H απογοητευτική πορεία του ελληνικού τραγουδιού και οι ευθύνες των νυν και πρώην μουσικών συντελεστώνΑπό τον
Γιώργο Κ. Στράτο
Aνήκω σε εκείνους που δεν μπορούν να διανοηθούν την ύπαρξή τους δίχως τραγούδια. Ελληνικά τραγούδια, όλων των ειδών και όλων των εποχών. Πιστεύω, μάλιστα, ότι δίχως αυτά, ο βίος θα ‘ταν αβίωτος σε αυτήν τη χώρα. Αυτό εξηγεί εν πολλοίς και την πληθώρα των αριστουργημάτων που έχει γραφτεί. Τόσα και τόσης έντασης συναισθήματα μόνο από μαργαριτάρια που οι λέξεις και οι νότες τους χτυπούν στον σταυρό θα μπορούσαν να καταγραφούν.
Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, όμως, η πορεία της παραγωγής δεν είναι απλώς φθίνουσα, αλλά κατ’ επιτρεπτή αναλογία κινείται στα ίδια επικίνδυνα επίπεδα με το δημογραφικό μας πρόβλημα. Προς οριστική απομείωση δηλαδή μέχρις εξαφανίσεως… Το μόνο ενθαρρυντικό σημάδι είναι ότι παιδιά γνωρίζουν και λένε τραγούδια που γράφτηκαν 20 χρόνια προτού γεννηθούν, ενώ μετά δυσκολίας μπορούν να αναφέρουν ένα σουξέ του περσινού καλοκαιριού!
Βεβαίως αυτό σημαίνει πάρα πολλά, για να μην πω τα πάντα, για την αξία και την αλήθεια των δημιουργημάτων του πρόσφατου και απώτερου παρελθόντος αν τα συγκρίνουμε με τα απολύτως σύγχρονα. Επειδή οι πηγές έμπνευσης μπορεί να διαφοροποιούνται, δεν παύουν όμως να υπάρχουν σε κάθε εποχή, είμαστε αναγκασμένοι να αναζητήσουμε τις ευθύνες στους δημιουργούς για την πορεία αυτή.
Οι νεότεροι, ως παιδιά της εποχής τους, δικαίως ως έναν βαθμό, πιθανόν να θεωρούν ότι ένα τραγούδι αποτελεί απλώς ένα προϊόν και αρκεί να υπακούσει στους κανόνες της συγκεκριμένης παραγωγής για να καταστεί επιτυχημένο. Ελα, όμως, που ούτε οι ίδιοι δεν τους ακολουθούν! Πρώτον και κύριον, έχει εξαφανιστεί η έννοια του παραγωγού από την ελληνική μουσική βιομηχανία. Τα τραγούδια τα γράφει καθένας μόνος του, πολλές φορές στο δικό του στούντιο, όπου βοηθούντος του υπολογιστή του παίζει και όλα τα όργανα! Συνεπώς εξαφανίστηκαν και οι μουσικοί! Ούτε λόγος φυσικά για την ατμόσφαιρα δημιουργίας που κυριαρχεί στο στούντιο κατά την ώρα της εγγραφής. Αυτή η τελευταία απουσία συνδέεται συμβολικά και με την ουσιαστική απουσία των δημιουργών και των τραγουδιστών από τους χώρους της πραγματικής ζωής των ακροατών. Κινούμενοι μεταξύ των τηλεοπτικών πλατό, των αναγκών του lifestyle, μετρώντας τον αριθμό των επισκέψεών τους στο YouTube και απολαμβάνοντας την πολυτελή ιδιώτευσή τους, από πού στο καλό να αντλήσουν έμπνευση για τα τεκταινόμενα γύρω τους;
Τεράστια ευθύνη για την εξέλιξη αυτή, όμως, φέρνουν και οι παλιότεροι και φτασμένοι ήδη δημιουργοί και τραγουδιστές. Αυτοί που αξιώθηκαν να ζήσουν και άλλες εποχές δημιουργίας, αλλά και που έχουν αφήσει σημαντικό έργο από αυτό που μένει ζωντανό και τραγουδιέται ακόμη επειδή το αξίζει και με το παραπάνω. Οφειλαν, πρωτίστως για τη διασφάλιση του έργου και της υστεροφημίας τους, να μεταφέρουν την εμπειρία τους αυτή και να μάθουν, αν όχι να επιβάλουν στους νεότερους, να είναι πιο ανθεκτικοί και με ισχυρότερες αντιστάσεις ως προς τα καλλιτεχνικά προαπαιτούμενά τους απέναντι στα κελεύσματα της εποχής μας. Αλλιώς τι καλλιτέχνες είναι;
Αντ’ αυτών επέλεξαν να κάνουν θλιβερά πράγματα. Αναμασούν τις παλιές επιτυχίες τους, παρέα με καλλιτέχνες του συρμού γιατί τάχα μ’ αυτόν τον τρόπο τις φέρνουν πιο κοντά στο σήμερα! Τσαλαβουτάνε σε μία αισθητική εμφανίσεων που όταν δεν τους εκθέτει σίγουρα τους θυμίζει πικρά το «πού είσαι, νιότη, που ‘δειχνες πως θα γινόμουν άλλος». Κοντολογίς, προσπαθούν εναγωνίως να παρατείνουν την παραμονή τους στο προσκήνιο, δίχως να υποψιάζονται ότι αυτή η καρικατούρα στην οποία καταλήγουν αλλοιώνει επί τα χείρω την όποια εικόνα κατέκτησαν στα μάτια του κοινού επαξίως, με πολύ κόπο και ύστερα από προσπάθεια πολλών ετών.
Η κατάληξη δυστυχώς θυμίζει, κατ’ επιτρεπτή παράφρασή τους, τους στίχους ενός πολύ ωραίου τραγουδιού ενός από τους πιο άξιους δημιουργούς μας. Ολοι πορεύονται ως εκδρομείς της αυτοκαταστροφής. Μόνο που εν προκειμένω το διακύβευμα, η πορεία του τραγουδιού μας δηλαδή, είναι κάτι πολύ σοβαρότερο από την τύχη μιας γενιάς. Κι ας ήταν αυτή του ‘60…
*Δικηγόρος – δημοσιογράφος
