Νέα διάσταση στην υπόθεση της Siemens δίνει η πραγματογνωμοσύνη που διενεργήθηκε από τον ΟΤΕ με εντολή της ειδικής εφέτου ανακρίτριας Μαρίας Νικολακέα, προκειμένου να προσδιοριστεί η ζημία από τη σύμβαση για την προμήθεια ψηφιακών κέντρων (8002/1997), η οποία υπεγράφη στις 15 Ιανουαρίου 1997 μεταξύ του ΟΤΕ και της Siemens Hellas. Η έκθεση, που περιλαμβάνεται στην εκατοντάδων χιλιάδων σελίδων δικογραφία της υπόθεσης και την οποία αποκαλύπτει η «κυριακάτικη δημοκρατία», εκπονήθηκε από την εταιρία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών RSM Greece A.E., η οποία συνεργάστηκε με ερευνητικό συμβουλευτικό οίκο με έδρα το Λονδίνο και δικηγορική εταιρία στην Ελλάδα και παραδόθηκε στο διοικητικό συμβούλιο του ΟΤΕ στις 19 Φεβρουαρίου 2013.
Η πραγματογνωμοσύνη, η οποία ήρθε 16 ολόκληρα χρόνια μετά την υπογραφή της επίμαχης σύμβασης και επτά χρόνια μετά την έναρξη της δικαστικής έρευνας για το «σκάνδαλο των μαύρων ταμείων», καταλήγει -τελικά- στο συμπέρασμα ότι ο ΟΤΕ «μάλλον υπέστη ζημία» από τη μη εφαρμογή της ρήτρας (άρθρο 4) που αφορά την αναπροσαρμογή τιμών στα υλικά (ώριμης τεχνολογίας) που αγόραζε ο ΟΤΕ από τη Siemens. Αν αυτή η ρήτρα είχε εφαρμοστεί, ενδεχομένως οι τιμές αγοράς να ήταν σημαντικά μειωμένες.
Ωστόσο, το ακριβές ύψος της δεν καθορίζεται, καθώς, σύμφωνα με την πραγματογνωμοσύνη, «ο προσδιορισμός των τιμών των υλικών ώριμης τεχνολογίας είναι αδύνατος σήμερα», ενώ «ακόμα κι αν ήταν δυνατός, θα απαιτούντο κοστολογικά στοιχεία του προμηθευτή σε ετήσια βάση, τα οποία δεν είναι διαθέσιμα στον ΟΤΕ».
Η πραγματογνωμοσύνη, η οποία ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2013, στηρίχτηκε αποκλειστικά στα στοιχεία που διέθετε ο ΟΤΕ για τη συμφωνία. Οι πραγματογνώμονες ζήτησαν από 29 εταιρίες (πάροχοι) στοιχεία για να πραγματοποιηθούν συγκρίσεις τιμών. Τελικά, μόνο η Romtelecom SA απέστειλε πληροφορίες.
Εντούτοις, όπως επισημαίνεται στην έκθεση, τα στοιχεία που δόθηκαν από τη Romtelecom SA «στην πράξη δεν θα οδηγούσαν σε ασφαλή συμπεράσματα ούτε στη δημιουργία ενός αντικειμενικά επαρκούς και κατάλληλου εύρους τιμών, με το οποίο θα μπορούσαν να συγκριθούν οι τιμές αγοράς υλικών του ΟΤΕ από τον προμηθευτή (σ.σ.: Siemens) κατά συγκεκριμένα έτη, καθόσον τα συγκεκριμένα στοιχεία που παρασχέθηκαν αφορούν έναν και μόνο πάροχο και κατά συνέπεια η εξαγωγή οποιουδήποτε αντικειμενικού συμπεράσματος δεν είναι δυνατή».
Επιπλέον, από την πραγματογνωμοσύνη προκύπτει η αδυναμία υπολογισμού ζημίας του ΟΤΕ από τη μη ενεργοποίηση κάποιων εκ των ρητρών της προγραμματικής συμφωνίας, ενώ για άλλες επισημαίνουν ότι ήταν ανεφάρμοστες. Συγκεκριμένα, στην ερώτηση της κυρίας Νικολακέα «Ποιο ήταν το ύψος της ζημίας που υπέστη η ΟΤΕ Α.Ε. κατά τον χρόνο υλοποιήσεως της συμβάσεως από τη μη ενεργοποίηση των ρητρών της ανταγωνιστικής προσφοράς και του πλέον ευνοούμενου πελάτη (άρθρα 8ο και 9ο της υπ’ αριθμόν 8002/15.12.1997 Προγραμματικής Συμφωνίας μεταξύ ΟΤΕ Α.Ε. Και των άνω αντισυμβαλλόμενων εταιριών)», οι πραγματογνώμονες απαντούν ότι «δεν είναι δυνατό να προσδιορίσουν με βάση τα υφιστάμενα στοιχεία εάν ο ΟΤΕ υπέστη πραγματική ζημία, καθώς και το ύψος της».
