Ο Ιωάννης Καποδίστριας δεν μας καλεί να διαλέξουμε στρατόπεδο. Δεν μας βάζει στο ψευτοδίλημμα της σωστής ή λανθασμένης πλευράς της Ιστορίας. Μας καλεί να διαλέξουμε στάση. Στάση εθνικής αξιοπρέπειας και ιστορικής μνήμης
Αξιώθηκα επιτέλους να δω πριν από λίγες ημέρες την ταινία «Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή. Σίγουρα επηρεασμένος, όχι τόσο από τις αρνητικές κριτικές εθνομηδενιστών κονδυλοφόρων όσο κάποιων άλλων που εστίασαν στη «σκηνοθετική μετριότητα», στους «φτωχούς και άνευρους διαλόγους», στις «ιστορικές ανακρίβειες», στους «μέτριους ηθοποιούς» και σε άλλες «αδυναμίες» της παραγωγής.
- Του Γιάννη Χ. Κουριαννίδη*
Οφείλω να τους ευχαριστήσω, γιατί το αποτέλεσμα ήταν πολύ καλύτερο από αυτό που περίμενα να δω και βγήκα από την αίθουσα με θαυμασμό για έναν άνθρωπο που κατάφερε να ξεπεράσει τις απίστευτες δυσκολίες και τρικλοποδιές που δέχτηκε και να μας παρουσιάσει μια ταινία που ανέδειξε με ενάργεια την προσωπικότητα του «αγίου της πολιτικής», του εθνικού μας Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια.
Ο Σμαραγδής, αναμφισβήτητα, μας έδωσε την ευκαιρία να κοιτάξουμε κατάματα τις προκλήσεις της Ιστορίας και να κρίνουμε τον εαυτό μας. Κι αυτό, διότι η προσωπικότητα του Καποδίστρια αντανακλά στο σήμερα και αποτελεί μια δοκιμασία για τη διαμόρφωση του μέλλοντός μας. Μας διδάσκει ότι το έθνος δεν περιορίζεται σε κρατικά σύνορα, αλλά κατοικεί στη γλώσσα, στην πίστη, στο αίμα και στην ενότητα των ψυχών των μελών του.
Μέσα από την πλοκή της ταινίας αντιλαμβάνεται κανείς ότι ένα μικρό κράτος, που φέρει όμως το βαρύ φορτίο να αποτελεί την αποτύπωση ενός ιστορικού έθνους, με χρονικό βάθος πολλών αιώνων, με γεωπολιτικό βάρος και με ανοιχτά ζητήματα ασφάλειας, μπορεί να σταθεί όρθιο και να διαμορφώσει τις εξελίξεις, αν διαθέτει αξιοπιστία, ευελιξία και ικανότητα να διατηρεί ισορροπίες. Αυτά δίδαξε ο Καποδίστριας και αυτά έχουν την υποχρέωση να θυμούνται όσοι διοικούν αυτόν τον τόπο.
Η άνανδρη δολοφονία του δεν ήταν απλώς ένα πολιτικό έγκλημα. Ηταν μια ιστορική ήττα για τον Ελληνισμό. Κι αυτό γιατί μαζί του εκτελέστηκε και η προοπτική μιας Ελλάδας αυτάρκους, σοβαρής, κυρίαρχης και με εθνική στρατηγική. Από τότε, κάθε φορά που η πατρίδα μας παραιτείται από την αυτονομία της σκέψης της (και δυστυχώς συμβαίνει συχνά αυτό), εκτελώντας τις όποιες επιθυμίες άλλων, κάθε φορά που ευθυγραμμίζεται άκριτα με κάποιον ισχυρό, η σκιά αυτής της δολοφονίας, αυτής της εθνικής απώλειας, επιστρέφει και πέφτει βαριά επάνω μας.
Στην εποχή μας, μια εποχή πολέμων, ανακατατάξεων και επικίνδυνων απλουστεύσεων, η πατρίδα μας καλείται ξανά να επιλέξει: Θα αποτελέσει ένα ενεργό υποκείμενο της Ιστορίας ή θα περιοριστεί να είναι ένα απλό παρακολούθημα των εξελίξεων; Δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής μας ότι το ελληνικό κράτος οφείλει να λειτουργεί ως εθνικό κέντρο, εντάσσοντας στον εθνικό του σχεδιασμό και τα εκατομμύρια των Ελλήνων της διασποράς, είτε αυτοί είναι οι ομογενείς μας που κατοικούν στις πανάρχαιες ελληνικές κοιτίδες (Βόρειος Ηπειρος, Κύπρος, Παρευξείνιες χώρες κ.ά.) είτε μετανάστες στις ΗΠΑ, τη Γερμανία, την Αυστραλία κ.ά. Διότι έθνος που αγνοεί τη διασπορά του, ακρωτηριάζει τη μνήμη του.
Ο Ιωάννης Καποδίστριας δεν μας καλεί να διαλέξουμε στρατόπεδο. Δεν μας βάζει στο ψευτοδίλημμα της σωστής ή λανθασμένης πλευράς της Ιστορίας. Μας καλεί να διαλέξουμε στάση. Στάση εθνικής αξιοπρέπειας. Στάση ιστορικής μνήμης. Στάση στρατηγικής ωριμότητας. Μας καλεί να μιλάμε με όλους, να μην υποχωρούμε σε κανέναν και να υπηρετούμε μόνο το μακροπρόθεσμο συμφέρον του έθνους.
Ο Ελληνισμός μεγαλούργησε όταν σκέφτηκε οικουμενικά και έδρασε εθνικά. Οταν δεν φοβήθηκε την πολυπλοκότητα του κόσμου. Οταν δεν απαρνήθηκε τις ρίζες του. Γι’ αυτό πρέπει να σταθούμε αντάξιοι της ιστορίας μας, με πατρίδα στην καρδιά και στρατηγική στον νου, όπως μας δίδαξε ο Καποδίστριας. Αυτό πρέπει να αποτελέσει τον εθνικό μας όρκο.
*Διευθυντής περιοδικού «Ενδοχώρα»
