Τα tax rulings που επιτρέπουν σε κολοσσούς να πληρώνουν ελάχιστα και η απόφαση που φέρνει (πλέον) τα πάνω κάτω
Από τη
Μυρτώ Μπούτση
Εχουν χαρακτηριστεί «απολύτως νόμιμα» και αποτελούν συνήθη πρακτική ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και πολυεθνικών. Τα λεγόμενα tax rulings ή διασυνοριακές φορολογικές αποφάσεις, με άλλα λόγια οι (μέχρι πρότινος μυστικές) εγγυήσεις που παρέχονται εκ των προτέρων από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. στις πολυεθνικές, προκειμένου να τις προσελκύσουν να εγκαταστήσουν εκεί την έδρα τους, επιτρέπουν εδώ και χρόνια στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις του πλανήτη να πληρώνουν φόρους που -ενίοτε- ανέρχονται μόλις στο 1% των εισοδημάτων τους.
Το φορολογικό τοπίο όμως αρχίζει να αλλάζει με την απόφαση της επιτρόπου Ανταγωνισμού Μαργκρέτε Βεστάγκερ να ανακηρύξει σε «παράνομη αρωγή» από το κράτος τις σχετικές συμφωνίες που είχαν συνάψει δύο από τις μεγαλύτερες πολυεθνικές του πλανήτη, η αλυσίδα Starbucks με την Ολλανδία και η αυτοκινητοβιομηχανία Fiat με το Λουξεμβούργο. Πολλοί μάλιστα χαρακτηρίζουν τις αποφάσεις -που θέτουν ένα σημαντικό νομικό προηγούμενο- μόνο την «κορυφή του παγόβουνου», γιατί η Δανέζα επίτροπος έχει ακόμη στο συρτάρι της άλλες δύο υποθέσεις-μαμούθ, που παρέλαβε επίσης από τον προκάτοχό της Χοακίν Αλμούνια: αυτές που αφορούν τα tax rulings της Ιρλανδίας με την Apple και του Λουξεμβούργου με την Amazon.
Η σημασία της απόφασης δεν έγκειται στο (μάλλον συμβολικό) ύψος των ποσών, που αναμένεται να καταβάλουν οι πολυεθνικές ως ένα είδος αναπλήρωσης των απλήρωτων φόρων, αλλά στο γεγονός ότι αμφισβητείται η νομιμότητα πρακτικών που καθιέρωσαν τον τρόπο λειτουργίας των λεγόμενων Big Business στη γηραιά ήπειρο. Το ερχόμενο διάστημα αναμένονται δικαστικές προσφυγές από τις ίδιες τις χώρες, που, παρότι αποζημιώνονται για τη… χαμένη φορολογία, κινδυνεύουν να δουν τις μεγάλες εταιρίες να αποχωρούν από τα εδάφη τους και την Κομισιόν (παραδόξως υπό την προεδρία του Γιούνκερ, του επί 19 έτη πρωθυπουργού του φορολογικού παραδείσου του Λουξεμβούργου) να αναμειγνύεται σε μια πρακτική που ως τώρα βρισκόταν στην απόλυτη δικαιοδοσία τους.
Κατά τη διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών που αναμένεται να ακολουθήσουν η Κομισιόν θα πρέπει να αποδείξει ότι οι διασυνοριακές φορολογικές αποφάσεις ήταν… κομμένες και ραμμένες έτσι ώστε να εξυπηρετούν τα συμφέροντα συγκεκριμένων κλάδων, με αποτέλεσμα να θίγουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία περί ανταγωνισμού. Αντίθετα, χώρες όπως η Ολλανδία αναμένεται να υποστηρίξουν ότι τα κέρδη εταιριών όπως η Starbucks προέρχονται από πνευματικά δικαιώματα και το brand name, τα οποία δεν ανέπτυξε στην Ολλανδία και επομένως δεν δικαιούται να φορολογήσει!
Η «βασίλισσα Μαργκρέτε» που προκαλεί έμπνευση!
