Ούτε σοβαρή εναλλακτική υπάρχει αυτή τη στιγμή ως διάδοχο σχήμα, αλλά ούτε και κανένας μόνος του μπορεί να σηκώσει το βάρος ιστορικών αποφάσεων
- του Μανώλη Κοττάκη
Εάν ο κόσμος επανιδρύεται πράγματι, οι κανόνες του Διεθνούς Δικαίου υποχωρούν, η Δύση διασπάται, η Αμερική παίρνει διαζύγιο από την Ευρώπη και το μέλλον μας θα είναι περιστασιακές συμμαχίες με τη μορφή «παρέας» κρατών, εμείς στην Ελλάδα έχουμε δύο μεγάλα καθήκοντα μέσα στο 2026.
Το πρώτο είναι να σχεδιάσουμε ένα νέο δόγμα ασφαλείας για την πατρίδα μας και να αναδιατάξουμε το κράτος στην κατεύθυνση της υλοποίησης αυτού.
Το δεύτερο είναι να αποφασίσουμε για το μοντέλο διακυβέρνησης σε αυτό το νέο άναρχο κόσμο, καθώς το σημερινό βαλκανικό σύστημα, που βασίζεται σε ένα κάπως μεγαλύτερο κόμμα ανάμεσα σε πολλά μικρά (η κατά Μητσοτάκη «δημοκρατία του ενάμισι κόμματος»), δεν ταιριάζει στις νέες περιστάσεις. Ειδικώς αν οι εκλογές συρρικνώσουν και κατατάξουν τη Ν.Δ. ως το μεγαλύτερο από τα μικρά κόμματα.
Ούτε σοβαρή εναλλακτική υπάρχει αυτή τη στιγμή ως διάδοχο σχήμα, αλλά ούτε και κανένας μόνος του μπορεί να σηκώσει το βάρος ιστορικών αποφάσεων. Οσον αφορά το πρώτο, τα πράγματα είναι σαφή. Ο παλαιός κόσμος είναι ήδη ετοιμόρροπος εδώ και καιρό. Ο ΟΗΕ αγνοείται από τις μεγάλες δυνάμεις από τις αρχές του 2000, όταν μετά την 11η Σεπτεμβρίου συγκροτήθηκε η συμμαχία των προθύμων για να χτυπήσει τον Σαντάμ. Από τότε οι Αμερικανοί δεν παίρνουν άδεια από τον ΟΗΕ για να αναλάβουν δράση.
Ο ιός έκτοτε απλώθηκε. Ακολούθησαν το Κοσσυφοπέδιο, η Κριμαία, το Ναγκόρνο-Καραμπάχ,η Ανατολική Ουκρανία, η Συρία, η Παλαιστίνη και τώρα η Βενεζουέλα και η Γροιλανδία. Κανείς δεν ρώτησε κανέναν. Το ΝΑΤΟ μετά τον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας αναζητά ρόλο. Η διεφθαρμένη στην κορυφή Ευρωπαϊκή Ενωση έχει μπει σε βαθιά θεσμική κρίση αξιοπιστίας μετά την απώλεια της πρόσβασής της σε φτηνή ενέργεια, αλλά και της αλλοίωσης των δημοκρατικών θεσμών της, με ό,τι αυτό σημαίνει για τις εκλογικές διαδικασίες στη Γερμανία (AFD), στη Γαλλία (έκπτωση Λεπέν), στη Ρουμανία (αποκλεισμός υποψηφίου από εκλογές), στη Μολδαβία, βεβαίως και στην Ελλάδα (υποκλοπές – ΟΠΕΚΕΠΕ – Τέμπη – κράτος δικαίου). Ηδη ένα μέλος της, η Μεγάλη Βρετανία, έχει ήδη αποσκιρτήσει και ακόμα ένα μέλος, η Γαλλία, μπορεί να το σκεφτεί, αν εκλεγεί πρόεδρος ο Μπαρντελά ή η Λεπέν. Το ευρώ πιέζεται, για κάποιους το νόμισμα είναι «αναστρέψιμο».
Ο Τραμπ, μέσα σε αυτές τις συνθήκες, απλώς λειτουργεί με τον τραμπουκισμό του ως επιταχυντής του γκρεμίσματος του νέου κόσμου. Πάμε πλέον σε ομάδες κρατών. Η Αμερική έχει ορίσει ως τοποτηρητές της στην Ευρώπη την Ιταλία, την Αυστρία, την Πολωνία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία (συν Ισραήλ και Τουρκία σε Μέση Ανατολή και Μεσόγειο). Ενώ η Ρωσία θα πασχίσει μετά τον πόλεμο που τελειώνει (αμέσως μετά τυχόν εισβολή των ΗΠΑ στη Γροιλανδία ο Ζελένσκι θα υποχρεωθεί σε συνθηκολόγηση για να μη χάσει και άλλα εδάφη) να ανακτήσει, ανενόχλητη, την επιρροή της στον ζωτικό της χώρο: Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία, Μολδαβία κ.λπ. Τα παλαιά υπερεθνικά σχήματα θα ενταφιαστούν και θα αντικατασταθούν από νέα, πιο ευέλικτα.
Το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ είναι ο νέος ευέλικτος ΟΗΕ, που δεν θα δεσμεύεται από τις πρόνοιες του Καταστατικού του Χάρτη. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, δεδομένου ότι ήμαστε η μόνη χώρα που αντιμετωπίζει μείζονα απειλή στα ανατολικά σύνορά της, η πατρίδα μας πρέπει να λύσει δύο θέματα.
