Οι καταιγιστικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών, με τις προσχηματικές απειλές αποπομπής της Ελλάδας από τη Συνθήκη Σένγκεν και κυρίως με το πολύ ρεαλιστικό και επικείμενο σχέδιο απομόνωσής της μέσω της ιδιότυπης «οχύρωσης» των συνόρων της ΠΓΔΜ, ξεπέρασαν τις προβλέψεις και του πιο απαισιόδοξου παρατηρητή.
Η «δημοκρατία», μόλις την περασμένη Τετάρτη, προανήγγειλε ότι «έρχεται διπλωματική θύελλα για το Προσφυγικό» και επέκρινε την κυβέρνηση, επειδή δεν έπραττε τίποτα για τις, εν εξελίξει, παρασκηνιακές διεργασίες: αντί κάποιας μονομερούς γερμανικής πρωτοβουλίας που θα προκαλούσε αντιδράσεις, είχε επιλεχθεί η ελκυστική βιτρίνα της φαινομενικής πρωτοκαθεδρίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Και επειδή και ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ χρειαζόταν, τελικά, ένα φύλλο συκής, προηγήθηκε η πρόταση του πρωθυπουργού της Σλοβενίας περί συνδρομής στα Σκόπια, με τον πρόεδρο της Κομισιόν να «καλωσορίζει», μέσα σε λίγες ώρες, το σχέδιο! Χωρίς να έχει εξειδικευθεί, χωρίς να έχουν παρουσιαστεί οι οικονομικές πτυχές του και χωρίς να έχουν διευκρινιστεί οι νομικές παράμετροι της κοινής ή της διμερούς βοήθειας προς την ΠΓΔΜ.
Με εξαίρεση τον υπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά, που από το φθινόπωρο επεσήμαινε σε κυβερνητικές συσκέψεις και σε φιλικούς ξένους αξιωματούχους ότι η Κομισιόν δεν αντιλαμβάνεται τις διαστάσεις του Προσφυγικού και τις επιπτώσεις στη σταθερότητα της ΝΑ Μεσογείου, ούτε το Μέγαρο Μαξίμου (που έχει την ευθύνη) ούτε η αξιωματική αντιπολίτευση (που είναι η πραγματική φιλοευρωπαϊκή δύναμη της χώρας) κινήθηκαν. Η παρούσα αδράνεια ακολουθεί την εκκωφαντική σιωπή του ΣΥΡΙΖΑ και της Ν.Δ. για το Μεταναστευτικό κατά την προεκλογική περίοδο του Σεπτεμβρίου και -ο μη γένοιτο- προαναγγέλλει την πλήρη σύγχυση που θα προκύψει τους επόμενους τρεις τέσσερις μήνες.
Αν και το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη κινείται φιλότιμα για τα hot spots και την καλύτερη δυνατή διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, τα νούμερα των εισερχομένων θα είναι τόσο μεγάλα, ώστε (ακόμη και αν υπάρξει κάποια χαραμάδα στους πάσης φύσεως φράχτες και τείχη της ΠΓΔΜ και των κεντροευρωπαϊκών χωρών) το μέγιστο μέρος τους θα παραμείνει εντός ελληνικού εδάφους ή περιφερόμενο στην ευρύτερη περιοχή μας.
Τα περί 2.500.000 ή και 3.000.000 εν αναμονή μεταναστών στην άλλη πλευρά του Αιγαίου, που έως πρόσφατα ακούγονταν σαν κινδυνολογία ή και προϊόν επιστημονικής φαντασίας, έχουν πιστοποιηθεί πλέον, από ελληνικές και ξένες αρμόδιες υπηρεσίες, ότι είναι πραγματικά. Δεν πρόκειται το σύνολό τους να περάσει στην Ελλάδα, αλλά ήδη πολλοί κινούνται επί τουρκικού εδάφους, αναζητώντας διέξοδο προς την Ελλάδα και την Ευρώπη. Αλλωστε, σύμφωνα με αξιόπιστες διπλωματικές πηγές, ο πρόεδρος Ρ. Τ. Ερντογάν και ο πρωθυπουργός Α. Νταβούτογλου είχαν ήδη αναφέρει στον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, κατά τις συναντήσεις του περασμένου Νοεμβρίου, μεγάλους αριθμούς μεταναστών που φέρεται ότι ήταν έτοιμοι να διασχίσουν τα σύνορα, αλλά απετράπησαν λόγω της δράσης των τουρκικών Αρχών. Η αξιοπιστία των λεπτομερειών ή και των ίδιων των περιστατικών που ανέφερε η τουρκική ηγεσία (ειδικά περί κινήσεων μεταναστών στα χερσαία σύνορα και αποτροπής) ελέγχεται, αλλά η απειλή της Αγκυρας προς την Αθήνα και τις Βρυξέλλες είναι ξεκάθαρη. Το τουρκικό μήνυμα είναι ότι όσα (υποθετικά ή πραγματικά) αποσοβήθηκαν προ μηνών μπορεί να συμβούν από την άνοιξη και μετά σε βάρος της Ελλάδας και της Ε.Ε.
Η δραματική εξέλιξη του Μεταναστευτικού θα συμπέσει με δύο άλλα, κορυφαίας σημασίας, θέματα: πρώτον, με την εδραίωση μιας νέας σχέσης μεταξύ της Ε.Ε. (με επιμονή της Γερμανίας, αλλά με πολλές επιφυλάξεις πολλών άλλων εταίρων) με την Τουρκία. Δεύτερον, με την κρίσιμη καμπή των συνομιλιών Ελλάδας – δανειστών για την πρώτη αξιολόγηση και, γενικότερα, τον τρόπο συνέχισης του προγράμματος διάσωσης. Αν και ο κ. Τσίπρας διατηρεί μεγάλο μέρος της πολιτικής ισχύος και δημοφιλίας του (και ο ενθουσιασμός στη Ν.Δ. είναι πρόωρος), είναι αμφίβολο αν θα καταφέρει να διαχειριστεί μόνος του αυτό το εκρηκτικό μείγμα.
Αλέξανδρος Τάρκας
* Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη.
