Σε τροχιά ανατιμήσεων αναμένεται να εισέλθουν τα προϊόντα καπνού στην ελληνική αγορά, ως αποτέλεσμα του νέου φορολογικού πλαισίου που συζητάται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, η τιμή του πακέτου των τσιγάρων στην Ελλάδα ενδέχεται να αυξηθεί από τα 4,80 ευρώ στα 6,50 ευρώ, εφόσον επικυρωθούν οι προτάσεις για την αναθεώρηση των ελάχιστων συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης.
Φορολογική σύγκλιση και ελληνική ιδιαιτερότητα
Η Ελλάδα κατατάσσεται επί του παρόντος στην 24η θέση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ όσον αφορά το ύψος του ειδικού φόρου ανά πακέτο, παραμένοντας οριακά πάνω από τα ελάχιστα ευρωπαϊκά όρια. Η αναπροσαρμογή των συντελεστών, προκειμένου να επέλθει πλήρης ευθυγράμμιση με τα νέα ευρωπαϊκά δεδομένα, θα απαιτούσε αυξήσεις που υπερβαίνουν το 80%.
Στατιστικά στοιχεία κατανάλωσης και οικονομική επιβάρυνση
Τα δεδομένα για την εγχώρια κατανάλωση καταδεικνύουν την υψηλή εξάρτηση του πληθυσμού από τα καπνικά προϊόντα. Οι Έλληνες καπνιστές κατέχουν την πρώτη θέση στην ΕΕ με μέση ημερήσια κατανάλωση 18,13 τσιγάρων, ενώ το ποσοστό των χρηστών ανέρχεται στο 36%, έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου που περιορίζεται στο 24%.
Η μετάβαση στη νέα τιμολογιακή βάση θα επιφέρει σοβαρές οικονομικές συνέπειες για τους καταναλωτές:
Η ετήσια δαπάνη ενός μέσου καπνιστή θα αυξηθεί από τα 1.588 ευρώ στα 2.151 ευρώ.
Η συνολική πρόσθετη επιβάρυνση υπολογίζεται στα 563 ευρώ ετησίως.
Η παράμετρος του παράνομου εμπορίου
Κρίσιμος παράγοντας στη διαμόρφωση της νέας πολιτικής αποτελεί η έξαρση του λαθρεμπορίου. Ήδη στην Ελλάδα, το 17,5% της συνολικής κατανάλωσης αφορά παράνομα τσιγάρα. Εκφράζονται βάσιμες ανησυχίες ότι η απότομη αύξηση της λιανικής τιμής θα ενισχύσει τη στροφή των καταναλωτών προς τη μαύρη αγορά, η οποία σε παγκόσμια κλίμακα αντιπροσωπεύει το 11,6% της συνολικής διακίνησης.
Δημόσια υγεία και διεθνή δεδομένα
Παρά τις οικονομικές παραμέτρους, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) υπογραμμίζει ότι το κάπνισμα παραμένει μία από τις κυριότερες απειλές για τη δημόσια υγεία, προκαλώντας περισσότερους από 7 εκατομμύρια θανάτους ετησίως διεθνώς. Η αυστηροποίηση της φορολογίας εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική μείωσης των ποσοστών καπνίσματος, αν και η αποτελεσματικότητά της συναρτάται άμεσα με τον έλεγχο των παράνομων δικτύων διακίνησης.
