Η ενίσχυση της Ε.Ε. στη δασοπυρόσβεση και οι κίνδυνοι λόγω του deal με την NSPAΜέρος 8ο
Ερευνα:
Μαρία Παναγιώτου,
Ντίνα Ιωακειμίδου

Τον περασμένο μήνα, το Eυρωπαϊκό Kοινοβούλιο υπερψήφισε την αναβάθμιση της Υπηρεσίας Πολιτικής Προστασίας της Ε.Ε., με τη δημιουργία του μηχανισμού «rescEU», μετά τις πολύνεκρες περσινές πυρκαγιές στην Πορτογαλία. Oπως μας είπαν ειδικοί που ασχολούνται με το θέμα, «δυστυχώς, για να κινητοποιηθούν στην Ευρώπη έπρεπε να έχουμε τόσο πολλά θύματα».

Oλες οι πτυχές αυτής της αναβάθμισης μένει να γίνουν γνωστές το επόμενο διάστημα, όταν θα ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με το Eυρωπαϊκό Kοινοβούλιο, δηλαδή περί τα τέλη Αυγούστου. Στόχος είναι ο μηχανισμός να μπει σε εφαρμογή από το 2019.

Για το θέμα επικοινωνήσαμε με τον ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ Νίκο Ανδρουλάκη, ο οποίος ήταν εισηγητής της σχετικής έκθεσης που εγκρίθηκε από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με 431 ψήφους υπέρ, 99 κατά και 97 αποχές. «Εμείς κάναμε ένα report για να διασφαλίσουμε ότι θα έχει ο μηχανισμός εργαλεία που θα μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν ιδίως οι χώρες του Νότου, οι οποίες είναι χώρες υψηλού κινδύνου. Τώρα, στις διαπραγματεύσεις που θα γίνουν θα συζητηθούν τα χρήματα που μπορεί να δοθούν για την Πολιτική Προστασία» μας είπε χαρακτηριστικά ο κ. Ανδρουλάκης. Οι διαπραγματεύσεις θα είναι δύσκολες. Κράτη, όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, θεωρούν ότι η Πολιτική Προστασία πρέπει να είναι εθνική αρμοδιότητα.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, ο μηχανισμός θα εξοπλιστεί με 12 Canadair, τα οποία αρχικώς θα μισθώνει, ενώ σε επόμενο στάδιο στόχος είναι η αγορά αντίστοιχου πλήθους στόλου. Μάλιστα, γίνονται συζητήσεις με την καναδική εταιρία που κατασκευάζει τα συγκεκριμένα αεροπλάνα, ώστε να ανοίξει και πάλι τη γραμμή παραγωγής της -την οποία έχει διακόψει- στο ενδεχόμενο παραγγελίας τέτοιας κλίμακας.

Τα Canadair του μηχανισμού θα βρίσκονται σταθμευμένα σε διάφορα σημεία σε όλη την Ευρώπη, ώστε να χρησιμοποιούνται άμεσα, καθώς είναι χρονοβόρα η μετακίνησή τους. «Στην Ελλάδα θα είναι σταθμευμένα, μάλλον, τέσσερα αεροπλάνα του “rescEU”» λέει χαρακτηριστικά ο κ. Ανδρουλάκης.
Ο μηχανισμός θα προσφέρει ακόμη χρήματα στις χώρες για πρόληψη (διένεξη δρόμων, καταστροφή καύσιμης ύλης κ.λπ.), αλλά και κονδύλια για τη συντήρηση των ιδιόκτητων μέσων, που μπορεί να φτάνουν μέχρι και το 75% του κόστους.

Η είδηση είναι σημαντική και το νούμερο εντυπωσιακό, αλλά γεννά ερωτήματα. Θα μπορεί η Ελλάδα να επωφελείται από αυτά τα κονδύλια όσο οι διαγωνισμοί συντήρησης πραγματοποιούνται μέσω του νατοϊκού οργανισμού NSPA; Αξιωματικοί της Πυροσβεστικής και άνθρωποι του χώρου υποστηρίζουν, πάντως, ότι όσο η Ελλάδα προστρέχει εκεί για τους διαγωνισμούς θα στερείται κοινοτικά κονδύλια.

