Αποφεύγει τις ευθύνες του το ελληνικό κράτος για τους πληθυσμούς της Συρίας, αλλά και της ευρύτερης περιοχής. Τι λένε η ιστορικός Μαριάννα Κορομηλά και ο γεωπολιτικός αναλυτής Νικήτας Σίμος
- Γιώργος Χατζηδημητρίου
Μπροστά στον γκρεμό του αφανισμού βρίσκεται τα τελευταία χρόνια η κοινότητα των Ελληνορθοδόξων της βαθιάς Μέσης Ανατολής, μια από τις μακροβιότερες και σταθερότερες χριστιανικές κοινότητες παγκοσμίως, με μακραίωνες ρίζες και βαρύ πολιτισμικό ίχνος σε ολόκληρη την περιοχή. Πρόκειται για εδάφη όπου, όπως λέει η πολυσχιδής ιστορικός Μαριάννα Κορομηλά, «έζησε επί χιλιετίες με σεβασμό στον άλλον – όχι ανοχή, αλλά σεβασμό».
Σε εκείνα τα χώματα, όπου ο χριστιανισμός και κυρίως η Ορθοδοξία «ζει και αναπτύσσεται ειρηνικά -με ελάχιστες εξαιρέσεις- από το 636 μ.Χ. μέχρι σήμερα σε ισλαμικά κράτη (με δεκάδες χριστιανικά Πατριαρχεία, Αρχιεπισκοπές, Μητροπόλεις, επισκοπές και αμέτρητες εκκλησίες και μονές)». Εκεί όπου τώρα η άξεστη Δύση, μετά τις ολέθριες επεμβάσεις της, οι οποίες ιδιωτικοποίησαν ακόμα και τον πόλεμο, έρχεται να μιλήσει ανίδεα και ανιστόρητα για «συμπερίληψη»…
Μόνο στη Συρία του 2000 ζούσαν περίπου 2.000.000 Ελληνορθόδοξοι, που οδηγήθηκαν σε έξοδο λόγω του πολέμου με τον άλλοτε επικηρυγμένο τζιχαντιστή Αχμέτ Αλ Σαράα, που έγινε προ ημερών δεκτός εν χορδαίς και οργάνοις στον Λευκό Οίκο.
Tο παλαίφατο (Ελληνο) Ορθόδοξο Πατριαρχείο Αντιοχείας, υπενθυμίζει η κυρία Κορομηλά, εδρεύει από τον 14ο αιώνα στη Δαμασκό, πρωτεύουσα της Συρίας, ενώ η ίδια η Αντιόχεια, πρωτεύουσα της ιστορικής Συρίας, βρίσκεται από το 1939 στην τουρκική επικράτεια.
Σε κάθε περίπτωση, είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί πως, όταν μιλάμε για Ελληνορθοδόξους, ο όρος δεν έχει εθνικά χαρακτηριστικά, αλλά αφορά το δόγμα, τους πληθυσμούς δηλαδή που ακολουθούν το ελληνορθόδοξο δόγμα της Ανατολικής Εκκλησίας, σε αντίθεση με άλλα χριστιανικά δόγματα.
Σύμφωνα με ευσύνοπτη έρευνα του Νικήτα Σίμου (Ph.D, οικονομολόγος, γεωπολιτικός αναλυτής) για λογαριασμό του Δικτύου για τη Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και την Ευρώπη, η δημογραφική υποχώρηση των χριστιανικών κοινοτήτων -κάτι που διαπίστωσε και ο γραμματέας της Κ.Ο. της Ν.Δ. Μάξιμος Χαρακόπουλος στο πρόσφατο ταξίδι του στην Ιορδανία- τα τελευταία χρόνια είναι δραματική. Αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι στις αρχές του 20ού αιώνα οι χριστιανοί αποτελούσαν περίπου το 26% του πληθυσμού στη σημερινή Συρία, στον Λίβανο, στο Ισραήλ/Παλαιστίνη και στην Ιορδανία. Το 2015, ο αριθμός αυτός είχε μειωθεί δραματικά στο 8%.
Η μείωση αυτή αποδίδεται «σε έναν συνδυασμό ιστορικών γεγονότων και συνεχιζόμενων πολιτικών και στρατιωτικών κρίσεων. Οι γενοκτονίες από τους Νεοτούρκους (Αρμενίων, Ποντίων, Ασσυρίων) εισήγαγαν μια κουλτούρα πολιτικής εξόντωσης των χριστιανικών πληθυσμών, με χιλιάδες θύματα και μαζικές μετακινήσεις των επιζώντων σε αναζήτηση ασφάλειας.
»Η αβεβαιότητα για το μέλλον των χριστιανών, η δημογραφική συρρίκνωση και η αύξηση των μουσουλμανικών πληθυσμών συνέτειναν σε μια σταθερή τάση μετανάστευσης. Η τάση αυτή κορυφώθηκε μετά την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ αλλά και την κατάρρευση του καθεστώτος Ασαντ στη Συρία, όπου ο χριστιανικός πληθυσμός μειώθηκε δραματικά, με το ήμισύ του να εγκαταλείπει το Ιράκ και τον χριστιανικό πληθυσμό στη Συρία να πέφτει από 10% σε 5% έως το 2016».