Το πρώτο είναι ότι η Δύση που ξέραμε είναι παρελθόν και δεν ξέρουμε σήμερα με ποια Δύση είμαστε: Με τις Βρυξέλλες ή με την Ουάσινγκτον; Οι μισές «Βρυξέλλες» (Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία) πωλούν υποβρύχια, φρεγάτες, πυραύλους Meteor ή κάνουν συμπαραγωγές με την Τουρκία. Η Γερμανία και να το ήθελε να εγγυηθεί τα σύνορά μας ούτε στρατό διαθέτει ούτε κουλτούρα στράτευσης έχει (15 στρατιώτες έστειλε στη Γροιλανδία και τους ανακάλεσε πίσω) και για να εγκριθεί η αποστολή στρατευμάτων στη Μεσόγειο απαιτείται απόφαση της νομοθετικής εξουσίας (Μπούντεσταγκ) και όχι της εκτελεστικής (καγκελάριος). Δέον να σημειωθεί ότι βλέψεις στη Μεσόγειο πλην της Τουρκίας έχουν καθώς φτιάχνουν νέο ναυτικό η Ιταλία, η Γαλλία, η Ισπανία και η Αίγυπτος.
Ως Ελλάς δεν μπορούμε βεβαίως να αποκοπούμε από την Ευρώπη, γιατί οι οικονομίες μας είναι διασυνδεδεμένες με τις αγορές της, αλλά ούτε και να ακουμπήσουμε πάνω της για την εγγύηση της εθνικής μας ασφάλειας. Από την άλλη, όπως μας δείχνει η Ιστορία, είναι λάθος να επενδύουμε την τύχη μας σε προστάτες. Οσοι το έκαναν και με τις δύο πλευρές (οι Αρμένιοι, οι Κούρδοι και οι Παλαιστίνιοι με τις ΗΠΑ – η Συρία, η Βενεζουέλα και το Ιράν με τη Ρωσία) προδόθηκαν. Οπως προδοθήκαμε εμείς από το Λονδίνο στη Μικρά Ασία.
Χωρίς να τα «σπάμε» και με την Αμερική, λοιπόν, δεν γίνεται να είμαστε «πιο Μπάιντεν από τον Μπάιντεν, πιο Τραμπ από τον Τραμπ και πιο Νετανιάχου από τον Νετανιάχου», όπως μου είπε διπλωματική πηγή. Η Ελλάδα έπαιζε πάντοτε «άμυνα με το μυαλό», όπως έγραφε ο Νίκος Τσιφόρος. Χρειάζεται κατενάτσιο, λοιπόν. Στρατηγική υπομονή και αναθεωρήσεις. Η εξωτερική μας πολιτική πρέπει να πάψει να είναι μονοδιάστατη, σε αυτό έχει δίκιο ο Τσίπρας, αν και ο ίδιος ως πρωθυπουργός την ίδια μονοδιάστατη πολιτική ακολούθησε μεταξύ Σεπτεμβρίου 2015 και Ιουλίου 2019.
Ολα τα λεφτά του στην Αμερική και τη Γερμανία τα έβαλε. Κάλλιο αργά. Σε έναν κόσμο, πάντως, που έχουν την πρωτοβουλία των κινήσεων μαζί με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, η Κίνα, οι χώρες της Λατινικής Αμερικής, η Ρωσία, η Ινδία και η Τουρκία πρέπει να ξανακοιτάξουμε τις συμμαχίες μας. Αίφνης αποκτούν επιρροή οι BRICS, για παράδειγμα. Πρέπει επίσης να ξαναδούμε πού έχουμε πρεσβείες και πού δεν έχουμε. Η Ευρώπη γίνεται λιγότερο σημαντική. Η Αφρική (η γείτων έχει πρεσβείες παντού) και η Λατινική Αμερική είναι περιοχές που χρειάζονται μείζονα διπλωματική αναβάθμιση. Αυτός ο νέος κόσμος χρειάζεται και νέο πνεύμα διακυβέρνησης. Οχι απλώς νέο μοντέλο. Νέο πνεύμα. Μέχρι στιγμής ούτε εναλλακτική πρόταση εξουσίας έχει διαμορφωθεί ούτε κανείς μόνος του μπορεί.
Η Ν.Δ. είναι το μεγαλύτερο κόμμα σε έναν ωκεανό μικρών κομμάτων, αλλά το εξαετές αποτύπωμά της βασίζεται στον φανατισμό, στον υπερφιλελεύθερο ταλιμπανισμό, στον διχασμό, στον δογματισμό και σε καμία διάθεση συνεννόησης. Ολα ξεπερασμένα. Η αντίληψή της, που δεν έχει αναθεωρηθεί μέχρι σήμερα, βασίζεται στη λογική του προβλέψιμου και δεδομένου συμμάχου, όπως αυτή διατυπώθηκε το 2020 κατά την επίσκεψη Μητσοτάκη στις ΗΠΑ και μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο Τραμπ. Πάει αυτός ο κόσμος. Πάει ο παλαιός ο κόσμος.
Το νέο μοντέλο διακυβέρνησης πρέπει να υπηρετηθεί από πρόσωπα και κόμματα που ανεξαρτήτως καταβολών πρέπει να χαρακτηρίζονται από ενότητα αντιλήψεων για τον ρόλο της χώρας στον νέο κόσμο. Χωρίς αποκλεισμούς προσώπων και ιδεοληψίες. 700.000 Ελληνες που είδαν τον Καποδίστρια μας λένε τι ηγεσία θέλουν σε ταραγμένους καιρούς. Ανεξάρτητη, ευέλικτη, ταπεινή και με πίστη στη γεωπολιτική αξία της χώρας. Δεν έχω αμφιβολία ότι θα μας το πει στις εκλογές. Και από όσα είπε ο πρωθυπουργός στην τελευταία του συνέντευξη στον Alpha υπάρχει κάτι παρήγορο: Αρχισε να το συνειδητοποιεί και ο ίδιος.
