Σαρωτικές θεσμικές αλλαγές που δημιουργούν νέα δεδομένα στο εγχώριο πολιτικό σκηνικό σχεδιάζει ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς στο πλαίσιο της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία θα «ανοίξει» πριν από τις ευρωεκλογές του Ιουνίου. Οπως αποκαλύπτει σήμερα η «κυριακάτικη δημοκρατία», το Μέγαρο Μαξίμου επεξεργάζεται την υιοθέτηση ενός μεικτού εκλογικού συστήματος λίστας και σταυρού, το οποίο θα εφαρμοστεί και στα δύο νομοθετικά σώματα που θα λειτουργούν, κατά τα δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα, τη Βουλή και τη Γερουσία. Παράλληλα μελετάται σοβαρά η ιδέα να αυξηθεί το πλαφόν εισόδου των πολιτικών κομμάτων στη Βουλή από 3% που είναι σήμερα σε 5%, με στόχο να ευνοηθεί η ίδρυση πολυσυλλεκτικών κομμάτων και να αποφευχθεί για το μέλλον η πολυδιάσπαση συγγενών ιδεολογικών χώρων.
Στο τραπέζι έχει επίσης πέσει και η πρόταση για καθιέρωση σταθερών θητειών για τα αντιπροσωπευτικά θεσμικά όργανα, καθώς η πείρα από τη διακυβέρνηση της χώρας σε καιρούς Μνημονίου έδειξε ότι η είσοδος της χώρας σε τροχιά εκλογικού κύκλου κάθε δύο χρόνια με αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις βλάπτει την οικονομία και δημιουργεί κλίμα αποσταθεροποίησης. Αναλυτικά: Σύμφωνα με όσα μας αποκάλυψε στενός συνεργάτης του πρωθυπουργού:
Πρώτον, η σύνθεση της Βουλής θα μειωθεί στους 250 βουλευτές από τους 300, με προοπτική οι 200 να εκλέγονται με σταυρό και οι 50 με λίστα, μέσω της αύξησης των βουλευτών Επικρατείας. Η αύξηση των βουλευτών Επικρατείας υπήρχε και στο αρχικό σχέδιο της συνταγματικής πρότασης της Ν.Δ. το 2006, αλλά τελικώς αποσύρθηκε μετά την οξεία αντίδραση μελών της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της τότε. Τώρα επανέρχεται με άλλη διατύπωση -θα αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης αλλαγής του εκλογικού νόμου, που θα περιλάβει και κατάτμηση των εκλογικών περιφερειών-, αλλά επί της ουσία παραμένει η ίδια.
Δεύτερον, η σύνθεση της Γερουσίας ενός δεύτερου νομοθετικού σώματος, η ίδρυση του οποίου θα βοηθήσει στην εξισορρόπηση των εξουσιών, θα αποτελείται από 50 γερουσιαστές, εκ των οποίων οι 30 θα εκλέγονται με σταυρό προτίμησης και οι 20 με λίστα. Το νομοθετικό αυτό σώμα, η ύπαρξη του οποίου συναντάται στις χώρες της βόρειας Ευρώπης (λ.χ. Ολλανδία) θα συμπράττει υποχρεωτικά σε κρίσιμες νομοθετικές αποφάσεις εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής, προκειμένου να υπάρχουν ασφαλιστικές δικλίδες στην άσκηση της εξουσίας. Ως έναν βαθμό θα μπορεί να αποτελεί το «μαξιλαράκι» του πρωθυπουργού για τις περιπτώσεις που εκείνος δεν θα θέλει να χρεωθεί στο εξωτερικό το κόστος μιας εθνικά ωφέλιμης απόφασης. «Το κόστος αυτό θα το λαμβάνει η Γερουσία για λογαριασμό της χώρας» μας εξήγησε ο στενός συνεργάτης του κυρίου Σαμαρά, και μας το εξήγησε με παράδειγμα: «Αν είχαμε Γερουσία το 2004, αυτή θα είχε μπλοκάρει με την ψήφο της το Σχέδιο Ανάν και δεν θα χρειαζόταν να τοποθετηθεί ανοιχτά ο πρωθυπουργός εναντίον του, διακινδυνεύοντας τις σχέσεις μας με παραδοσιακούς συμμάχους της χώρας».
Τρίτον, με βάση το νέο σύστημα, συνολικά 220 βουλευτές και γερουσιαστές θα εκλέγονται με σταυρό προτίμησης και 80 βουλευτές και γερουσιαστές με λίστα.
Τέταρτον, συζητείται σοβαρά μια παλαιά πρόταση του προέδρου της Βουλής Ευάγγελου Μεϊμαράκη για ταυτόχρονη διεξαγωγή των εκλογικών αναμετρήσεων, για να μη δημιουργούνται πολιτική ανωμαλία και οικονομική αστάθεια εξαιτίας της ασυνέχειας του εκλογικού κύκλου. Οι εθνικές εκλογές για την ανάδειξη πρωθυπουργού και Κοινοβουλίου θα διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια και οι εκλογές για την ανάδειξη Προέδρου της Δημοκρατίας και Γερουσίας κάθε έξι χρόνια. Η πρόταση αυτή είναι όμως ανοιχτή σε βελτιώσεις, καθώς στο πολιτικό καλεντάρι υπάρχουν οι αυτοδιοικητικές και οι ευρωπαϊκές εκλογές. «Δεν γίνεται ούτε να διεξάγονται όλες οι εκλογές μαζί ούτε όμως και χωριστά, με συνέπεια το 2012 να έχουμε εκλογές, το 2014 ευρωεκλογές και το 2015 προεδρική εκλογή» παρατήρησε στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο στενός συνεργάτης του κυρίου Σαμαρά.
Πέμπτον, η ίδρυση του Συνταγματικού Δικαστηρίου θα βοηθήσει καταλυτικά στο να επιλύονται σοβαρά ζητήματα όπως η απαγόρευση ή μη της συμμετοχής ναζιστικών μορφωμάτων στις πάσης φύσεως εκλογές. Το Μαξίμου μελετά, χωρίς να έχει καταλήξει όμως, και το μοντέλο του νόμου περί εσωκομματικής δημοκρατίας που ισχύει στη Γερμανία.
Μανώλης Κοττάκης
