Οσοι παρακολουθούν την πορεία του προγράμματος μόνο με θαύμα θεωρούν ότι θα επιτευχθεί ο στόχος για έσοδα 4,5 δισ. ευρώ από ιδιωτικοποιήσεις στη διετία 2013-2014, όπως συμφώνησε η κυβέρνηση με την τρόικα. Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι ο εισπρακτικός στόχος είναι υπεραισιόδοξος, με δεδομένες τις καθυστερήσεις που σημειώνονται στην προκήρυξη κρίσιμων διαγωνισμών. Για περισσότερο από έναν μήνα το Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ) δεν έχει πρόεδρο, μετά την αποπομπή του Στ. Σταυρίδη, με συνέπεια να καθυστερούν και εν εξελίξει διαγωνισμοί. Επιπλέον, οι παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μπλοκάρουν τις ιδιωτικοποιήσεις οργανισμών για τους οποίους υπάρχει εξασφαλισμένο ενδιαφέρον, όπως, για παράδειγμα, ο ΟΛΠ και ο ΟΛΘ. Ειδικά για τον ΟΛΠ, ο διαγωνισμός επρόκειτο να προκηρυχθεί την Παρασκευή, αλλά μετατέθηκε για άγνωστη ημερομηνία, με την κυβέρνηση να βρίσκεται στις συμπληγάδες της κινεζικής Cosco και της Διεύθυνσης Εσωτερικής Αγοράς της Κομισιόν.
Ενδεικτικό των δυσκολιών που αντιμετωπίζει η διοίκηση του ΤΑΙΠΕΔ είναι το γεγονός ότι ήδη μετατέθηκαν για το 2014 οι διαγωνισμοί για την πώληση της ΔΕΠΑ και τη συμμετοχή του Δημοσίου στα Ελληνικά Πετρέλαια (ΕΛ.ΠΕ.), οι οποίοι θα είχαν και σημαντικό αντίκτυπο στα έσοδα του Ταμείου. Σύμφωνα με το τελευταίο, αναθεωρημένο, χρονοδιάγραμμα του Μνημονίου, ο διαγωνισμός για τα ΕΛ.ΠΕ. θα προκηρύσσονταν στο τελευταίο τρίμηνο του 2013. Στην πορεία, οι «φωστήρες» που σχεδιάζουν το πρόγραμμα διαπίστωσαν ότι είναι προτιμότερο να πωληθεί πρώτα η ΔΕΠΑ, ώστε να μπουν στα ταμεία των ΕΛ.ΠΕ. τα έσοδα από το μερίδιο που κατέχουν. Ετσι και το Δημόσιο θα έχει, στη συνέχεια, μεγαλύτερα έσοδα από την πώληση του μεριδίου του (34%) στα ΕΛ.ΠΕ.
Οι αυξημένοι κίνδυνοι «ατυχήματος» σε όλους τους μεγάλους διαγωνισμούς του ΤΑΙΠΕΔ είναι και ο βασικότερος λόγος για τον οποίο, κατά τις συζητήσεις της περασμένης εβδομάδας με την τρόικα, αναφέρθηκε η ενίσχυση του προγράμματος αξιοποίησης ακινήτων. Για να αξιοποιηθούν τα εκατοντάδες «φιλέτα» που διαθέτει το Δημόσιο, θα χρειαστούν χρόνια, γι’ αυτό και προωθείται η τιτλοποίηση μελλοντικών εσόδων, με αρχικό στόχο την άντληση 1 δισ. ευρώ. Αν αντληθεί περί το 1 δισ. από την τιτλοποίηση (που μπορεί να είναι μεγαλύτερη) και μπουν φέτος στα ταμεία περί το 1,5 δισ. (από ΟΠΑΠ, λαχεία, ΔΕΣΦΑ κ.λπ.), τότε μένει να συγκεντρωθούν 2 δισ. τους επόμενους 15 μήνες, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος των 4,5 δισ. στη διετία. Αλλά το εγχείρημα της τιτλοποίησης δεν είναι εύκολο, με δεδομένη την πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας.
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων έχει πέσει, πάντως, και το σενάριο δημιουργίας εταιρίας επενδύσεων σε ακίνητα (ΑΕΕΑΠ), οι μετοχές της οποίας θα εισαχθούν στο Χρηματιστήριο. Επειδή οι ΑΕΕΑΠ προσελκύουν εσχάτως το ενδιαφέρον ξένων επενδυτών (πρόσφατη είναι η συμφωνία του καναδικού επενδυτικού ομίλου Fairfax για συμμετοχή στη Eurobank Properties, ενώ σε αντίστοιχες συζητήσεις βρίσκεται και η Εθνική Τράπεζα για τη θυγατρική Πανγαία), κάποιοι θεωρούν ότι θα υπάρξει αντίστοιχο ενδιαφέρον διεθνών οίκων και για την ΑΕΕΑΠ του Δημοσίου. Το γεγονός ότι καθυστερούν οι οριστικές αποφάσεις δείχνει, πάντως, ότι δεν είναι εύκολο το εγχείρημα προεξόφλησης των εσόδων από αξιοποίηση πολύτιμων κρατικών ακινήτων.
