Πολύ μικρές βελτιώσεις στις τιμές λιανικής των προϊόντων εκείνων των οποίων το κόστος παραγωγής επηρεάζεται από το πετρέλαιο πρόκειται να δουν οι καταναλωτές μέσα στο 2015 παρά την κάθετη πτώση των διεθνών τιμών του μαύρου χρυσού.
Η «κυριακάτικη δημοκρατία» παρουσιάζει σήμερα λίστα 54 αγαθών των οποίων η τιμή θα μπορούσε να μειωθεί λόγω ακριβώς της διεθνούς πτώσης των πετρελαϊκών τιμών, οι οποίες την προηγούμενη εβδομάδα κατέγραψαν νέες σημαντικές απώλειες, υποχωρώντας κάτω από 45 δολάρια το βαρέλι (θυμίζουμε ότι μέχρι τον Ιούλιο του 2014 ήταν κοντά στα 110 δολάρια).
Οπως προκύπτει από την αγορά, οι κατηγορίες αυτές των προϊόντων, πλην των καυσίμων, θα διατηρήσουν σε γενικές γραμμές τις ίδιες τιμές με σήμερα, με πολύ μικρές προς τα κάτω αποκλίσεις.
Το στοιχείο που εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει υπέρ του καταναλωτή είναι ο ανταγωνισμός, ο οποίος υποχρεώνει τις επιχειρήσεις και τις εταιρίες σε όλο το φάσμα της εμπορικής δραστηριότητας να προβούν σε προσφορές, ενίοτε μάλιστα αξιόλογες.
Πρωταρχικός λόγος για το ότι οι τιμές θα κυμανθούν στα ίδια επίπεδα με σήμερα είναι το γεγονός ότι σχεδόν τίποτα δεν παράγεται πλέον στην Ελλάδα και πως όλες οι τιμές διαμορφώνονται στο εξωτερικό από τις πολυεθνικές εταιρίες, μετατρέποντας με τον τρόπο αυτόν τη χώρα μας σε απλό αποδέκτη των εξελίξεων και καθιστώντας την αδύναμη να προσαρμόσει με εμφανή αποτελέσματα στην καθημερινότητα των καταναλωτών τη δική της πολιτική.
Παράλληλα, όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν εμφανίζονται διατεθειμένες έπειτα από έξι χρόνια οικονομικής ύφεσης να μετακυλήσουν στον καταναλωτή το όποιο κέρδος αποκομίσουν από τα λεγόμενα «προνόμια» που θα μπορούσε να προσφέρει η διεθνής μείωση της τιμής του πετρελαίου, η οποία επιφέρει, με τη σειρά της, μείωση του κόστους παραγωγής.
Το γεγονός ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις πράγματι επηρεάζονται θετικά από τη διεθνή πτώση της τιμής του πετρελαίου επιβεβαιώνεται και από τα εβδομαδιαία δελτία οικονομικών εξελίξεων της Alpha Bank, με ημερομηνία την 30ή Δεκεμβρίου και την 9η Ιανουαρίου, όπου υποστηρίζεται ότι πράγματι το φθηνότερο πετρέλαιο προσφέρει ευκαιρίες στην εγχώρια αγορά. Επισημαίνεται ότι «η πτωτική πορεία των τιμών του πετρελαίου και των παράγωγων προϊόντων αναμένεται να έχει θετική επίδραση στο εξωτερικό ισοζύγιο τόσο άμεσα, αφού η χώρα είναι καθαρός εισαγωγέας πετρελαίου και πετρελαιοειδών (15,6 δισ. ευρώ εισαγωγές το 2013 που αντιστοιχούν σε 8,5% του ΑΕΠ έναντι 7,9 δισ. ευρώ εξαγωγών), όσο και έμμεσα μέσω της βελτίωσης του κόστους παραγωγής της ελληνικής μεταποιητικής βιομηχανίας που η ενέργεια συνιστά βασικό παραγωγικό συντελεστή» και πως «η οικονομική δραστηριότητα ενισχύεται εξωγενώς από την πτώση της τιμής του πετρελαίου αλλά και από την εξασθένιση του ευρώ».
Στο ίδιο πλαίσιο, από τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η Ελληνική Στατιστική Αρχή, η οποία συγκρίνει τις τιμές σε διάστημα ενός μηνός, από τον Νοέμβριο στον Δεκέμβριο του 2014, προκύπτει ότι υπήρξε μείωση του κόστους των μεταφορών μόνο 2,9% λόγω της μείωσης κυρίως των τιμών των καυσίμων.
Ο δείκτης καταναλωτή
Στην ίδια έκθεση, βέβαια, επισημαίνεται ότι στο διάστημα ενός χρόνου, από τον Δεκέμβριο του 2013 έως τον Δεκέμβριο του 2014, καταγράφηκε μείωση του γενικού δείκτη τιμών καταναλωτή κατά 4,2% στην κατηγορία των «Μεταφορών», λόγω της μείωσης κυρίως των τιμών στα καύσιμα και ειδικότερα στην τιμή της βενζίνης, ωστόσο μέρος της μείωσης αυτής αντισταθμίστηκε από την αύξηση των τιμών στα εισιτήρια των αεροπλάνων και στα εισιτήρια των αστικών συγκοινωνιών.
