Η Ελλάδα πρέπει να λειτουργεί με εξωστρέφεια, με οδηγό τις αρχές του οικουμενικού Ελληνισμού σε ρόλο πρωταγωνιστικό-σταθεροποιητικό, με σημαία την ευρωπαϊκή προοπτική
Την τελευταία δεκαετία του 20ού και την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα είχα την τύχη να επισκεφθώ κατ’ επανάληψη όλες τις βαλκανικές χώρες ως μέλος της ελληνικής αντιπροσωπίας στην «ένωση βαλκανικών δικηγορικών συλλόγων» από το 1995 μέχρι το 2008, ως πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης και του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος μετέπειτα. Εχω συμμετάσχει ως ομιλητής σε συνέδρια επιστημονικών φορέων στην περιοχή, αλλά και σε εκδηλώσεις των ελληνικής καταγωγής πληθυσμών που υπάρχουν ακόμα με συνείδηση της εθνικής καταγωγής σχεδόν σε όλες τις βαλκανικές χώρες. Αυτή την περίοδο σχεδόν σε όλες τις βαλκανικές χώρες οι λαοί έβλεπαν με συμπάθεια την Ελλάδα και προσπαθούσαν να αντιγράψουν θεσμούς από αυτή.
Δυστυχώς, όμως, δεν αξιοποιήσαμε τις δυνατότητες που οι μετά το 1989 γεωπολιτικές εξελίξεις δημιούργησαν για τη χώρα μας στην περιοχή και δεν αξιοποιήσαμε κυρίως την ευκαιρία να παίζουμε πρωταγωνιστικό-σταθεροποιητικό ρόλο στην περιοχή προβάλλοντας την κοινή ευρωπαϊκή προοπτική, με αναβάθμιση και της θέσης μας στην Ε.Ε., αλλά και την ανάγκη βαλκανικής συνεργασίας και φιλίας. Εκείνα τα χρόνια το κενό που άφηνε το ελληνικό κράτος προσπάθησε να καλύψει η ελληνική κοινωνία και έτσι, με πρωτοβουλία επιστημονικών και επαγγελματικών φορέων από τη Θεσσαλονίκη, είχαν ιδρυθεί με μόνιμη έδρα τη Θεσσαλονίκη διαβαλκανικές ενώσεις που στόχευαν στη γνωριμία των λαών, στην άμβλυνση των διαφορών και την καλλιέργεια κλίματος φιλίας και συνεργασίας στην περιοχή.
Λειτούργησαν περίπου για 20 χρόνια (αποτίμηση του έργου τους έκανα στο βιβλίο μου με τίτλο «Με ανοιχτούς ορίζοντες» εκδ. ΕΡΩΔΙΟΣ – Θεσσαλονίκη 2006), μέχρι το 2010 που η οικονομική κρίση και η μη στήριξη των φορέων από την Ελλάδα τις οδήγησε σε αναστολή δραστηριοτήτων. Σε ό,τι αφορά το έργο τους, ενδεικτικά αναφέρω ότι ο Δικηγορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης παρείχε τεχνογνωσία για οργάνωση των δικηγορικών συλλόγων σε γειτονικές χώρες σε όλα τα επίπεδα, από τη νομοθετική κατοχύρωση της δικηγορίας ως λειτουργήματος μέχρι τον τρόπο δραστηριοποίησης των δικηγορικών συλλόγων σε θέματα προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καλής λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών κ.λπ.
Τα θυμήθηκα όλα αυτά με αφορμή την απαράδεκτη συμπεριφορά κάποιων γειτονικών κρατών τώρα απέναντι στη χώρα μας, χωρίς αντιδράσεις και από φορείς των χωρών αυτών. Πρέπει να γίνει κατανοητό από τους πολιτικούς μας ότι δεν φτάνουν μόνο η επαφή και η συνεργασία σε επίπεδο ηγεσιών των κρατών, αλλά χρειάζεται το οικοδόμημα να έχει γερά θεμέλια, να στηρίζεται στην επαφή, στην ευαισθητοποίηση και τη συνεργασία των λαών.
Στο πλαίσιο αυτό, χρήσιμη είναι πάντα και η διπλωματία των επιστημονικών φορέων, του επιχειρηματικού κόσμου, των ΑΕΙ, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και φορέων πολιτισμού. Δεν μιλώ μόνο για από κοινού αξιοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων, αλλά για διαρκείς συνεργασίες επιστημονικών φορέων, αδελφοποίηση πόλεων, αλλά και πολιτιστική συνεργασία.
Αν υπήρχαν τώρα ενεργοί διαβαλκανικοί φορείς ευαισθητοποιημένοι σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και καλής λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών, θα πρωτοστατούσαν στην καταδίκη όσων πράττει τώρα στη Χειμάρρα η αλβανική κυβέρνηση.
Βεβαίως υπάρχουν προβλήματα στα Βαλκάνια και διαφορές, ως κληρονομιά από το ιστορικό παρελθόν, που δημιουργούν ρευστότητα που διαχρονικά προσπαθεί να εκμεταλλευτεί η Τουρκία, η οποία μοιράζει σχεδόν δωρεάν τουρκικά σίριαλ σε τηλεοπτικά κανάλια βαλκανικών χωρών και ιδρύει σχολεία ακόμα και σε περιοχές που δεν υπάρχουν μουσουλμάνοι, θέλοντας να αποκτήσει επιρροή.
Κλείνοντας, επισημαίνω για πολλοστή φορά ότι η Ελλάδα πρέπει διαχρονικά να λειτουργεί με εξωστρέφεια στα Βαλκάνια, με οδηγό τις αρχές του οικουμενικού Ελληνισμού, σε ρόλο πρωταγωνιστικό-σταθεροποιητικό, με σημαία την ευρωπαϊκή προοπτική και για τα δυτικά Βαλκάνια, με προαπαιτούμενο όμως την καλή λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών και τον σεβασμό των αρχών ελευθερίας και δημοκρατίας.
*Πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης
