Οι κινήσεις του Σκοπιανού ΥΠΕΞ την ώρα που η Ε.Ε. πιέζει τον Ζάεφ να κάνει επώδυνες μεταρρυθμίσειςΑπό τον
Αλέξανδρο Τάρκα*
Επιχείρηση ναρκοθέτησης του τελικού σχεδίου συμφωνίας Ελλάδας – ΠΓΔΜ υλοποιεί ο υπουργός Εξωτερικών της γειτονικής χώρας Ν. Ντιμιτρόφ από την επόμενη στιγμή της ολοκλήρωσης των συνομιλιών με τον ομόλογό του Ν. Κοτζιά, προκαλώντας αμφιβολίες για την επίτευξη συμβιβασμού ή -αν τελικά αυτός υπάρξει- για τη βιωσιμότητα όποιας λύσης προκριθεί.
Σύμφωνα με απόλυτα διασταυρωμένες πληροφορίες, ο κ. Ντιμιτρόφ, με αφετηρία σειρά διμερών συναντήσεών του στις Βρυξέλλες στις αρχές της περασμένης εβδομάδας, παρουσιάζει την εκδοχή μιας απλής «ολοκλήρωσης των συνομιλιών» σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών. Οι προσεκτικές διατυπώσεις του κ. Ντιμιτρόφ (μεταξύ άλλων, προς τον Βρετανό υπουργό Θεμάτων Ευρώπης και ΗΠΑ, σερ Αλαν Ντάνκαν, τον Γερμανό υφυπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μ. Ροτ και τους διευθυντές των γραφείων των προέδρων του Συμβουλίου της Ε.Ε. και της Κομισιόν Ντ. Τουσκ και Ζ.Κ. Γιούνκερ) έρχονται σε αντίθεση με τις ποικίλες εκδοχές που έχουν παρουσιαστεί στην Αθήνα.
Η «ολοκλήρωση των συνομιλιών» ομοιάζει μεν με μία από τις αρχικές διατυπώσεις του κ. Κοτζιά («οι υπουργοί Εξωτερικών ολοκληρώσαμε την εργασία μας»), αλλά όχι με άλλες περί «συμφωνίας με τους γείτονες εκ Βορρά» ή περί επεξεργασίας κειμένων εν όψει της «οριστικής συμφωνίας». Το ίδιο συμβαίνει και με το Μέγαρο Μαξίμου που, έπειτα από αρκετές ημέρες επίσημων και ημιεπίσημων διαρροών ότι «δεν υπάρχει συμφωνία», κατέληξε στην εκδοχή του υπουργού Επικρατείας και κυβερνητικού εκπροσώπου Δημ. Τζανακόπουλου ότι οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών πράγματι «κατέληξαν στο γενικό περίγραμμα της συμφωνίας».
Ο «πονηρός» (και ισορροπιστής μεταξύ του Προεδρικού Μεγάρου και του πρωθυπουργικού γραφείου της ΠΓΔΜ) κ. Ντιμιτρόφ παρουσιάζει, επίσης, διαφορετική εκδοχή και ως προς το τι θα γίνει στο επίπεδο των πρωθυπουργών Αλ. Τσίπρα και Ζ. Ζάεφ. Ενώ η ελληνική πλευρά δίνει την εντύπωση, τις δέκα τελευταίες ημέρες, ότι έχει συμφωνηθεί να υπάρξει τηλεφωνική επικοινωνία των κ. Τσίπρα και Ζάεφ και ότι, κατόπιν αυτής, θα συναντηθούν στις Πρέσπες, ο κ. Ντιμιτρόφ έχει αναφέρει στους Ευρωπαίους συνομιλητές του ότι υφίσταται απλό ενδεχόμενο συνδιάλεξης και κάποια πιθανότητα συνάντησης που μάλλον έτεινε να ματαιωθεί.
Ο υπουργός Εξωτερικών της ΠΓΔΜ φέρεται, εξάλλου, ότι ισχυρίζεται πως στο διαπραγματευτικό τραπέζι έχουν παραμείνει μόνο δύο (από τις αρχικές πέντε) προτάσεις για την επίλυση του ονοματολογικού, χωρίς να αποκαλύπτει ποιες. Αντίθετα, ο Ελληνας υπουργός δήλωσε, το βράδυ της Δευτέρας στην ΕΡΤ, ότι εξετάζονται τρεις προτάσεις για «Δημοκρατία της Ανω Μακεδονίας», «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας» και «Δημοκρατία της Νέας Μακεδονίας».
