Σοκ ένιωσαν οι άνθρωποι της Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων (ΔΕΑ), όταν βρέθηκαν ενώπιον του μεγαλύτερου ομαδικού τάφου (από τις έως σήμερα εκταφές) στα Κατεχόμενα. Οπως έγραψε η κυπριακή εφημερίδα «Φιλελεύθερος», ο ομαδικός τάφος βρέθηκε κοντά στην περιοχή Χαμίτ Μάντρες και ήδη άρχισαν να ανασύρονται τα πρώτα οστά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, τα οστά ανήκουν σε πεσόντες ή εκτελεσθέντες Ελληνοκύπριους στρατιώτες, οι οποίοι εγκλωβίστηκαν όταν έσπασε η αμυντική γραμμή της Μιας Μηλιάς στις 14 Αυγούστου 1974. Σημειώνεται ότι ανάμεσα σε αυτούς που πολέμησαν στη Μια Μηλιά ήταν και ο λοχαγός Τάσος Μάρκου, ο οποίος αρνήθηκε να υποχωρήσει. Αρκετοί στρατιώτες φέρονται να έμειναν χωρίς καθοδήγηση και χωρίς κάλυψη κι έτσι είτε έπεσαν στη μάχη είτε συνελήφθησαν και δολοφονήθηκαν στη συνέχεια.
Μυστικό
Το συγκεκριμένο σημείο όπου βρέθηκε ο ομαδικός τάφος ήταν γνωστό εδώ και καιρό, αλλά όσοι το γνώριζαν το κρατούσαν μυστικό. Στο παρελθόν έγινε αναφορά για μεταφορά εθνοφρουρών στο εν λόγω μέρος με φορτηγά και ημιφορτηγά, αλλά δεν έγινε γνωστό κατά πόσον οι πληροφορίες ήταν αξιόπιστες.
Να υπενθυμίσουμε ότι πριν από λίγες μέρες σε άλλο ομαδικό τάφο στην περιοχή Τραχώνι (στον παλαιό δρόμο Λευκωσίας – Αμμοχώστου) βρέθηκε και ο μικρότερος αγνοούμενος. Η ανακάλυψη ήταν συγκλονιστική, αφού εντοπίστηκαν τα οστά ενός βρέφους μόλις μερικών μηνών (γεννήθηκε το 1974), που οι Τούρκοι, όπως αποδείχθηκε από μαρτυρίες, πήραν από την αγκαλιά της μάνας του και δολοφόνησαν. Στον τάφο βρέθηκαν επίσης τα οστά της μητέρας του βρέφους, της 11χρονης αδελφής της, της γιαγιάς της, καθώς και τα οστά του πατέρα του βρέφους Ανδρέα Κυριάκου του Κυριάκου.
Η Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων έχει συσταθεί από το 1981 αλλά σημαντικό έργο έχει επιδείξει τα τελευταία χρόνια, κυρίως χάρη στις σύγχρονες επιστημονικές, ερευνητικές μεθόδους, όπως είναι η ανάλυση DNA.
