Ο (καταρρακωμένος) νικητής των ισπανικών εκλογών δεν το βάζει κάτω και προσπαθεί να σχηματίσει κυβέρνηση, έστω μειοψηφίας!
Από την
Κατερίνα Στυλιανέα
Οι κάλπες της περασμένης Κυριακής σήμαναν την αρχή ενός πολιτικού θρίλερ στην Ισπανία με τα πολιτικά κόμματα που συνθέτουν τη νεοεκλεγείσα Βουλή να έχουν μπροστά τους 20 ημέρες για να αποφασίσουν πιθανές κυβερνητικές συνεργασίες.
Θεωρητικά, η διερευνητική εντολή σχηματισμού κυβέρνησης ανήκει κατά προτεραιότητα στον κεντροδεξιό πρωθυπουργό, ηγέτη του Λαϊκού Κόμματος (ΡΡ), Μαριάνο Ραχόι. Ομως, οι μόνοι πιθανόν διαθέσιμοι κυβερνητικοί εταίροι στον ορίζοντα -και οι μόνοι που δεν έχουν αποκλείσει συνεργασία μαζί του- (μετά τους Σοσιαλιστές και ο αρχηγός της ριζοσπαστικής Αριστεράς Πάμπλο Ιγκλέσιας δήλωσε ότι «οι Podemos δεν θα επιτρέψουν παθητικά ή ενεργητικά τον σχηματισμό κυβέρνησης του ΡΡ»)- είναι οι Ciudadanos, που κατά τον αρχηγό τους Αλμπερτ Ριβέρα προτιμούν να απόσχουν από την επόμενη κυβέρνηση και να «επιτρέψουν στον Ραχόι να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας».
Ο Ραχόι δήλωσε ότι θα επιχειρήσει να σχηματίσει κυβέρνηση βιώσιμη -που θα εξασφαλίσει την «εμπιστοσύνη» 176 βουλευτών-, αλλά δεν αποκλείεται να χρειαστεί να συμβιβαστεί με ένα σχήμα λιγότερο σταθερό, κυβέρνησης μειοψηφίας, που θα πατά στην «σχετική πλειοψηφία» (όπως απαιτεί το Σύνταγμα της χώρας, στη δεύτερη ψηφοφορία, 48 ώρες μετά την αρχική), με την κατά περίπτωση ανοχή της αντιπολίτευσης, ούσα συνεχώς ευάλωτη στην κατάρρευση. Υπάρχει και το κακό προηγούμενο της Πορτογαλίας, όπου ο ομοϊδεάτης του Ραχόι, Πέδρο Κοέλιο, σχημάτισε έτσι την πιο βραχύβια κυβέρνηση στην Ιστορία της χώρας.
Η τρίτη δύναμη του νέου Κοινοβουλίου, οι Podemos, θα μπορούσαν να γίνουν ρυθμιστές, εάν αφομοιώνονταν στο πολιτικό σύστημα, που προεκλογικά πάντως κατήγγειλαν ως αρτηριοσκληρωτικό και «ακίνητο». Ο Ιγκλέσιας, ο πολιτικός αναλυτής που «μετέφρασε» τη λαϊκή αγανάκτηση απέναντι στη λιτότητα σε ένα ρεύμα το οποίο μέσα σε μόλις ενάμιση χρόνο (το κόμμα ιδρύθηκε το 2014) κατέγραψε υπολογίσιμη παρουσία σε τρεις αναμετρήσεις (ευρωεκλογές, δημοτικές και εθνικές) και μπήκε για πρώτη φορά στη Βουλή ως τρίτη δύναμη, έχει επιδείξει μια πολιτική ωριμότητα που καθιστά ρεαλιστική την προοπτική αναρρίχησής του στην εξουσία: «μάζεψε» τις ριζοσπαστικές «κορόνες» των συντρόφων του, υποβάθμισε τη σημασία του κομματικού «φλερτ» με τη Βενεζουέλα και το Ιράν, ακύρωσε τον επικοινωνιακό αντίκτυπο καταγγελιών για διαφθορά σε βάρος κομματικών στελεχών και τώρα, ενώπιον της εξουσίας, κάνει το πλέον αποφασιστικό βήμα – καλεί σε διάλογο όλες τις πολιτικές δυνάμεις, με νέο μότο του το «Αρχίζει μια νέα εποχή, αυτή των πολιτικών συμβιβασμών», αλλά ορίζει ο ίδιος, πρώτος και εκ των προτέρων, την ατζέντα και το πλαίσιο ενδεχόμενης κυβερνητικής συνεργασίας.
