Τα ίχνη της αρχαιογνωσίας και της Ιστορίας μάς προσκαλεί να ακολουθήσουμε από τις 7 Σεπτεμβρίου το Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη μέσα από τη νέα του έκθεση με πρωταγωνιστές σπάνιους και πρωτότυπους παλιούς χάρτες. Πρόκειται για 200 μοναδικά ντοκουμέντα από την πλούσια συλλογή του καθηγητή Παναγιώτη Ν. Σουκάκου, τα οποία εστιάζουν στη χαρτογραφική απεικόνιση του ευρύτερου ελλαδικού χώρου και της Ανατολικής Μεσογείου.
Ανάμεσα σε αυτούς, φυσικά, υπάρχουν χάρτες του χερσαίου και νησιωτικού χώρου, ιστορικοί και θρησκευτικοί χάρτες, καθώς και σελίδες τίτλου από εξαιρετικής επιμέλειας χαρτογραφικές εκδόσεις. Οι δημιουργοί που κρύβονται πίσω από αυτά, άνθρωποι με περγαμηνές, οι οποίοι έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στην εξέλιξη της επιστήμης τους· μιας επιστήμης που άνθησε την εποχή της Αναγέννησης λόγω των μεγάλων εξερευνητικών ταξιδιών που άρχισαν να πραγματοποιούνται τότε συστηματικά.
Η παρουσίαση, που θα διαρκέσει έως τις 23 Σεπτεμβρίου, θα είναι και η πρώτη που θα εγκαινιάσει το ολοκαίνουργιο εκθεσιακό πρόγραμμα του γνωστού πολιτιστικού ιδρύματος.
Ευδιάκριτα χωρισμένοι, οι χάρτες που χρονολογικά ξεκινούν από τον 15ο αιώνα και φτάνουν έως και το 1920 δίνουν χρήσιμες πληροφορίες για την Ιστορία, τη θρησκεία αλλά και για τα διπλωματικά παιχνίδια της εκάστοτε εποχής.
Στην ιστορική ενότητα, για παράδειγμα, οι περσικοί πόλεμοι, η ανάβαση του Κύρου και η κάθοδος των Μυρίων, ο Μέγας Αλέξανδρος και η αυτοκρατορία του, καθώς και γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας περιγράφονται με ακρίβεια επάνω στις επιφάνειες των χαρτών. Βέβαια, οι ιστορικοί χάρτες ασχολούνται και με τα μυθολογικά συμβάντα, τα οποία αποτέλεσαν για πολλούς αιώνες πηγή έμπνευσης των Γάλλων και Αγγλων γεωγράφων.
Ξεχωριστό σημείο της έκθεσης είναι η εμφάνιση της δωδεκάφυλλης «Χάρτας του Ρήγα Βελεστινλή», που τυπώθηκε το 1797 στη Βιένη και αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά έργα του Νεολληνικού Διαφωτισμού. Πάνω της φέρει πλήθος μυθολογικών και ιστορικών αναφορών, ενώ ταυτοχρόνως ενσαρκώνει και το όραμα του Ρήγα για την πολυπόθητη απελευθέρωση του ελληνικού έθνους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν όμως και οι θρησκευτικοί χάρτες της συλλογής, οι οποίοι εστιάζουν στη γεωγραφία της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης, με επίκεντρο φυσικά τους Αγίους Τόπους. Για παράδειγμα, παρουσιάζονται μέσα από χαρτογραφικές εκδόσεις οι περιπλανήσεις των Ισραηλιτών στην έρημο έως και την άφιξή τους στη Γη της Χαναάν, στις περιοχές όπου έζησε και δίδαξε ο Ιησούς, οι περιοδείες των Αποστόλων αλλά και οι περιοχές όπου πραγματοποιήθηκαν οι Εκκλησιαστικές Σύνοδοι. Μεγάλο μέρος πάντως των εκκλησιαστικών αυτών χαρτών που συναντά κανείς σε αυτήν την ενότητα ασχολείται με την ερμηνεία των Γραφών.
Ακόμη το κοινό θα έχει την ευκαιρία να δει στους εκθεσιακούς χώρους του Ιδρύματος Θεοχαράκη μια σειρά από πολιτικοσατιρικούς χάρτες. Πρόκειται για μια ενότητα που ξεφεύγει από την αυστηρότητα της επιστημονικής χωροταξικής αποτύπωσης και βοηθάει στην ανάδειξη του πολιτικού παρασκηνίου. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι η χρήση αυτών ήταν πολύ συχνή, διότι με αυτόν τον τρόπο οι χαρτογράφοι μπορούσαν να ασκήσουν κριτική αλλά και να στηλιτεύσουν τους πολιτικούς χειρισμούς μέσα τη διαπεραστική και αιχμηρή ματιά που τους πρόσφερε η σάτιρα.
Από τους πιο γνωστούς εξ αυτών είναι ο χάρτης του αποκαλούμενου «Μαύρου Χταποδιού», ο οποίος φιλοτεχνήθηκε το 1877 κατά τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού Πολέμου και γι’ αυτό απεικονίζει τη Ρωσία σαν χταπόδι που απλώνει τα πλοκάμια της σε Ανατολή και Δύση.
Τέλος, εκτίθενται ακόμη προμετωπίδες αλλά και σελίδες τίτλου από εξαιρετικές χαρτογραφικές εκδόσεις που άφησαν εποχή. Μιλάμε για επιβλητικές αλληγορικές συνθέσεις, οι οποίες διακοσμούσαν τη δεύτερη και την τρίτη σελίδα ενός άτλαντα. Αυτές ήταν και οι πρώτες εικόνες που αντίκριζε ο αναγνώστης στο ταξίδι του με στόχο την απόκτηση εγκυκλοπαιδικών γνώσεων.
Infο: Η έκθεση πρωτότυπων και παλαιών χαρτών στο Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη θα ξεκινήσει στις 7 Σεπτεμβρίου και θα ολοκληρωθεί στις 23 του ίδιου μήνα.
Γιώτα Βαζούρα
