Εφιαλτικές συνέπειες φέρνει η άρνηση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε ένα στοχευμένο πρόγραμμα εμβολιασμών, σύμφωνα με τον Π. Σταμόπουλο, πρόεδρο του Παραρτήματος Θεσσαλίας του ΠΚΣ
Η άρνηση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε ένα στοχευμένο πρόγραμμα εμβολιασμών κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων οδηγεί την ελληνική κτηνοτροφία ακόμα και σε καταστάσεις εφιαλτικές που κανείς δεν θέλει να σκέφτεται.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Το δραματικό SOS από τον πρόεδρο του Παραρτήματος Θεσσαλίας του Πανελλήνιου Κτηνιατρικού Συλλόγου Παύλο Σταμόπουλο με τις δηλώσεις του στην «κυριακάτικη δημοκρατία» σοκάρει:
«Μπορεί να χρειαστεί να θανατώσουμε 2 εκατ. ή ακόμα και 3 εκατ. αιγοπρόβατα. Μπορεί το ποσοστό να μην το γνωρίζουμε ακριβώς, αλλά αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν γίνεται να περιμένουμε να φτάσουν στο 20%-30% οι απώλειες του ζωικού κεφαλαίου μέχρι να γίνει ο εμβολιασμός. Αν συζητάμε για τις εξαγωγές μας και μας ενδιαφέρουν, τότε για να έχουμε εξαγωγές θα πρέπει να έχουμε και ζώα» Μέχρι σήμερα έχουν θανατωθεί 500.000 ζώα, που αντιστοιχούν στο 10% του ζωικού κεφαλαίου της χώρας (5 εκατ. αιγοπρόβατα). Ο Παύλος Σταμόπουλος εξηγεί τι έχει κάνει και, κυρίως, τι δεν έχει κάνει η κυβέρνηση, πως 2.500 κτηνοτροφικές μονάδες έχουν κλείσει, αλλά και το ενδεχόμενο να μην έχουμε δει ακόμη τα χειρότερα.
Από τη στιγμή που θα αποφασίζαμε να εμβολιάζουμε στην Ελλάδα, τότε πρακτικά θα θεωρούνταν η κατάσταση «ενδημική». Ετσι η χώρα θα έπαυε να είναι σε καθεστώς που θα λογίζεται ως ελεύθερη από ευλογιά. Σήμερα βρισκόμαστε σε ένα ενδιάμεσο στάδιο, που θεωρητικά έχουμε λάβει μέτρα για να εκριζώσουμε τη νόσο, αλλά ουσιαστικά δεν τα έχουμε καταφέρει. «Δεν θεωρούμαστε ακόμα ενδημικοί, σε καθαρά τυπικό επίπεδο» λέει ο Παύλος Σταμόπουλος: «Αν, όμως, με ρωτάτε, είμαστε ενδημικοί ήδη».
Με τα διαθέσιμα που υπάρχουν αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με τους κτηνιάτρους, δεν μπορεί να γίνει διάκριση των αντισωμάτων που έχουν παραχθεί από το εμβόλιο. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να μη νοσεί το ζώο, να μην υπάρχει ευλογιά στο κοπάδι και να έχει γίνει εμβολιασμός, παρ’ όλα αυτά το ζώο να βρίσκεται θετικό λόγω των αντισωμάτων. Κι έτσι να προχωρήσει η θανάτωση όλων των ζώων του κοπαδιού. Ωστόσο, αυτός δεν είναι αποτρεπτικός παράγοντας για τη χρήση του εμβολίου. Με τη διάσταση που έχει πάρει η ευλογιά, η κυβέρνηση οφείλει να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα, συμπεριλαμβανομένου του εμβολίου. Κάτι, άλλωστε, που διαρκώς ζητά και η αρμόδια επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Aκίνδυνη για τον άνθρωπο
Οπως έγραψε η «δ» και πρόσφατα, η κυβέρνηση όφειλε να έχει προχωρήσει ήδη σε διακρατικές συμφωνίες με χώρες της Ε.Ε., αφού εντός Ενωσης κατευθύνεται το 75% των εξαγωγών γαλακτοκομικών προϊόντων όπως η φέτα, έτσι ώστε να συνεχίσει η διάθεσή τους και μετά τη χρήση εμβολίων. Ετσι κι αλλιώς είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι η ευλογιά των αιγοπροβάτων είναι ακίνδυνη για τον άνθρωπο και δεν μεταδίδεται μέσω του κρέατος, του γάλακτος κ.ά. Τα προϊόντα, δηλαδή, είναι απολύτως ασφαλή.
«Οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε ότι δεν εμβολιάζουμε μαζικά όλο τον πληθυσμό προβάτων που βρίσκονται στην Ελλάδα. Εμβολιάζουμε μόνο σε ζώνες. Είναι ένα επιπλέον μέτρο, δηλαδή. Δεν είναι ότι καταργούμε όλα τα υπόλοιπα μέτρα. Εμβολιάζουμε στρατηγικά στις περιοχές όπου εμφανίζεται η μεγαλύτερη διασπορά» λέει ο κ. Σταμόπουλος και εξηγεί: «Πολλές φορές σε περιπτώσεις άλλων χωρών δεν απαγορεύονται οι εξαγωγές. Ομως κάθε χώρα της Ε.Ε. είναι ελεύθερη να αποφασίσει κατά πόσο θέλει να εισάγει προϊόντα. Συνεπώς, εκεί θα έπρεπε η ελληνική κυβέρνηση να κάνει ήδη τις συμφωνίες της με τα άλλα κράτη της Ενωσης. Τα προϊόντα είναι σίγουρα ασφαλή. Αυτό είναι το μόνο σίγουρο. Δεν μεταδίδεται η νόσος στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος δεν κολλάει, δεν μεταδίδει και δεν νοσεί. Αυτό είναι δεδομένο».
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Παραρτήματος Θεσσαλίας του Πανελλήνιου Κτηνιατρικού Συλλόγου, «οι 2.500 μονάδες που έχουν βάλει ήδη λουκέτο λόγω της ευλογιάς ανήκουν σε κτηνοτρόφους οι περισσότεροι εκ των οποίων δεν θα επιστρέψουν ποτέ ξανά στο επάγγελμα».
Δεν υπάρχει εναλλακτική
Τα αιγοπρόβατα που έχουν ήδη θανατωθεί αγγίζουν τα 500.000, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 10% του ζωικού κεφαλαίου της χώρας. Αν και ο Πανελλήνιος Κτηνιατρικός Σύλλογος δεν έχει πάρει ακόμη απόφαση για το θέμα των εμβολίων, υπάρχουν αρκετοί τοπικοί σύλλογοι, όπως της Θεσσαλίας και της Β. Ελλάδας, που έχουν ταχθεί ξεκάθαρα υπέρ των εμβολιασμών. Τα υπάρχοντα εμβόλια από χώρες όπως η Ιορδανία μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην Ε.Ε. έπειτα από εισήγηση του κράτους-μέλους και το πράσινο φως της Ενωσης. Κτηνίατροι ισχυρίζονται πως είναι τόσο μεγάλες οι απώλειες, που δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική.
«Δυστυχώς έχουμε φτάσει στο σημείο εκείνο που οι απώλειες είναι τόσο μεγάλες, που θα πρέπει να επεξεργαστούμε αναγκαστικά και μια νέα στρατηγική» λένε. «Πλέον ο κίνδυνος της αποτυχίας στην εκρίζωση είναι πολύ μεγαλύτερος από τον κίνδυνο να εισάγουμε εμβόλια. Και γι’ αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συστήσει εδώ και καιρό τη χρήση εμβολίων με την επεξεργασία μιας εμβολιαστικής στρατηγικής στοχευμένης». Αν η Ελλάδα προχωρήσει χωρίς εμβολιαστικό πρόγραμμα, τότε η κατάσταση μπορεί να ξεφύγει τελείως. Οπως εξηγεί ο κ. Σταμόπουλος, «αν πάμε χωρίς εμβόλια, τότε πρακτικά θα θανατώνουμε μέχρι να εκριζωθεί το νόσημα. Δεν ξέρουμε, όμως, πού θα φτάσουν αυτές οι απώλειες.
Μπορεί να χρειαστεί να θανατώσουμε ακόμα και 2 εκατ. ή και 3 εκατ. αιγοπρόβατα. Μπορεί το ποσοστό να μην το γνωρίζουμε ακριβώς, αλλά αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν γίνεται να περιμένουμε να φτάσουν στο 20%-30% οι απώλειες του ζωικού κεφαλαίου μέχρι να γίνει ο εμβολιασμός. Αν συζητάμε για τις εξαγωγές μας και μας ενδιαφέρουν, τότε για να έχουμε εξαγωγές θα πρέπει να έχουμε και ζώα». Για τους κτηνιάτρους, για τους κτηνοτρόφους, για όλους τους πολίτες και την οικονομία της χώρας το πρωτεύον είναι να υπάρχει ζωικό κεφάλαιο πρώτα. Και μετά να υπάρχουν εξαγωγές.
