Σε περίπου 28 δισ. ευρώ έφτασε το 2009, λίγο προτού αρχίσει η μεγάλη κατηφόρα της ελληνικής οικονομίας, η φοροδιαφυγή των ελεύθερων επαγγελματιών, σύμφωνα με μια πρόσφατη ακαδημαϊκή μελέτη των Ν. Αρταβάνη από το Virginia Polytechnic Institute and State University και των Adair Morse και Μαργ. Τσούτσουρα από το University of Chicago. Η μελέτη βασίζεται στην ιδέα σύμφωνα με την οποία οι τράπεζες προσαρμόζουν τα επίπεδα δανεισμού τους στο πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών. Χρησιμοποιεί τα στοιχεία από τα δάνεια για να προσεγγίσει τη φοροδιαφυγή, ενώ καταλήγει και σε ένα άλλο ενδιαφέρον συμπέρασμα: Η αδυναμία ή η αδιαφορία του κρατικού μηχανισμού στον εντοπισμό των κρυμμένων εισοδημάτων συνδέεται με το γεγονός ότι η πλειοψηφία των βουλευτών του ελληνικού Κοινοβουλίου (τουλάχιστον το 2010) ανήκει στα πέντε επαγγέλματα που είναι πρωταθλητές στη φοροδιαφυγή.
Πρόκειται δηλαδή για γιατρούς, μηχανικούς, εκπαιδευτικούς, λογιστές και συμβούλους επιχειρήσεων και δικηγόρους. Σύμφωνα με τη μελέτη, το μέσο εισόδημα που έκρυψαν το 2009 οι γιατροί και τα συγγενή επαγγέλματα από την Εφορία ανήλθε σε περίπου 29.343 ευρώ, ενώ ακολουθούν οι μηχανικοί, οι οποίοι εμφανίστηκαν κατά περίπου 28.625 ευρώ φτωχότεροι σε σύγκριση με τα πραγματικά τους εισοδήματα. Σε υψηλότατα επίπεδα κινήθηκε και η φοροδιαφυγή στους εκπαιδευτικούς (βλέπε ιδιαίτερα μαθήματα κ.λπ.), με το μέσο εισόδημα που έκρυψαν από την Εφορία φτάνει τα 24.742 ευρώ. Ακολουθούν οι λογιστές (οι οποίοι πρέπει υποχρεωτικά να υπογράψουν τις φορολογικές δηλώσεις ώστε να θεωρηθεί ένας φορολογούμενος ειλικρινής κατά την αυτοπεραίωση!), οι οποίοι έκρυψαν 24.573 ευρώ. Την πρώτη πεντάδα συμπληρώνουν οι δικηγόροι, με τη μέση φοροδιαφυγή στα 24.032 ευρώ. Πολύ ψηλά στη σχετική λίστα βρίσκονται και οι επαγγελματίες των μέσων μαζικής ενημέρωσης και οι καλλιτέχνες (έκρυψαν κατά μέσο όρο 18.360 ευρώ), καθώς και οι ελεύθεροι επαγγελματίες στον τουρισμό και στα εστιατόρια (15.884 ευρώ).
Ο έλεγχος στις χορηγήσεις των τραπεζών προς τους ελεύθερους επαγγελματίες έδειξε ότι το 82% του εισοδήματος που είχαν δηλώσει στην Εφορία κατευθυνόταν για αποπληρωμή δόσεων δανείων! Τα ποσοστά εκτοξεύονται στο 100% στους λογιστές ή στους γιατρούς. Το να πληρώνεις 82 λεπτά για κάθε ευρώ που κερδίζεις σε δόσεις δανείων δεν θεωρείται βιώσιμο για κανένα νοικοκυριό. Σε γενικές γραμμές, οι τράπεζες δίνουν δάνεια σε καταναλωτές στους οποίους το ύψος των δόσεων δεν ξεπερνά το 30% του εισοδήματός τους. Συνεπώς οι ελληνικές τράπεζες, οι οποίες έδιναν δάνεια ακόμα και όταν γνώριζαν ότι οι δόσεις φτάνουν το 80% ή το 100% του δηλωθέντος εισοδήματος ενός ελεύθερου επαγγελματία, είχαν στο μυαλό τους ότι υπήρχαν κρυφά έσοδα, τα οποία έφταναν και περίσσευαν για την κάλυψη των υποχρεώσεών του.
Φώτης Κόλλιας
