Οι ριζικές αλλαγές που φέρνει το νέο νομοσχέδιο μετά από 80 χρόνια, η ψηφιακή πλατφόρμα για τις διαθήκες και η μετατροπή της νόμιμης μοίρας σε χρηματική αξίωση.
Ένα νέο τοπίο διαμορφώνεται στις κληρονομικές διαδοχές, καθώς το επερχόμενο νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης επιχειρεί να βάλει οριστικό τέλος σε δικαστικές διαμάχες δεκαετιών που κρατούν «αιχμάλωτες» περιουσίες και επιχειρήσεις. Με κεντρικό άξονα τον σεβασμό στην τελευταία βούληση του διαθέτη, οι ρυθμίσεις στοχεύουν στην απελευθέρωση αδρανών ακινήτων και στην τόνωση της αγοράς.
Η ψηφιακή θωράκιση κατά των πλαστών διαθηκών
Η αντιμετώπιση των παθογενειών ξεκινά από την εγκυρότητα των διαθηκών. Η Ομάδα Εργασίας υπό τον ακαδημαϊκό Απόστολο Γεωργιάδη εισήγαγε δικλίδες ασφαλείας ώστε η διαθήκη να αντικατοπτρίζει πραγματικά την επιθυμία του θανόντος. Καθοριστικό ρόλο παίζει η ψηφιακή πλατφόρμα δημοσίευσης διαθηκών, η οποία επιταχύνει τις διαδικασίες έκδοσης πιστοποιητικών σε λίγες μόλις ημέρες, ενώ το Μητρώο Αδημοσίευτων Διαθηκών περιορίζει δραστικά τα κρούσματα πλαστογραφίας.
Αλλαγή φρουράς στη νόμιμη μοίρα
Η σημαντικότερη τομή αφορά τη νομική φύση της νόμιμης μοίρας. Από εμπράγματο δικαίωμα μετατρέπεται σε ενοχική αξίωση, γεγονός που σημαίνει ότι οι μεριδούχοι θα διεκδικούν πλέον το χρηματικό ισοδύναμο του μεριδίου τους και δεν θα καθίστανται αναγκαστικά συγκύριοι σε ακίνητα ή επιχειρήσεις.
Όπως επισημαίνει η ηγεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, με αυτόν τον τρόπο:
• Αποφεύγεται ο κατακερματισμός της ακίνητης περιουσίας.
• Διασφαλίζεται η βιωσιμότητα των οικογενειακών επιχειρήσεων.
• Περιορίζονται οι αναγκαστικές συνιδιοκτησίες που οδηγούν σε συγκρούσεις.
Στην πράξη, αν ένας γονέας κληροδοτήσει την επιχείρησή του στο παιδί που επιθυμεί να τη συνεχίσει, τα υπόλοιπα αδέρφια θα λαμβάνουν την αξία της νόμιμης μοίρας τους σε χρήμα. Έτσι, η παραγωγική μονάδα παραμένει ενιαία και λειτουργική, ενώ οι υπόλοιποι κληρονόμοι ικανοποιούνται οικονομικά χωρίς να εμπλέκονται στη διοίκησή της.
Δικαίωμα εξαγοράς και ρευστότητα
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης τη δυνατότητα ενός συγκληρονόμου να ζητήσει δικαστικά την εξαγορά του μεριδίου άλλου κληρονόμου. Η ρύθμιση αυτή θεωρείται κλειδί για τη διατήρηση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων, καθώς αποτρέπει την απαξίωση ακινήτων που μένουν ανεκμετάλλευτα λόγω διαφωνιών μεταξύ των ιδιοκτητών.