Σε κάθε περίπτωση, η αγορά δεν φαίνεται πρόθυμη να λειτουργήσει με μεγαθυμία προχωρώντας σε μειώσεις των τιμών των προϊόντων ευρείας κατανάλωσης στη λιανική.
Μόνη εξαίρεση μπορεί να αποτελέσει ο τομέας των τροφίμων. Και τούτο διότι, λόγω της υποχώρησης των διεθνών πετρελαϊκών τιμών, υποχωρεί σταδιακά εξ αντανακλάσεως η τιμή των καυσίμων. Ετσι, μειώνεται το κόστος παραγωγής αγροτικών και βιοτεχνικών προϊόντων αλλά και το κόστος μεταφοράς. Οι τιμές των νωπών και των κατεψυγμένων τροφίμων μπορεί, λοιπόν, να υποχωρήσουν, έστω και ενδεικτικά, μέσα στο δεύτερο τρίμηνο του 2015.
Ηδη καλύτερα κέρδη και συγκεκριμένα περιθώρια κέρδους αναμένουν μεγάλοι παραγωγοί μεταποιημένων τροφίμων, όπως η Nestle, η Mondelez International και η Kraft Foods, που δαπανούν περίπου 10%-15% του κόστους των αγαθών σε μεταφορές και καύσιμα.
Την ίδια στιγμή όμως δυσοίωνες είναι οι προβλέψεις της Διεθνούς Οργάνωσης Τροφίμων και Γεωργίας, καθώς -παρά το γεγονός ότι τον Δεκέμβριο οι διεθνείς τιμές στα βασικά προϊόντα διατροφής (σιτάρι, καλαμπόκι, σόγια κ.ο.κ.) υποχώρησαν- ο εν λόγω οργανισμός υποστηρίζει ότι δεν αναμένονται ουσιαστικές αλλαγές στο άμεσο μέλλον. Αντιθέτως, εκτιμάται ότι οι τιμές θα παραμείνουν στα ίδια επίπεδα με το 2014.
Τι λέει το ΔΝΤ
Μια δεύτερη ανάλυση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το φθηνό πετρέλαιο απειλεί την αγροτική παραγωγή, καθώς συμπιέζει προς τα κάτω την τιμή του παραγωγού για τα αγροτικά προϊόντα. Κατά συνέπεια δεν αφήνει πολλά περιθώρια στον παραγωγό να διαθέσει φθηνότερα τα προϊόντα του.
Μέχρι στιγμής η πτώση στην τιμή της βενζίνης, του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης βρίσκεται σε συνεχή πτώση και, σύμφωνα με την ΕΛ.ΣΤΑΤ., μέσα σε έναν μήνα, από τον Νοέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 2014, η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης υποχώρησε κατά -8,1% και της βενζίνης κατά -6,6%, ενώ μέσα σε έναν χρόνο, από τον Δεκέμβριο του 2013 έως τον Δεκέμβριο του 2014, το πετρέλαιο θέρμανσης μειώθηκε κατά 25%, η βενζίνη κατά 10,8% και το φυσικό αέριο κατά 2,9%, τη στιγμή ενδεικτικά που οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων αυξήθηκαν την ίδια περίοδο κατά 9,4% και των αστικών συγκοινωνιών κατά 10,6%.
Οι (μεσοπρόθεσμες) προβλέψεις
Ο χρηματοπιστωτικός οίκος Moody’s, από την πλευρά του, σε αναθεωρημένη έκθεσή του εκτιμά ότι η μέση τιμή του πετρελαίου θα διαμορφωθεί στα 55 δολάρια το βαρέλι το 2015, στα 65 δολάρια το 2016 και στα 75 δολάρια μεσοπρόθεσμα.
Ταυτόχρονα, εστιάζεται στο γεγονός ότι για τις βιομηχανίες εκείνες για τις οποίες τα καύσιμα είναι ένα άμεσο και σημαντικό κόστος θα υπάρξει θετική επίδραση από τις χαμηλότερες τιμές, όπως επίσης και για τις επιχειρήσεις που εξαρτώνται από την κατανάλωση, καθώς οι μειωμένες τιμές των καυσίμων σημαίνουν ότι οι καταναλωτές θα έχουν στη διάθεσή τους περισσότερο ρευστό για να ξοδέψουν.
Ετσι, σύμφωνα με τη Moody’s, οι αερομεταφορές, η ναυτιλία, τα συσκευασμένα προϊόντα και οι αυτοκινητοβιομηχανίες είναι μεταξύ των επιχειρηματικών τομέων που θα επωφεληθούν από τις χαμηλότερες τιμές του πετρελαίου.
Σύμφωνα με την Alpha Bank, η μεγάλη υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την κατανάλωση του πετρελαίου σε παγκόσμιο επίπεδο και σαν αποτέλεσμα θα υπάρξει σταθεροποίηση των τιμών εντός του πρώτου εξαμήνου. Σύμφωνα εν τω μεταξύ με εκτιμήσεις της αγοράς, η τιμή του πετρελαίου τύπου Brent αναμένεται να ανακάμψει σταδιακά μέσα στο 2015, αγγίζοντας το επίπεδο των 60 δολαρίων το βαρέλι στο τέταρτο τρίμηνο του 2015.
