Η Τεχεράνη απέρριψε και επίσημα χθες την πρόταση του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος μέσα από αντιφάσεις και αναιρέσεις αφήνει ανοιχτό το έδαφος για διπλωματική λύση
Οι αλλεπάλληλες, αλληλοσυγκρουόμενες δηλώσεις εκ μέρους του… μετρ του είδους Ντόναλντ Τραμπ, οι παρασκηνιακές επαφές που επιχειρούν να κρατήσουν ανοιχτούς τους διπλωματικούς διαύλους επικοινωνίας, αλλά και οι στρατιωτικές κινήσεις που επιλέγουν να κάνουν επί του πεδίου οι εμπόλεμες πλευρές περιγράφουν εύγλωττα πόσο ρευστή παραμένει η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στη Μέση Ανατολή, με φόντο τον πόλεμο των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.
- Από τον Γιώργο Τραπεζιώτη
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος τις τελευταίες ώρες βρέθηκε το περίφημο πια αμερικανικό σχέδιο των «15 σημείων», το οποίο διαβιβάστηκε στην Τεχεράνη μέσω του Πακιστάν, αλλά απορρίφθηκε από τους Ιρανούς και όχι μόνο εξαιτίας των όρων αυτών καθαυτών που έθετε η αμερικανική πλευρά, αλλά και για λόγους στρατηγικής. Μόνο τυχαία η ιρανική πλευρά δεν επέλεξε, αφενός, να επιβεβαιώνει χθες την ύπαρξη του σχεδίου του Τραμπ, αφετέρου, ταυτόχρονα, να επιμένει να ξεκαθαρίζει μέσω των ίδιων διαύλων επικοινωνίας πως «οι επαφές» δεν μπορούν να χαρακτηριστούν «διαπραγματεύσεις».
Η απόρριψη αυτή αποκάλυπτε ουσιαστικά τη σημασία της ιεράρχησης των προτεραιοτήτων στην ιρανική στρατηγική που θεωρεί πως η στρατιωτική άμυνα και η διατήρηση της πολιτικής αυτονομίας του καθεστώτος προηγούνται οποιασδήποτε συμφωνίας. Κατανοώντας ακριβώς αυτή την ιεράρχηση των πραγμάτων εκ μέρους της Τεχεράνης, γίνεται σαφές ότι οι Ιρανοί δεν πρόκειται να υποχωρήσουν – τουλάχιστον όχι εύκολα και σίγουρα όχι «σε όλα» για χάρη «μιας συμφωνίας».
Την ίδια ώρα όμως, παρά τις γεμάτες αντιφάσεις και αναιρέσεις δηλώσεις Τραμπ που σε πολλές περιπτώσεις θυμίζει περισσότερο «πολιτικό τζογαδόρο με επιχειρηματικό ένστικτο» παρά «πολιτικό παλαιάς κοπής», και τα βήματα των Αμερικανών μοιάζουν -ή τουλάχιστον πρέπει να είναι- πολύ προσεκτικά, καθώς ουδείς στην Ουάσινγκτον δείχνει να επιθυμεί μια περιττή κλιμάκωση της σύγκρουσης ή ακόμη χειρότερα απώλειες σε στρατιωτικό επίπεδο.
Πάντως, την ώρα που η Τεχεράνη ανακοίνωνε χθες την επίσημη άρνηση στην αμερικανική πρόταση, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωνε σε συνέντευξη Τύπου ότι η αμερικανική εκστρατεία «τούς έχει διαλύσει» και πως το Ιράν «εκλιπαρεί για μια συμφωνία». Οι Ιρανοί «είναι κακοί στη μάχη (…) αλλά σκληροί στη διαπραγμάτευση» είπε ακόμη, ενώ, σύμφωνα με τον ίδιο, οι Ιρανοί «έχουν αναγνωρίσει ότι έχουν ηττηθεί», γι’ αυτό και τώρα επιδιώκουν συμφωνία.
Οσο για την ημερομηνία που έθεσε για την ολοκλήρωση της εκστρατείας; Αυτό το «γύρω στις 9-12 Απριλίου» συμπίπτει με το Πάσχα και δείχνει ως ένα σημείο πως οι ΗΠΑ προγραμματίζουν το στρατιωτικό-επιχειρησιακό τους χρονοδιάγραμμα με βάση τόσο στρατηγικούς, όσο όμως και συμβολικούς παράγοντες.
Περίπλοκο πλαίσιο
Μέσα στο ίδιο περίπλοκο πλαίσιο, αξίζει να σημειωθεί πως οι Ηνωμένες Πολιτείες τον καιρό αυτό θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις που έχουν σε Ιράκ και Συρία για να υποστηρίξουν τους Κούρδους συμμάχους τους. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει δημιουργία ζωνών ασφαλείας, περιορισμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά των ιρανικών δυνάμεων ή συνεργασία με τοπικές πολιτοφυλακές, επιτρέποντας έτσι τον έλεγχο κρίσιμων στρατηγικής σημασίας περιοχών και περιορίζοντας την ικανότητα του Ιράν να επεκτείνει περαιτέρω την επιρροή του, δίχως να προκαλέσουν διάχυση της κρίσης σε ολόκληρη την περιοχή.
Την ίδια ώρα, η Τουρκία ανακοίνωσε χθες την αποχώρηση των στρατιωτικών της δυνάμεων από το Ιράκ, στο πλαίσιο της απόφασης του ΝΑΤΟ για τερματισμό της αποστολής στη χώρα. Η Αγκυρα παρουσίαζε την κίνηση αυτή ως μέρος της διεθνούς συνεργασίας και συνεννόησης, τη στιγμή που ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Αμυνας, αρχιπλοίαρχος Ζεκί Ακτούρκ, επισήμανε πως οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις συνεχίζουν να συμβάλλουν στην ειρήνη και τη σταθερότητα ευρύτερα στην περιοχή, και πως η αποχώρηση από τη Βαγδάτη ολοκληρώθηκε επιτυχώς, με παράλληλη υποστήριξη στις διαδικασίες αποχώρησης του προσωπικού άλλων συμμαχικών χωρών.
Οπως και να ‘χει όμως, η ουσία είναι πως η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά -για πολλοστή φορά στη μακραίωνη Ιστορία της- σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Και οι «παίκτες» που επιμένουν να παίζουν με τη φωτιά είναι και περισσότεροι, και ταυτόχρονα δεν δείχνουν διάθεση υποχώρησης.