Μια σχετικά άγνωστη πολιτικός, εκτός των συνόρων της χώρας της Δανίας, έχει μετατραπεί στην «τσαρίνα» της Ευρωπαϊκής Αρχής Ανταγωνισμού. Η 47χρονη Μαργκρέτε Βεστάγκερ, η οποία εξελέγη σε ηλικία 21 ετών στην κεντρική επιτροπή του Σοσιαλιστικού Φιλελεύθερου Κόμματος της Δανίας (SLP), διετέλεσε υπουργός Παιδείας την περίοδο 1998-2001, ενώ ανέλαβε υπουργός Οικονομικών και Εσωτερικών και ταυτόχρονα αντιπρόεδρος της κυβέρνησης της Χέλε Θόρινγκ Σμιτ το 2011. Μια θέση που της εξασφάλισε τον τίτλο της «βασίλισσας Μαργκρέτε ΙΙΙ»! Δεν είναι τυχαίο ότι η πρωταγωνίστρια της δημοφιλούς δανέζικης σειράς «Borgen» εμπνεύστηκε από το πρόσωπό της, μάλιστα έγινε η σκιά της για μία μέρα, για να διδαχθεί πώς λειτουργούν οι πολιτικοί.
Εντονη δυσαρέσκεια στις ΗΠΑ
Το φορολογικό χτύπημα στις μεγάλες πολυεθνικές έρχεται την ώρα που Βρυξέλλες και Ουάσινγκτον διαπραγματεύονται την υπογραφή συμφωνίας ζώνης ελεύθερου εμπορίου και οι διμερείς εμπορικές σχέσεις πατάνε σε τεντωμένο σχοινί. Μάλιστα τρεις από τις τέσσερις εταιρίες που βρίσκονται στο στόχαστρο είναι αμερικανικές, με αποτέλεσμα οι αποφάσεις της Κομισιόν να έχουν δημιουργήσει έντονη δυσαρέσκεια στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Το έναυσμα για την αμφισβήτηση του καθεστώτος των tax rulings δόθηκε την περασμένη χρονιά με τις αποκαλύψεις του σκανδάλου Luxleaks, που έφεραν στο στόχαστρο των ευρωπαϊκών Αρχών δεκάδες χιλιάδες σελίδες με διασυνοριακές φορολογικές αποφάσεις οι οποίες αγγίζουν την εποχή της πρωθυπουργίας Γιούνκερ. Αρχικά οι λουξεμβουργιανές Αρχές είχαν αρνηθεί να παράσχουν πληροφορίες, όμως τον Δεκέμβριο το Λουξεμβούργο έκανε στροφή 180 μοιρών.
Η ανακοίνωση
Είχε προηγηθεί η ανακοίνωση της επιτρόπου Βεστάγκερ ότι επεκτείνει την έρευνα και στα 28 κράτη-μέλη. Αλλωστε η Δανή επίτροπος ανήκει σε μία από τις χώρες με αυστηρές φορολογικές πρακτικές, που θεωρούν ότι αυτός ο λεγόμενος «επιθετικός φορολογικός σχεδιασμός» διαβρώνει τη δική τους φορολογική βάση.
Στις αρχές Οκτωβρίου το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέληξε σε πολιτική συμφωνία σχετικά με την οδηγία της Κομισιόν που θα διασφαλίσει στο εξής μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά τα tax rulings. Η οδηγία προβλέπει αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών-μελών σχετικά με τις εκ των προτέρων συμφωνίες τιμολόγησης και τη δημιουργία κεντρικού μητρώου, διαθέσιμου για όλα τα κράτη-μέλη και την Κομισιόν. Πάντως τα μέτρα, που θα εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2017, δεν επιτρέπουν στην Κομισιόν να παρεμβαίνει ώστε να διασφαλίζει τη συμμόρφωση των κρατών, ούτε περιλαμβάνουν την αποκάλυψη, αναδρομικά, των στοιχείων παλαιότερων tax rulings, παρά μόνο όσων βρίσκονται σήμερα σε ισχύ.