Με τη μέθοδος αυτήν απαντά, παράλληλα, στις κατηγορίες εναντίον του κόμματός του ότι δεν προέβαλε κυβερνητικό πρόγραμμα, αλλά και ότι επιδόθηκε σε λαϊκίστικες υποσχέσεις. Ειδικότερα, ο «οδικός χάρτης» του Ιγκλέσιας περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το να γίνουν απαράγραπτα τα δικαιώματα στη στέγη, όπως και στις υπηρεσίες περίθαλψης και στην εκπαίδευση, καθώς και το να αναγνωριστεί η «ποικιλομορφία των λαών της Ισπανίας», να γίνει σεβαστή η κυριαρχία τους και να επιτραπεί η διεξαγωγή δημοψηφισμάτων με ερώτημα την αυτοδιάθεσή τους, παρότι ο ίδιος ο αρχηγός των Podemos έχει δηλώσει την αντίθεσή του στο ενδεχόμενο απόσχισης της Καταλονίας. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για πολιτική πρόταση «ανέξοδη» από οικονομική σκοπιά, που όμως μπορεί να προσελκύσει και τους Καταλανούς αριστερούς -και όχι μόνο- ως κυβερνητικό στήριγμα.
Αλλωστε, το άθροισμα δυνάμεων Σοσιαλιστών και Podemos απέχει μόλις 17 έδρες από την απαιτούμενη για τον σχηματισμό κυβέρνησης πλειοψηφία, την ίδια στιγμή που οι αυτονομιστικές δυνάμεις συνθέτουν μια δεξαμενή 28 εδρών.
Οποιος δεχθεί να προσέλθει σε συνομιλίες σε αυτή τη βάση είναι προφανές ότι θα γίνει «ουραγός» των Podemos. Μια κυβερνητική συμμαχία, δε, στη βάση αυτής της ατζέντας θα υλοποιήσει θεμελιώδεις δεσμεύσεις της Αριστεράς, χωρίς να χρεωθούν οι Podemos την πολιτική ευθύνη για τυχόν άλλες, επιβεβλημένες (για παράδειγμα, από τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις της Ισπανίας) -ενδεχομένως και επώδυνες- πολιτικές, που θα κληθεί να υλοποιήσει η επόμενη κυβέρνηση.
Σοσιαλιστές: Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα
Οι Ισπανοί Σοσιαλιστές (PSOE), παρότι «σκόραραν» το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα της Ιστορίας τους, θα μπορούσαν να γίνουν ρυθμιστές των εξελίξεων, αφού είναι οι μόνοι που διαθέτουν το απαιτούμενο δυναμικό κοινοβουλευτικών εδρών για να στηρίξουν μια κυβέρνηση, είτε ως εταίροι του πρώτου σε δύναμη Λαϊκού Κόμματος του Μαριάνο Ραχόι είτε ως πυρήνας ενός κεντροαριστερού σχήματος, με συμμετοχή της ριζοσπαστικής Αριστεράς των αγανακτισμένων Podemos αφενός και των κεντρώων Ciudadanos αφετέρου, στο πλαίσιο μιας συμμαχίας όλων εναντίον του ΡΡ.
Το πρώτο σενάριο το έχουν δυσχεράνει η προεκλογική ρητορική του ηγέτη του PSOE Πέδρο Σάντσεθ (υπενθυμίζεται ότι στο ντιμπέιτ του με τον Ραχόι τον εξόργισε σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση, χαρακτηρίζοντάς τον «ανέντιμο» και «ανάξιο», και κατηγορώντας τον ευθαρσώς για διαφθορά), αλλά και η μετεκλογική.
Για παράδειγμα, η ρητή τοποθέτηση του ηγετικού κομματικού στελέχους Θέσαρ Λουένα ότι οι Σοσιαλιστές «θα καταψηφίσουν μια νέα κυβέρνηση του Ραχόι και του Λαϊκού Κόμματος», καθώς η Ισπανία έχει ψηφίσει για αλλαγή. Το δεύτερο σενάριο ισοδυναμεί με πολιτική αυτοκτονία για τους Σοσιαλιστές, αφού θα σήμαινε συγκυβέρνηση με τους κεντρώους που τους διεμβόλισαν, με την Αριστερά η οποία τους αποδεκάτισε και ειδικά με τον Πάμπλο Ιγκλέσιας, με τον οποίο προεκλογικά ο Σάντσεθ συγκρούστηκε προσωπικά.
