Αναζωπύρωση της εθνικιστικής μισαλλοδοξίας στην ευαίσθητη βαλκανική γειτονιά μας. Ρατσιστικά επεισόδια που… πήραν μπάλα και την ελληνική μειονότητα στην Αλβανία, με Αλβανούς να εισβάλλουν στο βορειοηπειρωτικό χωριό Δερβιτσάνη φωνάζοντας «Χριστιανοί, θα σας κάψουμε!» και καταστρέφοντας περιουσίες, με τις προκλήσεις να συνεχίζονται και στη Χειμάρρα. Αλλά και μία σοβαρότατη διπλωματική κρίση μεταξύ Σερβίας και Αλβανίας. Αυτές ήταν οι πρώτες συνέπειες της προκλητικής ανάρτησης της σημαίας της αλβανικής «Μεγάλης Ιδέας», μέσω τηλεκατευθυνόμενου μικρού ελικοπτέρου, στον προκριματικό αγώνα για το Euro των δύο Εθνικών ποδοσφαιρικών ομάδων. Ο αντίκτυπος της συγκεκριμένης ενέργειας δεν έχει διαφανεί ακόμη πλήρως, εκτιμούν πολλοί, ενώ η σερβική πλευρά διαμηνύει σε όλους τους τόνους (μέσω και του διαβήματος διαμαρτυρίας που επιδόθηκε στον Αλβανό πρέσβη στο Βελιγράδι) ότι πρόκειται «προφανώς για προσεκτικά προσχεδιασμένες ενέργειες» και όχι «για αυθόρμητο συμβάν από χούλιγκαν».
Ο Σέρβος πρωθυπουργός Αλεξάνταρ Βούτσιτς δεν απέκλεισε μάλιστα το ενδεχόμενο το επεισόδιο να επινοήθηκε ως πρόκληση εν όψει της επίσκεψης του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν στη Σερβία, που έγινε την Πέμπτη. Ταυτόχρονα είναι σαφές ότι η ενέργεια τορπιλίζει και τη διμερή πολιτική προσέγγιση που ήταν προγραμματισμένη στις 22 Οκτωβρίου με την ιστορικής σημασίας επίσκεψη του Αλβανού πρωθυπουργού Εντι Ράμα στο Βελιγράδι. Το ότι ο αδελφός του Ράμα, Ολσι, ήταν παρών στον αγώνα και κρατήθηκε ως ύποπτος από τις σερβικές Αρχές (σερβικά δημοσιεύματα τον φέρουν να είχε στην κατοχή του το χειριστήριο, άλλοι, πάλι, μίλησαν για μηχανισμό χειριζόμενο μέσω τηλεφώνου) δεν θεωρείται τυχαίο. Ούτε η ανάρτηση στο facebook από τον Αλβανό πρωθυπουργό σχολίου περί «άσχημης εμφάνισης των Σέρβων» και ότι είναι «περήφανος για τους ερυθρόμαυρους», όταν το διακύβευμα είναι η σύλληψη του αδελφού του, η σκιά των κατηγοριών περί στημένης ενέργειας και μια καραμπινάτη διπλωματική κρίση σε εξέλιξη, μπορεί να «αναγνωστεί» ελαφρά τη καρδία. «Οι δηλώσεις στελεχών της αλβανικής κυβέρνησης καταδεικνύουν ότι προετοιμαζόταν μια τέτοια πρόκληση» δήλωσε ανοιχτά ο Σέρβος υπουργός Εσωτερικών Νεμπόισα Στεφάνοβιτς. Ακόμη κι αν η στημένη κίνηση δεν προήλθε από την εξέδρα των VIP του γηπέδου (όπου βρίσκονταν και οι μόνοι Αλβανοί εντός σταδίου), σίγουρα εκτιμούν οι αναλυτές ότι η προσπάθεια για πολιτική εκμετάλλευσή της μόλις ξεκίνησε. Ως το 2012, άλλωστε, ο Σαλί Μπερίσα μιλούσε ακόμη για τη «Μεγάλη Αλβανία», θέτοντας και θέμα Τσάμηδων.
