Η γειτονική χώρα υιοθέτησε το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, ασπαζόμενη τις υποσχέσεις ευημερίας των Βρυξέλλών, κόντρα στις τοπικές ανησυχίες
Η Βουλγαρία εισήλθε την 1η Ιανουαρίου επίσημα στη ζώνη του ευρώ και είναι πλέον το 21ο μέλος της ευρωζώνης, ακριβώς έναν χρόνο μετά την Κροατία.
- Από τη Μαρία Δεναξά
Πρόκειται για ένα ιστορικό βήμα για τη βαλκανική χώρα των 6,4 εκατομμυρίων κατοίκων, μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης από το 2007 και οικονομικά ασθενέστερη από τον μέσο όρο των κρατών-μελών της Ενωσης. Ωστόσο, η μετάβαση στο ευρώ πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον έντονης κοινωνικής δυσπιστίας και πολιτικής αστάθειας.
Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, περίπου το 49% των Βούλγαρων πολιτών ήταν αντίθετο σε αυτή την αλλαγή και στην υιοθέτηση του ευρώ, φοβούμενο επιδείνωση του πληθωρισμού και αύξηση των καθημερινών τιμών σε βασικά αγαθά, με περαιτέρω επιβάρυνση του κόστους ζωής.
Στις απομονωμένες αγροτικές περιοχές οι ανησυχίες είναι πιο έντονες. Η αλλαγή νομίσματος δεν εκλαμβάνεται ως τεχνική προσαρμογή, αλλά ως άμεση απειλή για την επιβίωση. Σε χωριά όπως το Τσουπρένε, στο βορειοδυτικό τμήμα της χώρας, η υπερπληθωριστική κρίση της δεκαετίας του 1990, μετά την πτώση του κομμουνισμού, παραμένει ζωντανή. Τότε, οι αποταμιεύσεις μεγάλου μέρους του πληθυσμού εξανεμίστηκαν, αφήνοντας βαθύ κοινωνικό τραύμα.
«Οι τιμές θα ανέβουν» δηλώνει η 53χρονη Μπιλιάνα Νικόλοβα, που διατηρεί παντοπωλείο, επικαλούμενη εμπειρίες γνωστών της από τη δυτική Ευρώπη. Ο φόβος αυτός τροφοδότησε διαδηλώσεις πολιτών, που υπερασπίζονται το λέβα ως σύμβολο οικονομικής ανεξαρτησίας απέναντι στην «παρέμβαση των Βρυξελλών».
Η συγκυρία της ένταξης περιπλέκεται από τη συνεχιζόμενη πολιτική αστάθεια, με οκτώ βουλευτικές εκλογικές αναμετρήσεις μέσα σε πέντε χρόνια (οι επόμενες το 2026) και πρόσφατες διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς, γεγονότα που εντείνουν τις εντάσεις. Αναλυτές, όπως η Μποριάνα Ντιμιτρόβα από το ινστιτούτο Alpha Research, προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε δυσλειτουργία ή ανατίμηση κατά τους πρώτους μήνες της κυκλοφορίας του ευρώ ενδέχεται να αξιοποιηθεί πολιτικά από αντιευρωπαϊκές δυνάμεις, επιτείνοντας την κοινωνική πόλωση.
Από την άλλη πλευρά, οι Βρυξέλλες και η Φρανκφούρτη παρουσιάζουν την υιοθέτηση του ευρώ ως ευκαιρία ανάπτυξης. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ υπόσχεται «ουσιαστικά οφέλη»: ομαλότερες συναλλαγές, μειωμένα κόστη χρηματοδότησης, σταθερότερες τιμές και εξοικονόμηση έως 500 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις από την κατάργηση των εξόδων συναλλάγματος. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα δυνητικά οφέλη από τον τουρισμό, που αντιπροσωπεύει το 8% του ΑΕΠ. Ο οικονομολόγος Γκεόργκι Ανγκέλοφ, από το Open Society Institute της Σόφιας, τονίζει ότι η Βουλγαρία θα αποκτήσει πλέον φωνή στη λήψη αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ενωσης.
Παρά τις υποσχέσεις, η σημερινή οικονομική πραγματικότητα ενισχύει τον σκεπτικισμό. Οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν κατά 5% σε ετήσια βάση, ρυθμός διπλάσιος από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, ενώ η αγορά ακινήτων κατέγραψε άνοδο τιμών άνω του 15% σε μόλις ένα τρίμηνο. Οι εξελίξεις αυτές πλήττουν κυρίως τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα, εντείνοντας την αίσθηση ότι το κόστος της προσαρμογής επιβαρύνει τους πιο ευάλωτους.
Η μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα συχνά συνοδεύεται από μέτρια πληθωριστική πίεση (0,2-0,4 ποσοστιαίες μονάδες). Η υιοθέτηση του ευρώ συνιστά για τη Βουλγαρία όχι μόνο οικονομική, αλλά και πολιτική δοκιμασία, καθώς η πολιτική αβεβαιότητα μπορεί να περιπλέξει την κατάσταση. Η πρόκληση για τη Σόφια είναι να εξασφαλίσει σταθερή κυβέρνηση για τουλάχιστον ένα δύο χρόνια, ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως τα οφέλη.