ΔΕΠΑ, ΕΛ.ΠΕ., ΟΛΠ, ΟΛΘ, ΕΥΔΑΠ και Εγνατία Οδός το… βαρύ πυροβολικό
Εκτός από τη ΔΕΠΑ, τα ΕΛ.ΠΕ., τον ΟΛΠ και τον ΟΛΘ (οι διαγωνισμοί για την πώληση των οποίων θα προκηρυχθούν σε άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία), στο… βαρύ πυροβολικό του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων περιλαμβάνονται και η ΕΥΔΑΠ, η πολυετής παραχώρηση της Εγνατίας Οδού καθώς και κάποιων από τα μεγάλα περιφερειακά λιμάνια (π.χ. Αλεξανδρούπολης) που λειτουργούν με τη μορφή της ανώνυμης εταιρίας. Υποτίθεται ότι το ΤΑΙΠΕΔ ήταν έτοιμο να προκηρύξει τον διαγωνισμό για την ΕΥΔΑΠ (το πολλάκις αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα προβλέπει ότι αυτό θα συμβεί στο προσεχές τρίμηνο), αλλά προκύπτουν συνεχώς προβλήματα. Το τελευταίο συνδέεται με τη συμμετοχή του Δημοσίου στο επενδυτικό πρόγραμμα της ΕΥΔΑΠ, που δεν έχει καταβληθεί, αν και έχει υπογραφεί σχετική συμφωνία των δύο πλευρών. Για να επιλυθεί το πρόβλημα, χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση ή απόφαση γενικής συνέλευσης της ΕΥΔΑΠ, ώστε να μην «προικοδοτηθεί» ο μελλοντικός ιδιοκτήτης της εταιρίας με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ που θα μπορεί να διεκδικήσει δικαστικά.
Υποτίθεται ότι, όσες αλλαγές και αν γίνουν στο χρονοδιάγραμμα, έως το τέλος του 2014 πρέπει να έχει προκηρυχθεί το σύνολο των διαγωνισμών πώλησης περιουσιακών στοιχείων από το ΤΑΙΠΕΔ. Και ο κατάλογος είναι μακρύς, αφού περιλαμβάνει περισσότερες από είκοσι προκηρύξεις (μόνο για τις μαρίνες και τα καταφύγια σκαφών θα γίνουν άνω των 10 διαγωνισμοί). Εξαιρούνται, βέβαια, τα χιλιάδες ακίνητα τα οποία θα παραχωρούνται/πωλούνται σταδιακά είτε μέσω διαγωνισμών είτε μέσω του συστήματος ηλεκτρονικών δημοπρασιών. Μετά το 2014 το Δημόσιο θα επικεντρωθεί στην άντληση εσόδων από πώληση των συμμετοχών του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) στις τράπεζες που πρέπει να περάσουν πάλι σε χέρια ιδιωτών.
Στον κατάλογο με τις ιδιωτικοποιήσεις των προσεχών μηνών περιλαμβάνονται και η εταιρία διαχείρισης του τροχαίου υλικού του ΟΣΕ (η προθεσμία εκδήλωσης ενδιαφέροντος λήγει σήμερα), το ποσοστό του Δημοσίου στην Αερολιμένα Αθηνών (λέγεται ότι υπάρχει ενδιαφέρον από την καναδική PSP, η οποία απέκτησε το ποσοστό της Hochtief), το 49% που κατέχει το ΤΑΙΠΕΔ στην εταιρία διαχείρισης του Καζίνο Πάρνηθας (οι ιδιοκτήτες πιέζουν για τη μετεγκατάστασή του σε παραλιακό ξενοδοχείο), η πολυετής παραχώρηση υποθαλάσσιας δεξαμενής αποθήκευσης φυσικού αερίου ανοικτά της Καβάλας (κατά πληροφορίες, ενδιαφέρεται ο ρωσικός κολοσσός Rosneft και εγχώριοι επιχειρηματίες) και το περίφημο Ψηφιακό Μέρισμα (δηλαδή το φάσμα συχνοτήτων που απελευθερώνεται μέσω της μετατροπής του τηλεοπτικού σήματος από αναλογικό σε ψηφιακό).
Οι δυτικοί επενδυτές
Εως το τέλος Οκτωβρίου θα κριθεί η παρουσία ισχυρών δυτικών επενδυτών στους διαγωνισμούς του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων, καθώς στις επόμενες εβδομάδες περνούν στο τελικό στάδιο κρίσιμες προκηρύξει,ς όπως του Αστέρα Βουλιαγμένης (οι προσφορές κατατίθενται στις 21 Οκτωβρίου) και της πώλησης και επαναμίσθωσης 28 κτιρίων του Δημοσίου. Πρόκειται για δύο από τους διαγωνισμούς που έχουν προσελκύσει ισχυρό ενδιαφέρον από ευρωπαϊκούς και αμερικανικούς ομίλους, όπως συνέβη και στον διαγωνισμό για την παραχώρηση των περιφερειακών αεροδρομίων. Η σοβαρή παρουσία δυτικών ομίλων στους τρεις διαγωνισμούς χρησιμοποιείται ως επιχείρημα περί βελτίωσης του κλίματος από τη διοίκηση του Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ), καθώς και από κάποιους συμβούλους του προγράμματος. Εως σήμερα κυριαρχούσαν οι επενδυτές από ανατολική Ευρώπη και Ασία.
Φώτης Κόλλιας