Κάποιοι συνέδεσαν τη γηπεδική πρόκληση και με το ανερχόμενο φαινόμενο του ισλαμιστικού φανατισμού, που βρίσκει επίσης ευήκοα ώτα στο ακροατήριο των εθνικοφρόνων: άτομα χαμηλής μόρφωσης, άνεργοι με προβλήματα επιβίωσης (ειδικά στο Κόσοβο, που διανύει και περίοδο πολιτικής κρίσης) που βρίσκουν στον θρησκευτικό φανατισμό της Τζιχάντ τη λύση μιας νέας «Μεγάλης Ιδέας». Πλην όμως, σύμφωνα με ειδικούς, ο εθνικός μεγαλοϊδεατισμός, που θέλει να αναβιώσει μια «Μεγάλη Αλβανία», διαφέρει από το όραμα της Τζιχάντ στο ότι οι ισλαμιστές ονειρεύονται μια μουσουλμανική ουτοπία, το Χαλιφάτο, χωρίς εθνικά σύνορα. Παρ’ όλα αυτά, κάποιοι θεωρούν ότι η αθρόα στρατολόγηση τζιχαντιστών από Αλβανία, Κόσοβο και Βοσνία, το τελευταίο διάστημα, ίσως αποτελεί προάγγελο νέων φαινομένων.
Τα «φυσικά σύνορα» των εθνικιστών
Ποιο ακριβώς είναι το όραμα της «Μεγάλης Ιδέας», που κρύβεται πίσω από την κοκκινόμαυρη σημαία που ανέμισε στο στάδιο της Παρτιζάν το βράδυ της Τρίτης; Η Ηπειρος, η δυτική Μακεδονία και η Κέρκυρα περιλαμβάνονται στον χάρτη, όπως επίσης το Κόσοβο και εδάφη από το Μαυροβούνιο, τη Σερβία και τα Σκόπια. Δίπλα στον χάρτη απεικονίζονταν δύο ιστορικές προσωπικότητες των Αλβανών: Ο Ισμαήλ Κεμάλ Μπέι Βλόρα, ιδρυτής του αλβανικού κράτους και πρώτος πρωθυπουργός του το 1912-1914, και ο Ισα Μπολετίνι, Αλβανός εθνικιστής και αντάρτης, ένας από τους ηγέτες της αλβανικής εξέγερσης του 1910 στο Βιλαέτι του Κοσσυφοπεδίου εναντίον των Οθωμανών και εκείνος που κατέλαβε τον Αύγουστο του 1912 τα Σκόπια. Ο εθνικισμός της αλβανικής «Μεγάλης Ιδέας» επικαλείται τις αποφάσεις της Λίγκας του Πρίζρεν, που ιδρύθηκε το 1878 από 100 Αλβανούς ηγέτες, οι οποίοι έκαναν έκκληση στις τότε μεγάλες δυνάμεις να παραχωρήσουν αυτονομία στη σύνθεση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Αυτή η σύνθεση θεωρείται από τους ακραίους εθνικιστές ότι θα φέρει την Αλβανία στα «φυσικά σύνορά» της. Γι’ αυτό άλλωστε και μία εκστρατεία, που εδώ και έναν χρόνο συγκεντρώνει 1.000.000 υπογραφές προς τον ΟΗΕ, με αίτημα την ένωση των περιοχών που κατοικούνται από Αλβανούς, ονομάζεται «Πλατφόρμα για μία φυσική Αλβανία».
