Η κυβέρνηση έχει δίκιο να προαναγγέλλει ότι, στην αυριανή πενταμερή σύνοδο και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 18ης Φεβρουαρίου, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας «δεν θα μιλήσει ως απολογούμενος και θα επισημάνει τις ευθύνες άλλων χωρών» στο Μεταναστευτικό, αλλά η διαπραγματευτική τακτική και οι διατυπώσεις θυμίζουν πολύ -μα, απελπιστικά πολύ- όσα προηγήθηκαν του δημοψηφίσματος και του παραλίγο Grexit: μάχη εντυπώσεων και οπισθοφυλακής, με την ουσία να χάνεται και την Ελλάδα να πληρώνει το κόστος της κρίσης. Τα λόγια είναι για παρηγοριά και εσωτερική κατανάλωση εν όψει μιας, χωρίς υπερβολή, επερχόμενης εθνικής τραγωδίας
Ο κύριος Τσίπρας δεν είναι, ασφαλώς, αποκλειστικά υπεύθυνος για την ασύλληπτη αύξηση του αριθμού προσφύγων και μεταναστών που φθάνουν στην ελληνική επικράτεια. Η επίρριψη ευθυνών μόνο στον πρωθυπουργό ίσως τελικά λειτουργήσει, λόγω της υπερβολής, εις όφελος του ιδίου, που έχει αποδειχθεί εξπέρ στην επίκληση «συνωμοσιών» των ξένων και της δικής του αγνότητας. Με την ίδια, τύπου «Τσάβες», προπαγάνδα με την οποία καυχιόταν ότι «όλη η Ευρώπη μιλάει για εμάς», αποθέωνε την πολιτική Βαρουφάκη και οδηγούσε τη χώρα στο τρίτο Μνημόνιο, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ είναι τώρα ικανός να προβάλει, επί μήνες, τις συμπαθείς γιαγιάδες της Λέσβου, κρύβοντας τις τραγικές συνέπειες του πιθανού νέου πλαισίου Ελλάδας – Σένγκεν και της «οχύρωσης» της ΠΓΔΜ από τους εταίρους μας. Στη χώρα θα εγκλωβιστούν δεκάδες χιλιάδες αναξιοπαθείς, το οικονομικό κόστος θα είναι τεράστιο, η διατάραξη της δημόσιας τάξης ορατή και η αύξηση της εγκληματικότητας αναπόδραστη, ενώ οι επιπτώσεις στην εξωτερική και την αμυντική πολιτική θα είναι απρόβλεπτες.
Σε κάθε περίπτωση, οι ευθύνες του πρωθυπουργού και του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι μεν αποκλειστικές, αλλά τεράστιες:
– Πρώτον, επειδή με την πολιτική ανοιχτών συνόρων και αφειδούς χορήγησης εγγράφων είχαν ήδη προκαλέσει, από τις αρχές του καλοκαιριού του 2015, την προσέλευση μεγάλου αριθμού παράνομα εισερχομένων.
– Δεύτερον, επειδή δεν είχαν προβλέψει ή αδιαφόρησαν για το ότι η πολιτική τους ίσως να συνδυαζόταν, δυσμενώς για την Ελλάδα, με τις ενέργειες τρίτων, όπως τελικά συνέβη τον Ιούλιο με την πρόσκληση Μέρκελ για εργασία και άσυλο μεταναστών στη χώρα της. Η Γερμανία έσπευσε να αλλάξει πολιτική και να μετριάσει, λόγω ισχύος και γεωγραφίας, τις συνέπειες, αλλά η Ελλάδα δεν μπορεί να τη μιμηθεί και παραμένει εκτεθειμένη.
– Τρίτον, επειδή, ακόμα και μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου (οπότε η κυβέρνηση συνειδητοποίησε την πραγματικότητα στο Αιγαίο και ο κ. Τσίπρας, επιτέλους, χαρακτήρισε άσχετους όσους θέλουν να πέσει ο φράχτης του Εβρου), δεν υπήρξε αποτελεσματικότητα στους ελληνικούς χειρισμούς. Ισως ο πρωθυπουργός να ήθελε να κάνει περισσότερα, αλλά να μην τα κατάφερε, επειδή -κατά την ευγενή διατύπωση κορυφαίου Ελληνα διπλωμάτη, φιλικού προς την κυβέρνηση- «οι εταίροι μας επηρεάζονται από στερεότυπα που προέκυψαν λόγω της κρίσης χρέους». Σε απλά ελληνικά, η δυνατότητα αποτελεσματικών παρεμβάσεων του πρωθυπουργού στους ομολόγους του είναι πια ελάχιστη. Δεν τον ακούν! Και η κατάσταση επιδεινώνεται από την άγνοια ή την κυνική αδιαφορία των εταίρων για τις ειδικές συνθήκες του Αιγαίου και της ΝΑ Μεσογείου.
Οι τελευταίες πληροφορίες ελληνικών και ξένων διπλωματικών πηγών δίνουν μια ζοφερή εικόνα για την αυριανή και τις επικείμενες διεθνείς επαφές του κυρίου Τσίπρα, καθώς το Βερολίνο επικαλείται την αρμοδιότητα της Κομισιόν και τις «ανησυχίες» άλλων εταίρων για να νίψει τας χείρας του. Η Ελλάδα καλείται να υπερβάλει εαυτόν στην καταγραφή των μεταναστών στο έδαφός της, χωρίς ακόμα να λειτουργεί ο μηχανισμός κατανομής προσφύγων στα άλλα μέλη της E.E. (relocation), χωρίς να υπάρχει χρονοδιάγραμμα για την άφιξη σκαφών και άλλης βοήθειας από τη Frontex και (διπλωματικά, το χειρότερο) δίχως να υπάρχει ακόμα πλαίσιο για την επιχειρησιακή δράση της στο ανατολικό Αιγαίο.
Αλέξανδρος Τάρκας
* Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη.
