, με φόντο το clawback, τις ελλείψεις και τους ασφυκτικούς προϋπολογισμούς
Νέο κύμα αποσύρσεων φαρμάκων βρίσκεται σε εξέλιξη στην ελληνική αγορά, καθώς 230 σκευάσματα διακόπτουν την κυκλοφορία τους, μετά από σχετική ενημέρωση των φαρμακευτικών εταιρειών προς τον ΕΟΦ. Οι αποσύρσεις αυτές προστίθενται στα περίπου 3.500 φάρμακα που έχουν χαθεί από την αγορά από το 2016 έως και το 2024, επιβεβαιώνοντας μια σταθερή και μακροχρόνια τάση συρρίκνωσης του διαθέσιμου φαρμακευτικού χαρτοφυλακίου.
Σύμφωνα με τη λίστα του ΕΟΦ, η πλειονότητα των φαρμάκων έχει ήδη αποσυρθεί εντός του 2025, ενώ ορισμένα πρόκειται να διακοπούν τον Φεβρουάριο, τον Μάιο και τον Νοέμβριο του 2026. Οι αιτίες που οδηγούν σε αυτή την εξέλιξη είναι πολλαπλές. Περιλαμβάνουν τον αυξημένο ανταγωνισμό, τις ελλείψεις ή το αυξημένο κόστος πρώτων υλών, αλλά και την επιστημονική πρόοδο που έχει καταστήσει ορισμένα παλαιότερα φάρμακα λιγότερο ελκυστικά, καθώς αντικαθίστανται από νεότερες θεραπείες με καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα.
Καθοριστικό ρόλο, ωστόσο, διαδραματίζει το clawback, δηλαδή οι υποχρεωτικές επιστροφές που καλούνται να καταβάλουν οι φαρμακευτικές εταιρείες όταν ξεπερνιέται η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη. Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι, σε πολλές περιπτώσεις, τα φάρμακα καθίστανται πλέον ζημιογόνα, με αποτέλεσμα οι εταιρείες να μην έχουν οικονομικό κίνητρο να διατηρούν την κυκλοφορία τους, επιβαρύνοντας περαιτέρω τη συνολική τους οικονομική θέση.
Στη λίστα των 230 φαρμάκων περιλαμβάνονται σκευάσματα ευρέος φάσματος θεραπευτικών κατηγοριών, όπως αντιβιοτικά, αντιψυχωσικά, αντισταμινικά, ινσουλίνες, γλιπτίνες για τον διαβήτη, αντιυπερτασικά, φάρμακα για τα λιπίδια, αντικαρκινικά, σκευάσματα για την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, ρευματολογικές παθήσεις, εμβόλια νέας τεχνολογίας που αντικαθιστούν παλαιότερα, φάρμακα για τη διακοπή του καπνίσματος, καθώς και αλοιφές για την αντιμετώπιση του πόνου.
Ποιες ουσίες αποσύρονται
- Πανιτουμουμάμπη
Μονοκλωνικό αντίσωμα για τον καρκίνο του παχέος εντέρου. - Ετοποσίδη
Κυτταροστατικό αντικαρκινικό φάρμακο. - Παράγοντας συγκόλλησης αιμοπεταλίων XIII
Για αιματολογικές διαταραχές. - Αντιθρομβίνη III
Σε δύο μορφές και περιεκτικότητες. - Ανοσοσφαιρίνη
Για ανοσολογικές και αιματολογικές παθήσεις. - Παράγοντας von Willebrand
Για την αντιμετώπιση της αιμορροφιλίας. - Ρομιπλοστίμη
Για την παραγωγή αιμοπεταλίων, σε πέντε μορφές και περιεκτικότητες. - Φαινυτοΐνη
Αντιεπιληπτικό φάρμακο, σε τρεις μορφές και περιεκτικότητες. - Φαμπριδίνη
Για ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας. - Ατοσιμπάνη
Για την καθυστέρηση του πρόωρου τοκετού, σε δύο περιεκτικότητες. - Παπαβερίνη
Αντισπασμωδικό για γαστρεντερικές διαταραχές. - Συνδυασμός σουλφαμεθοξαζόλης – τριμεθοπρίμης
Αντιβιοτικό για λοιμώξεις, σε δύο περιεκτικότητες. - Φαινοβαρβιτάλη
Βαρβιτουρικό για άγχος, διαταραχές ύπνου και νευρολογικές παθήσεις. - Ζιπραζιδόνη
Αντιψυχωσικό, σε δύο περιεκτικότητες. - Ολανζαπίνη
Αντιψυχωσικό φάρμακο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι, στην ίδια λίστα, περιλαμβάνονται 27 ιδιοσκευάσματα με μοναδική δραστική ουσία, τα οποία δεν κυκλοφορούν σε άλλο ισοδύναμο φάρμακο στην ελληνική αγορά. Από αυτά, 15 φάρμακα σε 27 διαφορετικές μορφές και περιεκτικότητες χαρακτηρίζονται κρίσιμα, με τον ΕΟΦ να επισημαίνει ότι μπορούν να είναι διαθέσιμα μέσω έκτακτης εισαγωγής από το ΙΦΕΤ. Πρόκειται για σκευάσματα που αφορούν, μεταξύ άλλων, την ογκολογία, αιματολογικές παθήσεις, ψυχιατρικά και αυτοάνοσα νοσήματα, λοιμώξεις, διαβήτη και σοβαρές νευρολογικές καταστάσεις.