Τα επεισόδια στο Κόσοβο (από γνωστούς αγνώστους) και η επίσκεψη του (σύμμαχου) Πούτιν
Τις μέρες μετά τα επεισόδια «γνωστοί άγνωστοι» έκαψαν μια σερβική σημαία στην πρωτεύουσα του Κοσόβου Κόσοβσκα Μιτρόβιτσα και υπέστειλαν μια δεύτερη σερβική σημαία. Επίθεση με μολότοφ σημειώθηκε σε κατάστημα στο βόρειο Κόσοβο, στο χωριό Γκοϊμπούλια, ενώ στόχος επίθεσης με μολότοφ έγινε και ένα αλβανικό αρτοποιείο στη σερβική πόλη Σόμπορ της Βοϊβοντίνας. Στην αναζήτηση των υπαιτίων της μεγαλοϊδεατικής αλβανικής σημαίας στο σερβικό στάδιο, κάποιοι κοίταξαν προς τη μεριά των Σκοπίων, των οργανωμένων εκεί σε σωματεία αλβανικού εθνικισμού χούλιγκαν των τοπικών ομάδων. Αλλωστε η ιστοσελίδα της σκοπιανής εφημερίδας «Utrinski Vesnik» επισήμανε ότι μία από τις «φυλές» αυτές, οι Σβέρτσερι ( Λαθρέμποροι) -άλλες τέτοιες φυλές είναι και οι Κόμιτι Ζαπάντ της ομάδας Vardar Skopje, οι Τσεμπάρι Μπιτόλα και οι Σβερσεκάτ Σκουπ-, επιχειρώντας να οικειοποιηθούν τη συγκεκριμένη ενέργεια, έγραψαν «Χαιρετίσματα από τα Σκόπια – Εργα και όχι λόγια». Μέλος της συγκεκριμένης γηπεδικής οργάνωσης, που απαρτίζεται από μέλη της αλβανικής μειονότητας των Σκοπίων στη γειτονιά Καΐρ της σκοπιανής πρωτεύουσας και υποστηρίζει την ομάδα FK Skopje, φέρεται ότι επικαλέστηκε την «πατρότητα» της ενέργειας στο ίδιο κοινωνικό δίκτυο.
Σε κάθε περίπτωση, όσοι παρακολουθούν τα γεγονότα των τελευταίων ημερών θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους και τη συγκεκριμένη πολιτική συγκυρία, την προγραμματισμένη επίσκεψη του Εντι Ράμα, την πρώτη επίσκεψη Αλβανού πρωθυπουργού στο Βελιγράδι έπειτα από 68 χρόνια! Αλλά και τη γεωπολιτική και οικονομική συγκυρία. Την Πέμπτη, δύο μέρες μετά τα επεισόδια, επισκέφθηκε την παραδοσιακή σύμμαχο Σερβία ο Βλαντιμίρ Πούτιν -μάλιστα διοργανώθηκε την ημέρα της επίσκεψής του η κεντρική παρέλαση για τον εορτασμό της Απελευθέρωσης του Βελιγραδίου από τους Οθωμανούς (που εορτάζεται κανονικά στις 20 Οκτωβρίου). Στη συνάντησή του με τον Σέρβο ομόλογό του Τόμισλαβ Νίκολιτς ο Πούτιν τον διαβεβαίωσε ότι η Ρωσία θα συνεχίσει να υποστηρίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Σερβίας στο Κόσοβο. Και έλαβε διαβεβαιώσεις όχι μόνο ότι δεν προγραμματίζει σερβικές κυρώσεις προς τη Ρωσία, σύμφωνα με την πολιτική της Ε.Ε. (η Σερβία βρίσκεται στη γραμμή για να ξεκινήσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις, ενώ και η Αλβανία έγινε επίσημη υποψήφια τον Ιούνιο), αλλά και ότι η Σερβία, παρά τις πιέσεις από πλευράς Ε.Ε., δεν θα αναβάλει (όπως έκανε η Βουλγαρία) την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου South Stream. Ο Ρώσος πρόεδρος, που είχε πάρει μαζί του και τον υπουργό Ενέργειας Αλεξάνταρ Νόβακ, δήλωσε ότι -με δεδομένη την κατάσταση στην Ουκρανία, στην οποία η Μόσχα έχει αναστείλει την προμήθεια αερίου από τον Ιούνιο- ο South Stream «θα ωφελήσει τους πάντες, συμπεριλαμβανομένης της Σερβίας».
