Με έργα Τέτση, Γουναρόπουλου, Μυταρά, Χατζηκυριάκου – Γκίκα θα γεμίσει από σήμερα η Σίφνος. Η Εθνική Πινακοθήκη, μένοντας συνεπής στο ραντεβού της με το νησί των Κυκλάδων – όπου τα τελευταία χρόνια πραγματοποιεί σημαντικές εικαστικές πρωτοβουλίες-, παρουσιάζει στο Παλιό Σχολείο του Κάστρου μια έκθεση που θα μπορούσε να θεωρηθεί προπομπός της μεγάλης παρουσίασης που έχει προγραμματιστεί για την έδρα της στη Βασιλίσσης Σοφίας τον προσεχή Σεπτέμβριο.
Μιλάμε, φυσικά, για την πολυαναμενόμενη έκθεση με τίτλο «Δωρεές τέχνης προς την Εθνική Πινακοθήκη 1959-2007 – Επιλογή», η οποία θα παρουσιάσει στο κοινό κορυφαίους ζωγραφικούς πίνακες, σχέδια αλλά και γλυπτά που περιήλθαν στα χέρια της Εθνικής Πινακοθήκης κατόπιν δωρεάς των ίδιων των καλλιτεχνών ή σπουδαίων πολιτιστικών ιδρυμάτων.
Αν και σχετικά μικρή σε έκταση, η έκθεση στη Σίφνο μάς προετοιμάζει για το τι θα δούμε το φθινόπωρο στην πρωτεύουσα. Η πρώτη δωρεά αφορά το έργο του Σπύρου Βασιλείου που χάρισε ο ίδιος στο πολιτιστικό ίδρυμα το 1959, ενώ η τελευταία προέρχεται από την εικαστική σοδειά του Δανιήλ.
Η αναφορά στον Παναγιώτη Τέτση, ο οποίος γενναιόδωρα χάρισε έναν μεγάλο αριθμό έργων του, γίνεται μέσα από την παρουσίαση τεσσάρων χαρακτηριστικών δημιουργιών του, οι οποίες ακολουθούν χρονολογικά την καλλιτεχνική του πορεία από το τέλος της δεκαετίας του 1950 ως τη δεκαετία του 1980.
Σε περίοπτη θέση στο Παλιό Σχολείο του Κάστρου εκτίθεται και η σύνθεση του Νίκου Χατζηκυριάκου – Γκίκα με τίτλο «Χωρίς νερό». Μιλάμε για ένα έργο του 1965, στο οποίο συμπυκνώνεται η δυναμική και πρωτότυπη ματιά του και το οποίο συνδυάζει στοιχεία της διαχρονικής ελληνικής τέχνης.
Από τις εκπλήξεις της έκθεσης είναι και η φιλοξενία του «Τουταγχαμών», που φιλοτέχνησε η μαθήτρια των Παρθένη, Νικολάου Λύτρα και Θωμόπουλου εικαστικός Αγλαΐα Παπά. Για πρώτη φορά δε το έργο παρουσιάζεται δίνοντας τη δυνατότητα να παρατηρήσουμε και την οπίσθια πλευρά, όπου βρίσκεται ένα ξεχωριστό νατουραλιστικό πορτρέτο γυμνού μπούστου νέου. Ακόμη οι θεατές έχουν τη δυνατότητα να αντικρίσουν συγκινητικά πειστήρια της ζωής και της ιστορίας του πίνακα.
Χαρακτηριστικό είναι ότι τα εκτιθέμενα έργα δεν προέρχονται μόνο από καλλιτέχνες, αλλά και από σημαντικά κληροδοτήματα, όπως του Χρήστου Καπράλου, της Νανάς Ησαΐα, της Αγγέλας Νικολάου και του Σάββα Χαρατσίδη. Αυτή είναι άλλωστε και η ειδοποιός διαφορά με την αντίστοιχη διοργάνωση του Σεπτεμβρίου στην Αθήνα, η οποία θα είναι αφιερωμένη αποκλειστικά στις δωρεές των καλλιτεχνών.
Οπως επισημαίνει και η επιμελήτρια της έκθεσης Λίνα Τσίκουτα – Δεϊμέζη, οι πρώτες δωρεές στην ιστορία της Πινακοθήκης αναφέρονται τη χρονιά της ίδρυσής της, δηλαδή το 1900. «Πρόκειται για 246 έργα, κυρίως ξένων καλλιτεχνών αλλά και του Θεόδωρου Βρυζάκη, του Πολυτεχνείου και του Πανεπιστημίου. Την επόμενη χρονιά, το 1901, από το κληροδότημα Αλεξάνδρου Σούτζου, προστίθενται 281 έργα, κυρίως ξένων και ελάχιστων Ελλήνων καλλιτεχνών. Το Ιδρυμα Κουτλίδη προσφέρει 1.466 έργα» αναφέρει χαρακτηριστικά η ίδια στο προλογικό σημείωμά της.
Κατά την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου γνωστοί καλλιτέχνες με πρωτοβουλία των φιλελλήνων Ροζέ και Τατιάνας Μιλιέξ ως ελάχιστο φόρο τιμής για τον αντιστασιακό ρόλο της Ελλάδας έδωσαν και εκείνοι έργα τους. Ετσι, το 1949 συγκεντρώθηκαν 46 έργα από σημαντικούς Γάλλους καλλιτέχνες, όπως Πικάσο, Ματίς, Μασόν και άλλους, τα οποία προσφέρθηκαν στην Εθνική Πινακοθήκη ως αναγνώριση στον αγώνα του ελληνικού λαού κατά των κατακτητών. Ενα από αυτά άλλωστε, το περίφημο «Γυναικείο κεφάλι» του Πάμπλο Πικάσο, ήταν μεταξύ των έργων που είχαν κλαπεί από την Εθνική Πινακοθήκη τον περασμένο χειμώνα.
Infο: Η έκθεση εγκαινιάζεται σήμερα στο Παλιό Σχολείο του Κάστρου και θα διαρκέσει έως τις 30 Σεπτεμβρίου.
Γιώτα Βαζούρα
