Τα στοιχεία της πρώτης πανελλήνιας έρευνας καταγράφουν μια κοινωνία που εξακολουθεί να λειτουργεί με στερεότυπα και ανεπαρκείς δομές
Η 3η Δεκεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, βρίσκει την Ελλάδα με σοβαρές ελλείψεις στον τομέα της συμπερίληψης και της προστασίας των δικαιωμάτων των ΑμεΑ.
Η πρώτη πανελλήνια έρευνα του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας, που διεξήχθη από 7 Οκτωβρίου έως 3 Νοεμβρίου 2025 με τη συμμετοχή 2.716 ατόμων, αποτυπώνει με ακρίβεια το μέγεθος των προβλημάτων: συστηματικές διακρίσεις, περιορισμένη πρόσβαση, εξαιρετικά χαμηλές ευκαιρίες εργασίας και σημαντικά κενά ενημέρωσης.
Στο δείγμα καταγράφονται κυρίως άτομα με κινητική αναπηρία, που αποτελούν περίπου το ένα τέταρτο των συμμετεχόντων. Ακολουθούν άνθρωποι με νοητικές και γνωστικές αναπηρίες, ψυχικές παθήσεις, τύφλωση, νευρολογικά νοσήματα, καθώς και ποικίλες άλλες κατηγορίες όπως νεοπλασματικές και ρευματικές νόσοι ή διαταραχές ακοής.
Ελλιπής ενημέρωση για τα δικαιώματα
Η έρευνα υπογραμμίζει ότι μεγάλο ποσοστό των ΑμεΑ δηλώνουν λίγο ή καθόλου ενημερωμένοι για τα δικαιώματά τους. Μόλις το ένα πέμπτο γνωρίζουν την επίσημη κρατική πλατφόρμα amea.gov.gr. Η πλειονότητα ενημερώνεται μέσω της ΕΣΑμεΑ, των κοινωνικών δικτύων ή συλλόγων, ενώ τα συμβατικά ΜΜΕ φαίνεται να καλύπτουν ελάχιστα θέματα που αφορούν την αναπηρία.
Περίπου οι μισοί συμμετέχοντες θεωρούν ότι έχει γίνει κάποια πρόοδος την τελευταία διετία, ωστόσο τα στερεότυπα παραμένουν κυρίαρχα. Μόνο το 8% πιστεύει ότι η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει ισότιμα την αναπηρία, ενώ πάνω από τους μισούς δηλώνουν ότι κυριαρχούν προκαταλήψεις και στερεότυπα.
Συνεχείς διακρίσεις σε όλους τους τομείς
Τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά: ένας στους δύο δηλώνει ότι τα τελευταία έξι μήνες έχει βιώσει άδικη μεταχείριση ή διάκριση. Σημαντικό ποσοστό θεωρεί ότι υπάλληλοι οργανισμών όπως ΚΕΠΑ, ΕΟΠΥΥ, ΕΦΚΑ και ΟΠΕΚΑ δεν διαθέτουν επαρκή κατάρτιση σε θέματα ισότητας και εξυπηρέτησης ΑμεΑ.
Στον τομέα της προσβασιμότητας, έξι στους δέκα αντιμετωπίζουν συχνά εμπόδια στην καθημερινότητά τους. Οι δυσκολίες αυτές αφορούν κτίρια, δημόσιους χώρους, μεταφορές και υπηρεσίες.
Το μεγαλύτερο σοκ: η εργασία
Το πλέον ανησυχητικό εύρημα αφορά τον επαγγελματικό τομέα. Το 82% των νέων ηλικίας 15 έως 24 ετών με αναπηρία δεν έχει εργαστεί ποτέ. Στην ηλικιακή ομάδα 25 έως 34 ετών, σχεδόν ένας στους δύο δεν έχει εργαστεί. Τα ποσοστά αυτά φανερώνουν έναν μηχανισμό αποκλεισμού που ξεκινά από την εκπαίδευση και φτάνει μέχρι την αγορά εργασίας.
Η συντριπτική πλειονότητα των συμμετεχόντων περιγράφει μια κοινωνία όπου τα άτομα με αναπηρία βιώνουν καθημερινά εμπόδια, έλλειψη πρόσβασης, δυσλειτουργικές υπηρεσίες και περιορισμένη εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη. Η Ελλάδα εμφανίζεται σημαντικά πίσω σε σχέση με τις διεθνείς δεσμεύσεις της για ισότητα και συμπερίληψη.
