Ακόμη και η δημοκρατία με τον στρεβλό τρόπο που λειτουργεί σήμερα αμφισβητείται. Χρειάζεται επανεκκίνηση
Δεν θα μπω στην ουσία του θέματος, γράψαμε γι’ αυτό αναλυτικά τη θέση μας. Θα σταθώ, όμως, σε κάτι που μου έκανε γενικότερη εντύπωση, καθώς έχει γενικότερη ισχύ: Οσοι επέκριναν τη Μαρία Καρυστιανού για την αμφίσημη θέση της σχετικά με το θέμα των αμβλώσεων σχολίασαν με κατηγορηματικότητα, μα και βαθιά περιφρόνηση, ότι το θέμα αυτό είναι «λυμένο».
Του Μανώλη Κοττάκη
Δεν νομίζω ότι έχουμε την πολυτέλεια να μιλάμε τόσο απόλυτα στους νέους καιρούς. Τίποτε δεν είναι «λυμένο». Το «φθαρμένο» κυριαρχεί. Ακόμη και η δημοκρατία με τον στρεβλό τρόπο που λειτουργεί σήμερα αμφισβητείται. Χρειάζεται επανεκκίνηση. Εν προκειμένω, μπορούμε να εισφέρουμε στον δημόσιο διάλογο επιχειρήματα που εξηγούν γιατί ένας νόμος που ψηφίστηκε το 1986 και περιελήφθη στην κωδικοποίηση του ποινικού κώδικα το 2019 εξακολουθεί να αντέχει στις νέες συνθήκες, αυτό ναι. Αλλά «λυμένο» όχι.
Ο συνταγματολόγος Αριστόβουλος Μάνεσης, που έτυχε να γνωρίσω επ’ ολίγον και να διατηρώ στο αρχείο μου και φωτογραφική ανάμνηση της συνάντησης αυτής, στο πλαίσιο της ανακήρυξής του ως επίτιμου καθηγητή της Νομικής Σχολής Θράκης (ήταν στην πρώτη ομάδα που τη στελέχωσε το 1973 με τον Δημήτρη Ευρυγένη, τον Κρατερό Ιωάννου κ.ά.), όριζε ως δίκαιο τους κανόνες που διαμορφώνονται από τους κοινωνικούς συσχετισμούς.
Πράγματι ο κοινωνικός συσχετισμός στο Κοινοβούλιο του 1986 έδωσε την ευκαιρία στο ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου και στις άλλες «δημοκρατικές δυνάμεις» να θέσουν στη βάσανο της πλειοψηφίας και της μειοψηφίας το ανθρώπινο δικαίωμα. Να υπερψηφίσουν την αποποινικοποίηση των αμβλώσεων (όχι πλήρως – αν η κύηση έχει προχωρήσει πολύ θεωρείται δολοφονία και με τον ισχύοντα ποινικό κώδικα), ενώ η Ν.Δ. του φιλελεύθερου Κωνσταντίνου Μητσοτάκη καταψήφισε.
Σαράντα χρόνια μετά, το «λυμένο» θέμα τέθηκε ξανά στον διάλογο με πρωτοβουλία δημοσιογράφων, όχι της Καρυστιανού, και η απάντηση που δόθηκε πρόσθεσε στην προβληματική που έχει αναπτυχθεί σε ιατρικά συνέδρια και τα «δικαιώματα του εμβρύου». Οτι, δηλαδή, η γυναίκα στο πλαίσιο της αυτοδιάθεσης του σώματός της καλείται να συνυπολογίζει και τη «γνώμη» του εμβρύου που κυοφορεί. Η οπτική αυτή, που φαίνεται να είναι σήμερα δυναμικά μειοψηφική (η άλλη άποψη λέει ότι το έμβρυο είναι έννομο αγαθό και δεν έχει δικαιώματα), μπορεί να είναι σωστή, μπορεί και λάθος.
Το ζήτημά μας είναι επί της αρχής. Καμία ελεύθερη άποψη δεν πρέπει να λιθοβολείται και να χλευάζεται με λέξεις τύπου «σκοτάδι», «Μεσαίωνας» κ.λπ. Αξιώματα στον 21ο αιώνα δεν υπάρχουν. Μπορεί να είναι έτσι, μπορεί να είναι και αλλιώς. Ο ελεύθερος διάλογος με σεβασμό στη γνώμη του άλλου επιβάλλεται. Σε έναν κόσμο που όλα αλλάζουν (ο κοινωνικός συσχετισμός στις ΗΠΑ οδήγησε στην αντιστροφή της διατροφικής αλυσίδας αλλά και στην ανατροπή της νομολογίας του ανώτατου δικαστηρίου για τις αμβλώσεις) πρέπει να είμαστε δεκτικοί σε αυτό που ονομάζω «χρησιμότητα της αμφιβολίας». Σε έναν κόσμο αφόρητης αβεβαιότητας είμαστε υποχρεωμένοι να αμφιβάλλουμε.
Χαμηλές ταχύτητες
Παλιά που τα ήθη άντεχαν χρόνια και ο κόσμος πήγαινε με χαμηλές ταχύτητες, τα πράγματα ήταν πιο ξεκάθαρα. Σήμερα δεν έχουμε αυτή την πολυτέλεια. Το μέγα πρόβλημα είναι ότι ο καπιταλισμός δεν αντέχει τη διαφορετική άποψη και επιλέγει τις οριστικές απαντήσεις. Εστω και αν έχει μια παλαιά απάντηση σε κάθε νέο πρόβλημα. Οι διαφωνούντες είναι πρόβλημα και όχι πλούτος σε αυτό το νέο υπόδειγμα καπιταλισμού.
Πριν επιπέσει επί της κεφαλής μας ο τυφών Τραμπ, τα πράγματα ήταν ακόμη πιο σκληρά στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Επρεπε υποχρεωτικά να είσαι με τον Ζελένσκι, με τα εμβόλια, με το κίνημα των ΛΟΑΤΚΙ και τις θεωρίες περί πολλών φύλων, με την πράσινη ενέργεια, με την απολιγνιτοποίηση και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Με το βάψιμο της σημαίας ροζ, με τη νομιμοποίηση της μπούρκας και της ευθανασίας, με την αντικατάσταση του χριστιανισμού από την ουδετεροθρησκεία, με τη δίωξη βιβλίων του Ντοστογιέφσκι και των μπαλέτων Μπολσόι, επειδή έτυχε να γεννηθούν στη Ρωσία, με τη διαγραφή του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη από πανεπιστημιακά συγγράμματα, επειδή είναι «σεξιστές» και της «πατριαρχίας» κ.λπ. κ.λπ. κ.λπ. (γι’ αυτό το σκοτάδι, λέξη!).
Εντελλόσουν να πιστεύεις ότι τον αγωγό Nord Stream 2, που εφοδίαζε τη Σκανδιναβία με αέριο, ή την ανατίναξη της γέφυρας της Κριμαίας τα έκαναν οι… Ρώσοι. Προσφάτως απεδείχθη το αντίθετο, οι Ουκρανοί ήταν.
Ομοιομορφία
Για να υπηρετηθεί η τυραννία της ομοιομορφίας, νομοθετήθηκαν μέχρι και κανόνες που δίκαζαν τους πολίτες που διατύπωναν αμφιβολίες για όλα αυτά. Την περασμένη εβδομάδα ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών αθώωσε και δικαίωσε ιατρό που απέδειξε στο facebook με data ότι στην πανδημία οι εμβολιασμένοι που πέθαναν ήταν περισσότεροι από τους ανεμβολίαστους. Τίποτε δεν είναι «λυμένο», λοιπόν. Τίποτε δεν είναι γραμμένο στις πλάκες του Μωυσέως, ακόμη και αν αυτός είναι ο… Κυριάκος. Οι κοινωνίες που έχουν όλα τα ηθικά θέματα «λυμένα», οι κοινωνίες που προσπερνούν ως «θρησκόληπτα» τα ρεύματα εκείνα που αναζητούν τις απαντήσεις «μέσα» τους καθώς σώθηκαν οι απαντήσεις «έξω» τους, οι κοινωνίες που απαγορεύουν τις αμφιβολίες είναι βαθιά γερασμένες και δικτατορικές.
Συντηρητισμός σήμερα δεν είναι σήμερα τα άκρα. Συντηρητισμός και άκρο είναι σήμερα το κέντρο της πολιτικής ορθότητας. Το κέντρο των απόλυτων βεβαιοτήτων. Το κέντρο που είναι βέβαιο για τον κόσμο. Εάν τα «καλούμενα» άκρα επικρατούν σε όλη την Ευρώπη ως η αλλαγή με βάση την αρχή της πλειοψηφίας, δεν μπορεί να είναι αυτά η συντήρηση. Συντήρηση είναι ο παλαιός κόσμος που εγκαθιδρύθηκε μετά το υποτιθέμενο «τέλος της Ιστορίας». Και παρότι ξεφτίζει σαν κουρελιασμένη σημαία, επιμένει να παριστάνει την πρωτοπορία της Ιστορίας και να δίνει μάχες οπισθοφυλακής. Οπου να είναι αυτό το πρόβλημα θα «λυθεί». Πράγματι. Η λέξη «απελευθέρωση» είναι πλέον στα χείλη εκατομμυρίων. Το νέο διακύβευμα είναι η ελευθερία, η γνήσια, όχι η επίπλαστος.