Οπως επισημαίνει ο Νικήτας Σίμος, «οι χριστιανοί στο Ιράκ και στη Συρία είχαν ιστορικά συμμετάσχει σε κοσμικά καθεστώτα και κινήματα, όπως ο αραβικός σοσιαλισμός και η Αριστερά, ενώ η συμμετοχή τους στον αραβικό εθνικισμό ως αντίδραση στην αποικιοκρατία αποδείκνυε τη δυναμική τους στην πολιτική ζωή».
O ηγέτης και εκ των ιδρυτών του Μπάαθ, σημειώνει, Σύρος εθνικιστής ηγέτης Michel Aflaq, ήταν χριστιανός, ενώ «η τελική ανατροπή των μπααθικών καθεστώτων από τους ισλαμιστές-εθνικιστές συνέτεινε πλέον στην στοχοποίηση των χριστιανών, ως αντιπάλων των δυνάμεων αυτών. Η απουσία στρατιωτικής οργάνωσης των χριστιανών στη Συρία και στο Ιράκ, σε αντίθεση με τους μαρωνίτες του Λιβάνου, έκανε τις κοινότητες ευάλωτες σε επιθέσεις με αποτέλεσμα την εύκολη εκμηδένισή τους από τις ισλαμικές πολιτοφυλακές».
Θα πρέπει ακόμα να τονιστεί ότι «οι χριστιανοί της περιοχής δεν έχουν προστάτες και συμμάχους μεταξύ των μεγάλων ή των περιφερειακών δυνάμεων, σε αντίθεση με τους σουνίτες, τους οποίους μεταξύ άλλων υποστηρίζουν η Τουρκία και η Σ. Αραβία, τους σιίτες, τους οποίους υποστηρίζει το Ιράν, και τους δρούζους, τους οποίους προστατεύει το Ισραήλ». Σε τι συνηγορούν αυτά; Σε ένα ζοφερό και δυσοίωνο μέλλον…
Σύμφωνα με τον κ. Σίμο, μόνο το 2016 σε παγκόσμια κλίμακα δολοφονήθηκαν 90.000 χριστιανοί σε διάφορες εστίες έντασης.
Σε μια αξιέπαινη κίνηση, η Κυπριακή Δημοκρατία, με απόφαση του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη, διόρισε πέρυσι τη Σαλίνα Σιάμπου, ειδική εκπρόσωπο του κράτους για τις θρησκευτικές ελευθερίες και την προστασία μειονοτήτων στη Μ. Ανατολή. Η Ελλάδα; Ως συνήθως καθεύδει, αποφεύγοντας να αναλάβει το ηθικό της χρέος…
Αυξάνονται οι στοχευμένες επιθέσεις
Τελευταία, όμως, οι επιθέσεις και απειλές κατά των Ελληνορθοδόξων αυξάνονται εκθετικά. Ενδεικτικά αναφέρονται:
-Η επίθεση της 22ας Ιουνίου 2025 στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία στη Δαμασκό, όπου ένας ένοπλος εισέβαλε και στη συνέχεια ανατινάχτηκε, αφήνοντας 25 νεκρούς και πάνω από 60 τραυματίες. Η ευθύνη αναλήφθηκε από το ISIS. Η επίθεση αυτή είναι η πρώτη επιτυχής επίθεση αυτοκτονίας σε χριστιανική εκκλησία στη Δαμασκό, μετά την ανατροπή του Ασαντ, επιβεβαιώνοντας τους φόβους για στοχευμένες επιθέσεις κατά των θρησκευτικών μειονοτήτων.
Για τους Ελληνορθοδόξους της Συρίας, όμως, υπογραμμίζεται στην έρευνα, πρόκειται για την πρώτη επίθεση εναντίον τους από το 1860, όταν επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας υπήρξαν θύματα εκτεταμένων σφαγών από μουσουλμάνους και δρούζους. Τότε, το κακό σταμάτησε μετά την αποστολή ευρωπαϊκού εκστρατευτικού σώματος, με ιδιαίτερα έντονη τη γαλλική παρουσία. Η φτωχή Ελλάδα μάλιστα έστειλε τρόφιμα και γιατρούς, ενώ υποδέχθηκε και Ελληνορθόδοξους πρόσφυγες στα εδάφη της.
-Νωρίτερα, στις 22 Απριλίου 2013, ο Ελληνορθόδοξος μητροπολίτης Χαλεπίου Παύλος (αδελφός του Πατριάρχη Αντιοχείας) και ο Συροϊακωβίτης μητροπολίτης Χαλεπίου Ιωάννης Ιμπραήμ «απήχθησαν από τζιχαντιστές της Αλ Νούσρα κοντά στα σύνορα Τουρκίας – Συρίας και έκτοτε αγνοούνται. Παρά τις διεθνείς έρευνες και την επικήρυξη των απαγωγέων από τις ΗΠΑ, η τύχη τους παραμένει άγνωστη.
«Ο Παύλος, συριακής καταγωγής με ελληνική υπηκοότητα, υπήρξε ένθερμος κήρυκας της ελληνικής γλώσσας και της θεολογικής εκπαίδευσης στο Χαλέπι και το Πανεπιστήμιο του Balamand, αποτελώντας γέφυρα μεταξύ ελληνικής και αραβόφωνης ορθόδοξης παράδοσης».
