Τι λέει στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο νεοεκλεγείς Βαρθολομαίος Σαμαράς για την ιστορική ευθύνη που αναλαμβάνει, τον «ορφανό» θρόνο μετά τη φρικτή δολοφονία του δεσπότη (το 1922) και το ποίμνιο που ανυπομονεί να γνωρίσει
Από τον
Αγγελο Σκορδά
Τον πρώτο μητροπολίτη Σμύρνης μετά τον ξεριζωμό του ελληνικού στοιχείου της Μικράς Ασίας εξέλεξε την περασμένη εβδομάδα η Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Στον μητροπολιτικό θρόνο, που έμεινε «ορφανός» στις 27 Αυγούστου 1922, μετά τη φρικτή δολοφονία του εθνοϊερομάρτυρα Χρυσοστόμου από τον όχλο των ατάκτων που εισέβαλαν στην πόλη της Ιωνίας κατόπιν της κατάρρευσης του μικρασιατικού μετώπου, κάθεται πλέον ο πρώην αρχιγραμματέας του Συνοδικού Γραφείου του Οικουμενικού Πατριαρχείου, αρχιμανδρίτης Βαρθολομαίος Σαμαράς.
Η εκλογή του πρώτου μητροπολίτη Σμύρνης 94 χρόνια μετά την Καταστροφή του 1922, σε συνδυασμό με τον πρώτο (επίσης μετά το 1922) αγιασμό των υδάτων ανήμερα των Θεοφανίων στις 6 Ιανουαρίου 2016, γεννά ελπίδες για επιστροφή του ορθόδοξου στοιχείου στην πόλη-σύμβολο του Μικρασιατικού Ελληνισμού.
Αγιασμός υδάτων
Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Ιανουάριο, χοροστατούντος του πρώτου ορθόδοξου ιερέα της Σμύρνης, πατέρα Κύριλλου Συκή, και παρουσία πλήθους ορθοδόξων τελέστηκαν στην προκυμαία Quai, ακριβώς απέναντι από το επιβλητικό κτίριο του παλαιού Προξενείου της Ελλάδας, η κατάδυση του Τιμίου Σταυρού και ο αγιασμός των υδάτων.
Την περασμένη Δευτέρα την εξίσου ιστορική ψηφοφορία κατά την οποία τα μέλη της Ιεράς Συνόδου εξέλεξαν ομόφωνα τον Βαρθολομαίο Σαμαρά στον θρόνο της Μητρόπολης Σμύρνης ακολούθησε στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι η Τελετή του Μεγάλου Μηνύματος του νέου μητροπολίτη, κατά την οποία ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος υπέγραψε την πράξη της εκλογής.
Ο νεοεκλεγείς μητροπολίτης Σμύρνης εξηγεί στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ότι διαισθάνεται πλήρως την ιστορική ευθύνη που αναλαμβάνει και ανυπομονεί να βρεθεί κοντά στο ποίμνιο του: «Η μητρόπολη Σμύρνης αλλά και η πόλη γενικότερα αποτελεί μια πολιτιστική, ιστορική και εκκλησιαστική αξία του Γένους. Στη γη της Ιωνίας άνθησε ο ελληνοχριστιανικός πολιτισμός και νιώθω ιδιαίτερη τιμή που η μητέρα Εκκλησία και ο Οικουμενικός Πατριάρχης προσωπικά με επέλεξαν για έναν μητροπολιτικό θρόνο όπου στο παρελθόν έχουν καθίσει προσωπικότητες που έγιναν παράδειγμα για τους απανταχού Ορθοδόξους».
Οπως λέει, τα μηνύματα που λαμβάνει από πιστούς σε Ελλάδα και Τουρκία είναι συγκινητικά και, παρά το γεγονός ότι το ποίμνιο της Σμύρνης είναι κατά πολύ μικρότερο από ό,τι στο παρελθόν, θεωρεί ότι η επιστροφή της Ορθοδοξίας στην πόλη με την πλέον επίσημη μορφή αποτελεί μια εξέχουσα ιστορική περίσταση. «Η ελληνική κοινότητα σήμερα αριθμεί περί τα 250 με 500 μέλη, ωστόσο, στον Ναό της Αγίας Φωτεινής (τον οποίο το ελληνικό κράτος νοικιάζει από το ολλανδικό) συρρέει και μεγάλος αριθμός μη Ελλήνων ορθοδόξων, κυρίως σλαβόφωνων. Εξάλλου, καθήκον των ιεραρχών είναι να στέκονται δίπλα στους πιστούς, από όπου αυτοί κι αν προέρχονται, και η μορφή του αγίου Χρυσοστόμου αποτελεί έμπνευση για εμάς τους νεότερους» σημειώνει ο μητροπολίτης Βαρθολομαίος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ενθρόνιση του νέου ιεράρχη θα τελεστεί στις 24 Σεπτεμβρίου στη Σμύρνη, ενώ η Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου προχώρησε επίσης για πρώτη φορά στην εκλογή επισκόπου Ερυθρών. Στη θέση αυτή εξελέγη ο μέχρι σήμερα ιερατικός προϊστάμενος της Ορθόδοξης Κοινότητας Σμύρνης Κύριλλος Συκής.
