Έκθεση ΟΟΣΑ για ασφαλιστικό: Πληρώνουμε ακριβά, αποταμιεύουμε ελάχιστα

Ακριβά πληρώνουν οι Έλληνες εργαζόμενοι την ασφάλισή τους, χωρίς το υψηλό κόστος των εισφορών να συνοδεύεται από αντίστοιχη ανάπτυξη της συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης. Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ αποτυπώνει τις διαρθρωτικές αδυναμίες του ελληνικού συνταξιοδοτικού συστήματος, με τις υποχρεωτικές εισφορές να ξεπερνούν το 25%, τη συμμετοχή σε προαιρετικά προγράμματα να παραμένει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα και τους αυτοαπασχολουμένους να βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο σημαντικά μειωμένων συντάξεων στο μέλλον.

Η έκθεση «OECD Pensions Outlook 2026 – Are We Saving Enough for Retirement?» αναδεικνύει τη μεγάλη απόσταση που χωρίζει την Ελλάδα από τον μέσο όρο των χωρών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, τόσο ως προς τις ασφαλιστικές επιβαρύνσεις όσο και ως προς την ανάπτυξη κεφαλαιοποιητικών συνταξιοδοτικών σχημάτων.

Εισφορές πάνω από 25% έναντι 18,8% στον ΟΟΣΑ

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, το 2024 οι υποχρεωτικές συνταξιοδοτικές εισφορές για μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα με μέσες αποδοχές ξεπερνούσαν στην Ελλάδα το 25%, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στις χώρες του ΟΟΣΑ ανερχόταν σε 18,8%.

Η διαφορά ξεπερνά τις έξι ποσοστιαίες μονάδες, αποτυπώνοντας το υψηλό επίπεδο των υποχρεωτικών εισφορών στο ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα. Ωστόσο, παρά τη σημαντική αυτή επιβάρυνση, η συμμετοχή σε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα παραμένει περιορισμένη.

Λιγότερο από το 10% του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας συμμετέχει σε προαιρετικά σχήματα, όπως τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ).

Η εικόνα είναι διαφορετική σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στη Γερμανία, στο Βέλγιο και στην Ιρλανδία, τα αντίστοιχα ποσοστά συμμετοχής προσεγγίζουν το 50% έως 60%, γεγονός που αναδεικνύει το μεγάλο περιθώριο ανάπτυξης της συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής κάλυψης στην Ελλάδα.

Ο κίνδυνος για τους αυτοαπασχολουμένους

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην κατηγορία των αυτοαπασχολουμένων, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν ασφαλιστική κατηγορία και, κατ’ επέκταση, το ύψος των εισφορών που καταβάλλουν.

Η επιλογή χαμηλότερων κατηγοριών μπορεί να περιορίζει τις άμεσες οικονομικές υποχρεώσεις τους, συνεπάγεται όμως και χαμηλότερα μελλοντικά συνταξιοδοτικά δικαιώματα.

Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η πρακτική αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε σημαντική μείωση του εισοδήματός τους μετά τη συνταξιοδότηση, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν πρόσθετες αποταμιεύσεις ή άλλες πηγές οικονομικής στήριξης.

Στον αντίποδα, για έναν μισθωτό με μέσες αποδοχές και πλήρη ασφαλιστικό βίο, η θεωρητική προσομοίωση του Οργανισμού εμφανίζει μηδενικό συνταξιοδοτικό κενό, με στόχο αναπλήρωσης εισοδήματος 70%. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα υποθετικό σενάριο που προϋποθέτει πλήρη ασφαλιστική διαδρομή και δεν αποτυπώνει απαραίτητα την πραγματικότητα εργαζομένων με διακοπές στην απασχόληση, χαμηλότερες αποδοχές ή περιορισμένα χρόνια ασφάλισης.

Αυξήθηκαν τα αποθεματικά, αλλά παραμένουν πολύ χαμηλά

Την ίδια στιγμή, τα περιουσιακά στοιχεία των ελληνικών κεφαλαιοποιητικών συνταξιοδοτικών ταμείων κατέγραψαν αύξηση ύψους 20% το 2025, φτάνοντας τα 3,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Η άνοδος αποδίδεται κυρίως στην ανάπτυξη του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ) και των επαγγελματικών ταμείων.

Παρά την αύξηση αυτή, η απόσταση από τις υπόλοιπες χώρες του ΟΟΣΑ παραμένει τεράστια. Τα ελληνικά αποθεματικά αντιστοιχούν μόλις στο 1,3% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος στον ΟΟΣΑ διαμορφώνεται στο 105,6%.

Πρόκειται για σύγκριση που αναπόφευκτα αναδεικνύει τον περιορισμένο ρόλο που εξακολουθεί να διαδραματίζει η κεφαλαιοποιητική αποταμίευση στο ελληνικό συνταξιοδοτικό σύστημα.