Απαραίτητα μέτρα
Η ελληνική κυβέρνηση, όμως, που αρχικά έλαβε τα περισσότερα από τα απαραίτητα μέτρα όταν ξέσπασε η ευλογιά, δεν εξαντλεί όλα τα περιθώρια για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Αρνείται εμμονικά να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα, ένα εκ των οποίων και το εμβόλιο. Επειτα από 15 μήνες ευλογιάς στα κοπάδια, θα έπρεπε να βρίσκεται στη φαρέτρα της εδώ και καιρό και αυτό το όπλο. Από τον Μάιο, άλλωστε, οι Ευρωπαίοι εμπειρογνώμονες που ήρθαν στην Ελλάδα συστήνουν στην κυβέρνηση να προχωρήσει στους εμβολιασμούς. Το ίδιο, επανειλημμένα μέχρι και πρόσφατα, έπραξε και ο Ευρωπαίος επίτροπος Ολιβερ Βάρχελι. Ολοι τους αγνοήθηκαν από το Μαξίμου.
Η ελληνική κτηνοτροφία στο χείλος της καταστροφής
Οι θανατώσεις ανέρχονται σε 472.928. στο πλαίσιο των προβλεπόμενων μέτρων αντιμετώπισης της ευλογιάς μεταξύ Αυγούστου 2024 και 18 Ιανουαρίου 2026. Επιπλοκές σε ένα σύστημα που ήδη ζορίζεται προκαλούν και οι χρόνιες παθογένειες στην ελληνική κτηνοτροφία, όπως και η άρνηση της κυβέρνησης. Υποστελεχομένες υπηρεσίες και φορείς, μια μερίδα κτηνοτρόφων που ουδέποτε συμμορφώθηκαν απόλυτα με την τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας, αλλά και η φοβία του Μαξίμου για τα εμβόλια συνθέτουν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ που φέρνει την κτηνοτροφία μας μπροστά στην τέλεια καταιγίδα.
Στην προκειμένη περίπτωση δεν υπάρχει ιδανική επιλογή εδώ που φτάσαμε, επισημαίνουν οι ειδικοί: Δηλαδή, έστω κι αν υπάρχουν περιορισμοί λόγω του εμβολίου, αυτοί οι περιορισμοί θα έπρεπε να είναι συγκεκριμένοι και όσο λιγότεροι γίνεται ασκώντας διπλωματικές πιέσεις σε κάθε χώρα της Ε.Ε. «Δυστυχώς, οι οικονομικές επιπτώσεις είναι σοβαρές» σημειώνει ο συνδικαλιστής κτηνίατρος: «Η απόφαση για τους εμβολιασμούς ήταν ομόφωνη στο Παράρτημα της Θεσσαλίας».
Οπως ανακοίνωσε η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς των αιγοπροβάτων (ΕΕΕΔΕΕ), οι θανατώσεις ανέρχονται σε 472.928 στο πλαίσιο των προβλεπόμενων μέτρων αντιμετώπισης της ευλογιάς μεταξύ Αυγούστου 2024 και 18 Ιανουαρίου 2026. Επίσης, έχουν καταγραφεί συνολικά 2.061 επιβεβαιωμένα κρούσματα της νόσου σε 2.559 εκτροφές σε όλη τη χώρα. Για την περίοδο από 10 έως 18 Ιανουαρίου 2026 καταγράφηκαν 16 νέα κρούσματα σε έξι περιοχές της χώρας. Ειδικότερα, πέντε κρούσματα εντοπίστηκαν στην Αιτωλοακαρνανία, τρία στην Αχαΐα, τρία στην Ηλεία, δύο στην Καρδίτσα, δύο στην Πιερία και ένα στη Ροδόπη.