Ερωτήματα για τα 9.000.000 € της συντήρησης

Τα εναέρια μέσα που διαθέτει η χώρα μας για δασοπυρόσβεση, η συντήρηση των οποίων μας απασχόλησε τόσο πολύ τις προηγούμενες ημέρες στην έρευνά μας, είναι συνολικά τα εξής:

• Δύο Super Puma, τα οποία έχουν δυνατότητα χρήσης πυροσβεστικού κάδου, και τρία ελικόπτερα BK 117, τα οποία χρησιμοποιούνταν για αεροδιακομιδές και μεταφορά προσωπικού. Υπάγονται στην Υπηρεσία Εναέριων Μέσων του Πυροσβεστικού Σώματος.
• Τρία ελικόπτερα Chinook, που διαθέτουν κάδους με 7,5 τόνους νερό και υπάγονται στην Αεροπορία Στρατού.

• Δεκαοκτώ Canadair (11 παλαιού τύπου Canadair CL-215, κατασκευής από το 1974-1990 και 7 CL-415 που είναι νεότερης τεχνολογίας), τα οποία υπάγονται στην Πολεμική Αεροπορία. Επίσης, χρησιμοποιούνται ορισμένα C-130 για αερομεταφορά ταγμάτων ταχείας επέμβασης, επίσης της Πολεμικής Αεροπορίας.

Προβλήματα

Ειδικά σε σχέση με τα Canadair έχουν δημοσιευτεί χιλιάδες άρθρα, τα οποία εστιάζουν στην παλαιότητά τους και αμφισβητούν εν τέλει τη χρησιμότητά τους. Πολλά από τα παραπάνω είναι αλήθεια.

Πληροφορίες που συλλέξαμε στη διάρκεια της έρευνάς μας έκαναν λόγο για αδυναμία να επιχειρήσουν, όταν οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν πάνω από τους 38 βαθμούς Κελσίου, και για τεχνικά προβλήματα λόγω παλαιότητας, που κρατούν τα περισσότερα από αυτά στο έδαφος. «Τις περισσότερες φορές, από τα CL-415 είχαμε στη διάθεσή μας τρία με τέσσερα και από τα CL-215 οκτώ με εννέα, τα οποία πότε πετούσαν και πότε δεν πετούσαν» θα μας πει απόστρατος αξιωματικός της Πυροσβεστικής.

Και, κάπως έτσι, την περασμένη άνοιξη γίνεται γνωστό ότι μεγάλος αριθμός κινητήρων των Canadair έχει πάει στο εξωτερικό προς επισκευή. Η είδηση αρχικά μοιάζει θετική. Πηγές, όμως, σχετικές με το θέμα θέτουν το εγχείρημα υπό αμφισβήτηση: Αλήθεια, με τι σχεδιασμό δόθηκε ένα τόσο μεγάλο κονδύλι, της τάξης των 9.000.000 ευρώ, για την ανακατασκευή αεροπλάνων, πολλά εκ των οποίων είναι εξαιρετικά παλαιάς τεχνολογίας; Εγινε κάποια έρευνα δαπάνης-απόδοσης;

Οι αφανείς ήρωες στα πιλοτήρια

«Οι σκηνές που εκτυλίσσονται κατά τη διάρκεια κατάσβεσης ή αεροδιακομιδής είναι απίστευτες. Θυμάμαι ένα εξωπραγματικό περιστατικό με τις φωτιές στη Χίο, όπου κατακαίγονταν τα μαστιχοχώρια. Εβλεπες τους κατοίκους από ψηλά με την αγωνία στα μάτια για τη διάσωση της περιουσίας τους και του τόπου τους.

Εμείς παλεύαμε να σώσουμε τα σπίτια με ρίψεις νερού και, την ίδια ώρα, σε όλη την ατμόσφαιρα διαχεόταν η πανέμορφη μυρωδιά της μαστίχας. Μου έχει τύχει, επίσης, περιστατικό σε αεροδιακομιδή από Κυκλάδες με 12 μποφόρ να μου φιλάνε τα χέρια, γιατί τους σώσαμε. Σε βλέπουν σαν σωτήρα. “Ο πατέρας μου πέθανε γιατί δεν μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο. Εσείς τώρα μας σώζετε τη ζωή” έλεγε κλαίγοντας η γυναίκα».

Είναι πραγματικά ανατριχιαστικό να ακούς τις περιγραφές πιλότων που επιχειρούν με τα εναέρια μέσα δασοπυρόσβεσης. Γιατί, πίσω από τους αριθμούς και πέρα από το σκηνικό αδιαφάνειας, υπάρχουν στη συγκεκριμένη περίπτωση και κάποιοι αφανείς ήρωες: Είναι αυτοί που, με κίνδυνο της ζωής τους, προσπαθούν να σώσουν ζωές και περιουσίες με ελάχιστα μέσα. Είναι αυτοί που τελικά λοιδορούνται εάν κάτι πάει στραβά, ενώ συνήθως δεν φταίνε. Κι αυτούς δεν πρέπει να τους ξεχνάμε.