Ο Αμφιλόχιος γεννήθηκε στην Καισάρεια της Καππαδοκίας στα μέσα του 4ου αιώνα και ήταν εξάδελφος του Γρηγορίου του Ναζιανζηνού. Από τη συγγένειά του αυτή εξηγείται η φιλία του με τους μεγάλους πατέρες της Εκκλησίας, Μέγα Βασίλειο, Γρηγόριο Νύσσης και Ιωάννη Χρυσόστομο. Σπούδασε αρχικά κοντά στον ρητοροδιδάσκαλο πατέρα του και στον Λιβάνιο και στη συνέχεια άσκησε το επάγγελμα του συνηγόρου στην Κωνσταντινούπολη.
Πιστός χριστιανός εγκατέλειψε το επάγγελμά του και αποσύρθηκε για άσκηση σε έρημο της Καππαδοκίας γύρω στο 370, όπου ασκήτευσε για μία τριετία.
Το 373 ο αρχιεπίσκοπος Καισαρείας Μέγας Βασίλειος τον χειροτόνησε επίσκοπο Ικονίου, σε μία περίοδο ιδιαίτερης έξαρσης των αιρέσεων και ιδιαίτερα του Αρειανισμού. Ο Αμφιλόχιος με την εκκλησιαστική του δράση και το συγγραφικό του έργο αναδείχθηκε σε διαπρύσιο κήρυκα της ορθής πίστης και μεγάλο πολέμιο των αιρέσεων.