Το προφίλ
Ο κατά κόσμον Μιχαήλ Σαμαράς γεννήθηκε το 1972 στο χωριό Άνω Λεχώνια Μαγνησίας και το 1990 αποφοίτησε από το Πρότυπο Κλασικό Λύκειο Βόλου. Είναι πτυχιούχος του τμήματος Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής, επίσης του Αριστοτελείου. Το 1995 χειροτονήθηκε διάκονος και το 1996 πρεσβύτερος από τον μητροπολίτη Σεβαστείας Δημήτριο και διακόνησε επί επταετία στη Μητρόπολη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας ως προϊστάμενος του Μητροπολιτικού Ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Το 2002 προσελήφθη στην πατριαρχική αυλή αναλαμβάνοντας καθήκοντα στην αρχιγραμματεία της Ιεράς Συνόδου, ενώ τρία χρόνια αργότερα διορίστηκε υπογραμματεύων και το 2011 αρχιγραμματέας της Ιεράς Συνόδου. Επιπλέον έχει εκλεγεί πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Ιδρύματος Υποστηρίξεως του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Αθήνα και της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης Oecumenica.
Οι εθνικοί αγώνες και το έργο στη γη της Ιωνίας
Τελευταίος μητροπολίτης Σμύρνης πριν από την Καταστροφή υπήρξε ο γεννημένος στις 8 Ιανουαρίου 1867 στην Τρίγλια της Βιθυνίας Χρυσόστομος (κατά κόσμον Χρυσόστομος Καλαφάτης). Γιος νομομαθούς και δημογέροντα, ο Χρυσόστομος πέρασε τα πρώτα νεανικά χρόνια του ως οικότροφος στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, από την οποία αποφοίτησε με άριστα. Χειροτονήθηκε διάκονος από τον μητροπολίτη Μυτιλήνης και μετέπειτα Οικουμενικό Πατριάρχη Κωνσταντίνο Βαλιάδη. Στις 23 Μαΐου 1902 εξελέγη μητροπολίτης της τουρκοκρατούμενης Δράμας.
Τα λόγια του προς τον Πατριάρχη Ιωακείμ ΙΓ’ στο πρώτο μήνυμά του ως μητροπολίτη έμελλε να αποδειχτούν προφητικά: «Εν όλη τη καρδία και εν όλη τη διανοία θα υπηρετήσω την Εκκλησίαν και το Γένος, και η μίτρα, την οποίαν αι άγιαι χείρες σου εναπέθεσαν επί της κεφαλής μου, εάν πέπρωται να απολέση ποτέ την λαμπηδόνα των λίθων της, θα μεταβληθή εις ακάνθινον στέφανον μάρτυρος ιεράρχου». Στη Δράμα αντιμετώπισε επιτυχώς τη δράση του πανίσχυρου βουλγαρικού κομιτάτου, ενώ συνέδραμε τα μέγιστα στον Μακεδονικό Αγώνα. Η εθνική δράση του προκάλεσε την αντίδραση της τουρκικής διοίκησης, η οποία τον ανακάλεσε για σχεδόν έναν χρόνο (1907-1908).
Στις 11 Μαρτίου 1910 εξελέγη μητροπολίτης Σμύρνης και από εκεί συνέχισε τους εθνικούς αγώνες αλλά και το πλούσιο κοινωνικό έργο του, γεγονός που του στοίχισε ακόμα μια ανάκληση από την Υψηλή Πύλη (1914-1918). Στα χρόνια της ελληνικής διοίκησης (1919-1922) πρωτοστάτησε στην αφύπνιση των Ορθοδόξων, ενώ πρότεινε και τη δημιουργία αυτόνομου ελληνικού κράτους στην Ιωνία σε περίπτωση ήττας του Ελληνικού Στρατού. Με την κατάρρευση του μετώπου τον Αύγουστο του 1922 αρνήθηκε να ακολουθήσει τους λοιπούς υποχωρούντες προς την Ελλάδα επίσημους φορείς. Στις 27 Αυγούστου ο Τούρκος αρχιστράτηγος Νουρεδίν Πασάς τον παρέδωσε στον μανιασμένο όχλο των ατάκτων και των Τσετών, στα χέρια των οποίων βρήκε μαρτυρικό θάνατο.