Ολες αυτές οι διασταυρωμένες πληροφορίες για την περίεργη τακτική και τις διαφορετικές επισημάνσεις του κ. Ντιμιτρόφ προς Ευρωπαίους αξιωματούχους, ήδη από την αρχή της περασμένης εβδομάδας, επιβεβαιώνονται, εμμέσως πλην σαφώς, από τις δημόσιες αξιολογήσεις του κ. Κοτζιά. Ο υπουργός Εξωτερικών εκτίμησε, κατά τη συνέντευξή του στην ΕΡΤ, ότι η ηγεσία των Σκοπίων, ενώπιον του τελικού διλήμματος, «συνειδητοποίησε τις μεγάλες δυσκολίες που υπάρχουν για την υλοποίησή της και αυτό έπαιξε έναν ρόλο στο να θελήσει να αναστοχαστεί και να συζητήσει για ορισμένες διευκρινίσεις της ίδιας της συμφωνίας».
Ωστόσο, ο «αναστοχασμός» Ζάεφ και οι ελιγμοί Ντιμιτρόφ καταγράφονται σε μια κρίσιμη συγκυρία, κατά την οποία στα Σκόπια εδραιώνονται οι φόβοι για το πολιτικό (και, κυρίως, προσωπικό) κόστος υπογραφής μιας συμφωνίας με την Ελλάδα από τη στιγμή που η διαδικασία των ενταξιακών συνομιλιών της ΠΓΔΜ στην Ε.Ε. θα είναι πολυετής και οι εσωτερικές αλλαγές επίπονες. Το κλίμα επιβαρύνθηκε από τη διαρροή, στην ειδησεογραφική ιστοσελίδα Makfax, ενός non paper της Ε.Ε. με αδιευκρίνιστη ημερομηνία, που πάντως, εκ του κειμένου, προκύπτει ότι είναι μεταγενέστερο της δημοσιοποίησης του «Πακέτου Διεύρυνσης» στις 17 Απριλίου και αφορά την προετοιμασία των επίσημων συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου.
Κεντρική ιδέα του άτυπου εγγράφου είναι ότι, παρά την (εικαζόμενη) πρόταση της Κομισιόν για έναρξη των ενταξιακών συνομιλιών, θα πρέπει να έχει εξασφαλιστεί προηγουμένως σημαντική πρόοδος στο πακέτο «Επειγουσών Μεταρρυθμίσεων» που έχει αξιώσει η Ε.Ε. από τον κ. Ζάεφ και, στη συνέχεια, να συνταχθεί νέα σχετική έκθεση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Αν και έχουν επιτευχθεί ορισμένες αλλαγές, οι σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις του επείγοντος πακέτου καθυστερούν πολύ. Αρκετές παραπέμπονται στο δεύτερο εξάμηνο του 2018 ή και αργότερα, οπότε ο πρωθυπουργός της ΠΓΔΜ «αναστοχάζεται» για τους παρόντες κινδύνους και τις δύσκολες αποφάσεις, με αντάλλαγμα την -αρκετά- μελλοντική επιβράβευση. Πολύ περισσότερο όταν -πέρα από τις διαφορές με την Ελλάδα- ο Γάλλος πρόεδρος Εμ. Μακρόν εκφράζει αμφιβολίες για τη σκοπιμότητα διεύρυνσης της Ε.Ε. με όλες τις χώρες των δυτικών Βαλκανίων και η Γερμανίδα καγκελάριος παραπέμπει αόριστα στις συζητήσεις της 28ης Ιουνίου.
Η στάση των κ. Ζάεφ και Ντιμιτρόφ προκαλεί αμφιβολίες για τις εξελίξεις μεταξύ Αθήνας και Σκοπίων και καθιστά, από την αρχή, εύθραυστη, ως και θνησιγενή, την εφαρμογή όποιας διμερούς συμφωνίας, εφόσον αυτή δρομολογηθεί.
Οποια άποψη κι αν έχει κανείς για τις διμερείς σχέσεις, τη βαλκανική σταθερότητα και τον βέλτιστο τρόπο προστασίας της ελληνικής Μακεδονίας, το κύριο ερώτημα παραμένει: Γιατί η Ελλάδα να δώσει, εδώ και τώρα, τα πάντα, με αμφίβολες δικλίδες ασφαλείας, όταν ο πρωθυπουργός της ΠΓΔΜ φοβάται, ο υπουργός Εξωτερικών του υπονομεύει το σχέδιο συμφωνίας και μέγιστο μέρος της αντιπολίτευσής τους την απορρίπτει;
*Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη
