Τεράστιο πρόβλημα στη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος προκαλούν οι μαύρες τρύπες των ελλειμμάτων στα ασφαλιστικά ταμεία, που μπορεί να ξεπεράσουν τα 6 δισ. ευρώ το 2014. Το χρηματοδοτικό κενό στους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης (ΦΚΑ) λόγω περιορισμένων εσόδων και μειωμένης κρατικής στήριξης δημιουργεί συνθήκες έκρηξης του ασφαλιστικού. Η κατάσταση γίνεται ακόμα χειρότερη από τη δέσμευση που έχει αναλάβει το υπουργείο Εργασίας να μειώσει τις εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές κατά 3,9 ποσοστιαίες μονάδες και να καταργήσει κοινωνικούς πόρους, μέτρα που επίσης θα προκαλέσουν απώλειες εσόδων στα Ταμεία. Η χαριστική βολή όμως αναμένεται να δοθεί από τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για κονδύλια που πρόκειται να επιστραφούν σε ένστολους, μισθωτούς, αλλά και συνταξιούχους, καθώς κρίνονται αντισυνταγματικές οι περικοπές που επιβλήθηκαν από τα Μνημόνια.
Με βάση τον Κοινωνικό Προϋπολογισμό, το χρηματοδοτικό κενό που έχει καταγραφεί για την Κοινωνική Ασφάλιση ανέρχεται στα 800.000.000 ευρώ. Στο υπουργείο Εργασίας εκτιμούν ότι η τρύπα αυτή μπορεί να κλείσει με την πάταξη της εισφοροδιαφυγής και τα μέτρα που ελήφθησαν τον Νοέμβριο, κατά την προηγούμενη επίσκεψη της τρόικας στην Αθήνα. Βέβαια οι δανειστές δέχονται μόλις τα 300.000.000 ευρώ και αυτά με αστερίσκους, ενώ επιμένουν για τη λήψη και άλλων μέτρων προκειμένου να κλείσει η συγκεκριμένη τρύπα.
Το πρόβλημα οξύνεται ακόμα περισσότερο λόγω της μικρότερης κρατικής χρηματοδότησης το 2014, σε σχέση με το 2013, κατά 2,2 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με τον Προϋπολογισμό, η πρόβλεψη για το 2014 είναι ότι θα δοθούν συνολικά στην Κοινωνική Ασφάλιση το πολύ 12,7 δισ. ευρώ, ενώ το 2013 δόθηκαν 14,9 δισ. ευρώ. Το υπουργείο Οικονομικών έχει προϋπολογίσει ότι θα υπάρξει φέτος μειωμένη δαπάνη για να στηριχθούν τα ασφαλιστικά ταμεία, εξαιτίας των μειώσεων στις συντάξεις, κύριες και επικουρικές. Ομως δεν είχε υπολογίσει το γεγονός ότι ίσως χρειαστούν επιπρόσθετα κονδύλια για να καλυφθεί η επιστροφή χρημάτων σε ένστολους, μισθωτούς και συνταξιούχους, λόγω των σχετικών αποφάσεων του ΣτΕ. Το Ανώτατο Δικαστήριο αναμένεται να εκδώσει οριστική απόφαση με την οποία θα κρίνονται αντισυνταγματικές αρκετές από τις περικοπές μισθών και συντάξεων που ενσωματώθηκαν στα Μνημόνια της τελευταίας τετραετίας. Οι απώλειες για τα δημόσια ταμεία αναμένεται να υπερβούν το 1,1 δισ. ευρώ, καθώς τα ποσά που θα δοθούν θα είναι αναδρομικά και θα αφορούν τη χρονική περίοδο από το 2010 και μετά.
Ξεχωριστή τρύπα πρόκειται να δημιουργήσει και η μείωση κατά 3,9 ποσοστιαίες μονάδες των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών. Πρόκειται για μέτρο που έχει δεσμευτεί η ελληνική κυβέρνηση να εφαρμόσει από το 2012, χωρίς ακόμα να το έχει καταφέρει. Συνολικά, η υποχρέωση που υπάρχει είναι να μειωθούν οι εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες. Εως τώρα έχουν μειωθεί κατά 1,1 ποσοστιαία μονάδα, λόγω της κατάργησης τον Φεβρουάριο του 2012 των Οργανισμών Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) και Εργατικής Εστίας (ΟΕΕ). Υπολογίζεται ότι τυχόν άμεση περικοπή των 3,9 ποσοστιαίων μονάδων που αντιστοιχούν σε εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές θα προκαλέσει απώλεια εσόδων έως 850.000.000 ευρώ για τα ασφαλιστικά ταμεία. Το υπουργείο Εργασίας προσανατολίζεται στο να να περικόψει τις εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές τμηματικά έως το 2016, 1,3% τον χρόνο. Η τρόικα θέλει οι περικοπές να γίνουν άμεσα, χωρίς να υπολογίζει ότι τα ασφαλιστικά ταμεία θα επιβαρυνθούν ακόμα περισσότερο. Απλώς απαιτεί να βρεθούν ισοδύναμα μέτρα για να καλυφθεί η απώλεια.
Το υπουργείο Εργασίας προσανατολίζεται στο να περικόψει τις εισφορές που απευθύνονται στον ΟΑΕΔ (2,9% από τον εργοδότη και 1% από τον εργαζόμενο). Αποτέλεσμα είναι να κινδυνεύουν τα οικογενειακά επιδόματα που χορηγεί ο οργανισμός, ενώ θα μειωθούν και τα κονδύλια για τα προγράμματα κατάρτισης. Η κατάργηση της συγκεκριμένης εισφοράς όμως θα έχει αντίκτυπο και στις συντάξεις, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων, ενώ παρακρατούνται για τον συγκεκριμένο λόγο, τελικά καταλήγουν στην πληρωμή των συντάξεων.
Η κατάργηση των κοινωνικών πόρων φέρνει, σύμφωνα με τους εργαζομένους στα ασφαλιστικά ταμεία, επιπλέον έλλειμμα στην κοινωνική ασφάλιση, που φτάνει το 1,2 δισ. ευρώ. Πρόκειται για μέτρο που επίσης έχει θεσμοθετηθεί από το δεύτερο Μνημόνιο και που περιλαμβάνεται και στις προτάσεις του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για τη μείωση των έμμεσων φόρων στην Ελλάδα. Τα υπουργεία Εργασίας και Οικονομικών έχουν αναλάβει το «ξεσκαρτάρισμα» των κοινωνικών πόρων, σε μια προσπάθεια να είναι όσο γίνεται μικρότερες οι απώλειες των εσόδων.
Στη διαπραγμάτευση που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη έχει επιδιωχθεί από την ελληνική πλευρά η κατάργηση περίπου 60 πόρων που δεν κατευθύνονται στα Ταμεία. Το δημοσιονομικό όφελος δεν ξεπερνά τα 100.000.000 ευρώ, γεγονός που δεν ικανοποιεί την τρόικα.
Βασίλης Αγγελόπουλος