Οσον αφορά τη ρήτρα του άρθρου 10 για τον κοστολογικό έλεγχο, επισημαίνεται ότι «ήταν εξαρχής ανεφάρμοστη». Σημειώνεται ότι στα ερωτήματα που έθεσε η ειδική εφέτης ανακρίτρια ζητούσε το ακριβές πραγματικό τίμημα του όλου έργου της ψηφιοποίησης του ΟΤΕ, ωστόσο οι ελεγκτές δίνουν μόνο το συμβατικό τίμημα του όλου έργου, το οποίο ανήλθε στο συνολικό ποσό των 812.954.212 ευρώ.
Επιπλέον, η κυρία Νικολακέα ρωτούσε εάν το ύψος του συνολικού τιμήματος ανταποκρινόταν στις τρέχουσες τιμές αγοράς. «Δεν είναι δυνατόν να εκφραστεί η οποιαδήποτε άποψη ή γνώμη για τις τρέχουσες τιμές αγοράς, κατά το έτος 1997, και την εξέλιξή τους λόγω πιθανής συνεχούς απομείωσης, καθόσον δεν υφίσταται σχετική πληροφόρηση, εν όψει και της άρνησης των παρόχων που κλήθηκαν για παροχή πληροφοριών και δεδομένων. Από την αξιολόγηση των στοιχείων διαπιστώθηκε ότι οι αρχικές τιμές της ΠΣ 8002 παρασχέθηκαν κατόπιν έκπτωσης, η οποία εφαρμόστηκε συνολικά και όχι μόνο αναφορικά με τα τεχνολογικά ώριμα υλικά».
Για τους ίδιους λόγους, οι πραγματογνώμονες επισημαίνουν ότι δεν μπορεί να προσδιοριστεί το πραγματικό τίμημα κάθε εκτελεστής παραγγελίας με βάση τις τότε ισχύουσες τιμές σε χώρες της Ε.Ε. Στην ερώτηση της ανακρίτριας «ποια ήταν, σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες της ΟΤΕ Α.Ε., η απαιτούμενη ποσότητα υλικών για την ολοκλήρωση του ανωτέρου έργου», οι πραγματογνώμονες απαντούν ότι, λόγω της έλλειψης των αναγκαίων συστημάτων, δεδομένων και πληροφοριών, δεν είναι σε θέση να προσδιορίσουν την απαιτούμενη ποσότητα των υλικών.
Για την εν λόγω σύμβαση η ανακρίτρια έχει «κλείσει» τη δικογραφία, κηρύσσοντας το πέρας της ανάκρισης και αναμένεται βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών, το οποίο θα αποφανθεί εάν και ποιοι κατηγορούμενοι θα καθίσουν στο εδώλιο του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων της Αθήνας
Γιατί δεν εφαρμόστηκαν οι ρήτρες
Οι ρήτρες του άρθρου 8 (περί ανταγωνιστικής προσφοράς), του άρθρου 9 (περί ευνοουμένου πελάτη) και του άρθρου 10 (περί κοστολογικού ελέγχου) της προγραμματικής συμφωνίας 8002 ουσιαστικά δεν εφαρμόστηκαν ποτέ, όπως προκύπτει από την πραγματογνωμοσύνη. Στην περίπτωση του άρθρου 8, αυτό συνέβη διότι ο μόνος τρόπος εφαρμογής θα ήταν αν ο ίδιος ο ΟΤΕ είχε προκαλέσει ανταγωνιστική προσφορά για συγκεκριμένα υλικά. Στην περίπτωση του άρθρου 9 η εφαρμογή της θα λειτουργούσε μόνο εάν η Siemens παρείχε τα ίδια υλικά και το ίδιο λογισμικό σε άλλους πελάτες εντός Ευρωπαϊκής Ενωσης ή συνδεδεμένους με αυτήν, ενώ στην περίπτωση του άρθρου 10 οι κοστολογικοί έλεγχοι δεν λειτουργούσαν όπως έπρεπε, καθώς δεν πραγματοποιούνταν έλεγχος ή σύγκριση τιμών.
Βάσω Παλαιού
