Η «περιπέτεια» των ελληνικών σχολείων στην Αλβανία συνεχίζεται και φέτος, πιο έντονα σε περιοχές τις οποίες το αλβανικό κράτος δεν αναγνωρίζει ως «μειονοτικές», παρά τους συμπαγείς ελληνικούς πληθυσμούς που ζουν εκεί. Από το παρελθόν, Αγιοι Σαράντα, Δέλβινο, Αργυρόκαστρο Χειμάρρα, αλλά και χωριά με μεικτό πληθυσμό, όπως η Μπίστρισα, τα Εξαμίλια και το Μετόχι, έχουν υποφέρει τα πάνδεινα από την αναθεωρητική πολιτική του αλβανικού κράτους. Είναι γνωστό ότι οι «επιθέσεις» των αλβανικών κυβερνήσεων στην ελληνική μειονότητα σε στοχεύουν (διαχρονικά) δύο πεδία: στις περιουσίες των Ελλήνων και στην ελληνική Παιδεία, μέσω των ελληνικών σχολείων. Σε αυτά προστίθενται τα πάγια λειτουργικά προβλήματα (κτίρια, βιβλία, προσωπικό), αφού εχθρός της ελληνικής Παιδείας δεν είναι μόνο η πολιτική του αλβανικού κράτους, αλλά και η αδιαφορία της Ελλάδας!
Φέτος, τα σχολεία άρχισαν, αλλά με τα γνωστά προβλήματα να παραμένουν. Στην περίπτωση του σχολείου στους Αγίους Σαράντα, το αλβανικό κράτος εμποδίζει (χρόνια τώρα) τη λειτουργία ελληνικού σχολείου σε χωριστό κτίριο, που σήμερα στεγάζεται στο αλβανόφωνο σχολείο. Ομως στο θέμα των βιβλίων, το ελληνικό κράτος έχει τα «πρωτεία» της ευθύνης. Ποτέ τα Ελληνόπουλα δεν πήραν ολοκληρωμένα τα βιβλία από την πρώτη μέρα. Φέτος, η α’ τάξη στους Αγίους Σαράντα έμεινε χωρίς βιβλία. Το ελληνικό κράτος δεν φρόντισε να παραλάβουν τα Ελληνόπουλα πρωτάκια το πρωτεύων βιβλίο της ζωής τους… Το ελληνικό Αλφαβητάριο. Και είναι μόνο 18 τα νέα Ελληνόπουλα!
Προβλήματα υπάρχουν και στο περιεχόμενο, αφού τα βιβλία Γεωγραφίας και Ιστορίας που δίνει το αλβανικό κράτος έχουν αναφορές στη «Μεγάλη Αλβανία», με τα Γιάννενα ως…πρωτεύουσα!
Ολα ξεκίνησαν πριν από 24 χρόνια, έναν χρόνο μετά την αλβανική μεταπολίτευση και τις πρώτες «ελεύθερες» εκλογές (1991), έπειτα από αγώνες της Ομόνοιας. Το 1992, η «οδηγία» του Αλβανού τότε πρωθυπουργού Α. Μέξι προς το νομαρχιακό συμβούλιο της περιοχής ανέφερε: «Στον νομό σας, στα Εξαμίλια και στους Αγίους Σαράντα, έχουν ανοίξει σχολεία στην ελληνική γλώσσα, κατά παράβαση του διατάγματος 17/27.9.1991 του υπ. Παιδείας, που διευκρινίζει ότι τέτοια σχολεία μπορούν να ανοίξουν μόνο σε καθαρά μειονοτικές περιοχές. Τα σχολεία αυτά, όπου κι αν έχουν ανοίξει, πρέπει να κλείσουν…» Και έκλεισαν. Το 1995 η Ομόνοια πέτυχε να επαναλειτουργήσουν τα σχολεία σε αρκετές πόλεις με συνεχή αγώνα προς κάθε κατεύθυνση.