Στη σχετική λίστα περιλαμβάνονται φάρμακα όπως μονοκλωνικά αντισώματα για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, κυτταροστατικά, παράγοντες πήξης, ανοσοσφαιρίνες, αντιεπιληπτικά, φάρμακα για τη σκλήρυνση κατά πλάκας, για την καθυστέρηση του πρόωρου τοκετού, κλασικά αντιβιοτικά, αλλά και ευρέως χρησιμοποιούμενα αντιψυχωσικά και αντικαταθλιπτικά.
Παράγοντες της φαρμακευτικής αγοράς σχολιάζουν ότι η δυνατότητα έκτακτης εισαγωγής μέσω ΙΦΕΤ δεν αναιρεί το βασικό πρόβλημα. Όπως επισημαίνουν, οποιοδήποτε φάρμακο μπορεί θεωρητικά να εισαχθεί με αυτόν τον τρόπο, ανεξάρτητα από το αν είναι εγκεκριμένο ή όχι, αρκεί να κατατεθεί σχετικό αίτημα. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή δεν αποτελεί μόνιμη λύση και δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια σταθερή παρουσία των φαρμάκων στην αγορά.
Το κύριο ζήτημα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, παραμένει το clawback, το οποίο εξακολουθεί να κινείται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Οι όποιες ενισχύσεις στους κλειστούς προϋπολογισμούς φαρμακευτικής δαπάνης, τόσο εντός όσο και εκτός νοσοκομείων, δεν επαρκούν, καθώς δεν ακολουθούν τον ρυθμό αύξησης των αναγκών. Επιπλέον, καταγράφεται αδυναμία πρόβλεψης των μελλοντικών επιβαρύνσεων, αλλά και αναδρομικές χρεώσεις, ακόμη και μετά το κλείσιμο των οικονομικών χρήσεων.
Οι προοπτικές, σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, δεν εμφανίζονται ευοίωνες. Οι περιορισμοί παραμένουν, ενώ αναμένεται να προστεθούν και νέοι, με τον διαχωρισμό των κλειστών προϋπολογισμών για γενόσημα και πρωτότυπα φάρμακα. Παράλληλα, σημαντικό μέρος των αποσύρσεων αφορά νοσοκομειακά σκευάσματα, ενώ στα γενόσημα καθοριστικό ρόλο παίζουν το μικρό μερίδιο αγοράς, οι διεθνείς ελλείψεις πρώτων υλών, η αύξηση του κόστους παραγωγής και η υποκατάσταση παλαιών θεραπειών από νεότερες.
Το αποτέλεσμα είναι ένα σταθερά δυσμενές περιβάλλον, στο οποίο η καθυστέρηση εισαγωγής καινοτόμων φαρμάκων συνδυάζεται πλέον και με τη σταδιακή αποχώρηση παλαιότερων, δοκιμασμένων θεραπειών, δημιουργώντας αυξανόμενες ανησυχίες για τη βιωσιμότητα της φαρμακευτικής κάλυψης στη χώρα.