Στα μέσα Νοεμβρίου οι κτηνίατροι της Θεσσαλίας, όπως προέκυψε κατά τη διάρκεια της γενικής συνέλευσης του παραρτήματος Θεσσαλίας του Πανελλήνιου Κτηνιατρικού Συλλόγου, είχαν πάρει ξεκάθαρη θέση. Καταλήγοντας τότε σε αποφάσεις που σήμερα ακούγονται πια ακόμα πιο επίκαιρες και κρίσιμες:
1 Υιοθέτηση ενιαίας εμβολιαστικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της ευλογιάς, καθώς η Γενική Συνέλευση, λαμβάνοντας υπόψη την πλήρη αποτυχία της διαχείρισης της επιζωοτίας στο πλαίσιο της πολιτικής της εκρίζωσης, εκφράζει την πάγια και τεκμηριωμένη θέση ότι ο εμβολιασμός αποτελεί αναγκαίο εργαλείο.
2 Η εκρίζωση, όπως εφαρμόστηκε, ανέδειξε την ανεπάρκεια του κρατικού μηχανισμού, ο οποίος απέτυχε να συντονίσει αποτελεσματικά τις υπηρεσίες, να ελέγξει αποτελεσματικά την εφαρμογή και τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας, να προστατέψει το ζωικό κεφάλαιο και την οικονομική βιωσιμότητα των κτηνοτρόφων, αφήνοντας τη νόσο να εξαπλωθεί ανεξέλεγκτα, με άμεση συνέπεια την κοινωνική και οικονομική ανασφάλεια.
3 Ο εμβολιασμός, με ενιαίο σχέδιο, εποπτευόμενη εφαρμογή και σαφείς επιστημονικές προδιαγραφές, μπορεί να περιορίσει δραστικά τη διασπορά και να συμβάλει στην προστασία του ζωικού κεφαλαίου.
4 Αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο μέσο ελέγχου επιζωοτιών όταν τα μη εμβολιαστικά μέτρα έχουν αποτύχει. Λειτουργεί ως συμπληρωματικό εργαλείο, ενισχύοντας την επιδημιολογική σταθερότητα, μειώνοντας τις οικονομικές απώλειες και βελτιώνοντας την επιχειρησιακή δυνατότητα των υπηρεσιών.
5 Αμεση και επαρκής στελέχωση των δημόσιων κτηνιατρικών υπηρεσιών σε κτηνιατρικό προσωπικό, ώστε να διασφαλιστούν η ορθή λειτουργία τους και η αποτελεσματική εφαρμογή μέτρων διαχείρισης της νόσου.
6 Αύξηση της χρηματοδότησης των δημόσιων κτηνιατρικών εργαστηρίων, με στόχο την επαρκή στελέχωση τους σε κατάλληλο προσωπικό και την ενίσχυση των υλικοτεχνικών τους υποδομών έτσι ώστε να μπορούν να αντεπεξέλθουν στις ολοένα αυξανόμενες επιχειρησιακές ανάγκες.
Μαξίμου και Τσιάρας αγνόησαν την Ε.Ε.
Η αδράνεια της κυβέρνησης επί τόσους μήνες προκαλεί την αγανάκτηση του κτηνοτροφικού κόσμου. Ειδικά από τη στιγμή που το Μαξίμου και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης είχαν ενημερωθεί από τον περασμένο Μάιο, όπως αποκάλυψε πρόσφατα η «δ». Το πόρισμα της Μόνιμης Επιτροπής της Ε.Ε. για τα Φυτά, τα Ζώα, τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (PAFF), για την ευλογιά στην Ελλάδα, που εκδόθηκε στις 21 Μαΐου 2025, αγνοήθηκε.
Οι Ευρωπαίοι εμπειρογνώμονες κτηνιατρικής ήρθαν στη χώρα μας στις 14-16 Μαϊου. Στις 17 σελίδες της ενδελεχούς αναφοράς τους οι Λ. Ρομέρο και Τ. Αλεξάντροφ έδιναν οδηγίες για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων τόσο εγγράφως όσο και στις συναντήσεις του με τις εγχώριες Αρχές που είναι αρμόδιες για το θέμα.
Το συμπέρασμά τους ήταν ότι πρέπει να ξεκινήσουν εμβολιασμοί, αλλά και ότι τα κυβερνητικά μέτρα απέτυχαν: «Τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί έως τώρα φαίνονται να μην είναι επαρκή: Απαιτούνται αυστηρότερα και πρόσθετα μέτρα για να περιοριστεί και να ανασταλεί η εξάπλωση του ιού. Η εφαρμογή μιας εκστρατείας εμβολιασμού κατά της ευλογιάς συνιστάται ιδιαίτερα – αυστηρά, τουλάχιστον, μέσα στις περιορισμένες ζώνες».