Εξοντώνεται η οικονομία του νησιού από την ανικανότητα της κυβέρνησης να βρει λύσεις και για τον αφθώδη πυρετό
Ζώα που οδηγούνται στη σφαγή. Πεταμένο γάλα σε λάκκους. Αδιάθετα προϊόντα. Έλλειψη σοβαρών οδηγιών. Διάσπαρτες «βόμβες» ιών ξεπαστρεύουν κοπάδια και οικογενειακές επιχειρήσεις απειλούν ακόμα και τον υδροφόρο ορίζοντα.
- Γράφουν οι Βασίλης Γαλούπης, Ιωάννα Τσέφλιου
Η τριτοκοσμική εικόνα, μπολιασμένη με αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα, δημιουργεί ένα εκρηκτικό σκηνικό στη Λέσβο, όταν η Κύπρος με ακριβώς το ίδιο πρόβλημα δείχνει έναν εντελώς διαφορετικό, εκσυγχρονισμένο και πιο αποτελεσματικό δρόμο.
Σήμερα η Λέσβος κατεβάζει ρολά. Η Περιφέρεια, οι δήμοι, οι τοπικές κοινωνίες αντιδρούν απέναντι στην εγκατάλειψη και τα ημίμετρα του κεντρικού κράτους. Στα ψέματα για τα εμβόλια που δήθεν θα κατέστρεφαν την παραγωγή, στα εκατομμύρια ευρώ που χάθηκαν την πασχαλινή περίοδο. «Ο κόπος μιας ζωής καταλήγει στον λάκκο», όπως μοιράστηκε με τη «δημοκρατία» ένας απελπισμένος κτηνοτρόφος.
Η έρευνά μας φτάνει στο βάθος ακόμα μιας ιστορίας ντροπής. Σαν να έχει μπει στο στόχαστρο η ελληνική κτηνοτροφία. Πρώτα ήταν η αδιαφορία για την ευλογιά των αιγοπροβάτων που «χτύπησε» στη βόρεια και την κεντρική Ελλάδα. Τώρα είναι ο αφθώδης πυρετός που έφτασε από την Τουρκία στη Λέσβο. Οι πληροφορίες ότι έχει περάσει και σε άλλο μέρος της ηπειρωτικής Ελλάδας πια δεν επιβεβαιώνονται ακόμα, ευτυχώς. Αλλά τρομάζουν.
Σε αυτό το καταστροφικό σκηνικό η κυβέρνηση παραμένει θεατής δίχως υπαρκτές λύσεις. Η ανικανότητά της με την ευλογιά έχει οδηγήσει στη σφαγή περισσότερα από 500.000 αιγοπρόβατα. Στη Λέσβο ο αφθώδης πυρετός διαλύει την κτηνοτροφία που στήριζε το νησί για αιώνες. Το ΑΕΠ της προέρχεται από εκεί κατά 70%-80%, όχι από τον τουρισμό ούτε από το ελαιόλαδο.
Η αγωνία του κτηνοτρόφου Σαράντου Τυρράνη «ακούγεται» μέχρι το Μαξίμου. «Υπήρξε ανακοίνωση για δημιουργία τάφρων, όμως το γάλα δεν είναι νερό για να ανοίγεις έναν λάκκο και να το απορρίπτεις εκεί. Μιλάμε για τεράστιες ποσότητες -περίπου 250 τόνους ημερησίως-, με αξία που φτάνει τα 375.000 ευρώ. Συνολικά η ζημία ανέρχεται σε 9 εκατομμύρια ευρώ» δηλώνει στη «δημοκρατία» και προσθέτει:
«Διατηρώ εκτροφές με πρόβατα και κατσίκια και αυτό που ζούμε είναι πραγματικό θέατρο του παραλόγου. Δεν υπάρχει καμία οργάνωση, απολύτως καμία. Ο υπουργός και ο τοπικός βουλευτής μάς λένε ότι θα αποζημιωθούμε. Πότε; Το Πάσχα έμειναν στο νησί 70.000 αρνιά, τα οποία δεν οδηγήθηκαν στα σφαγεία ούτε διατέθηκαν στην αγορά, ώστε να φτάσουν στους καταναλωτές».
Η ασφυξία του πρωτογενούς τομέα αποτυπώνεται στις «φωνές» των ανθρώπων που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, εντείνοντας την εικόνα μιας κρίσης που διαπερνά το σύνολο της παραγωγικής αλυσίδας. «Εχουμε φτάσει στα όριά μας, δεν υπάρχει επιστροφή. Ο κόπος μιας ζωής καταλήγει στον λάκκο» τονίζει ο πρόεδρος της κοινότητας Λεπέτυμνου και κτηνοτρόφος Θέμης Καμμένος μιλώντας στη «δ» και συνεχίζει: «Χάνεται ο κόσμος κάτω από τα πόδια μας. Ταυτόχρονα, η παραγωγή, το γάλα, ο λευκός χρυσός όπως το αποκαλούμε εδώ, έχουν σταματήσει. Λάβαμε υποσχέσεις για αποζημίωση του γάλακτος που πετιέται, αλλά στην πράξη δεν υπάρχει καμία ουσιαστική εξέλιξη. Ηρθε Πάσχα και συνεχίζουμε να αρμέγουμε μόνο και μόνο για να πετάμε το γάλα. Είμαστε ήδη χρεωμένοι, ιδίως λόγω του κόστους των ζωοτροφών».
Και προσθέτει: «Τα ζώα δεν είναι μια επιχείρηση που κλείνεις με ένα κλειδί για να σταματήσουν τα έξοδα. Απαιτούν φροντίδα πρωί και βράδυ, 365 ημέρες τον χρόνο. Μιλάμε για μια οικονομία που αντιστοιχεί περίπου στο 80% του νησιού. Ολα είναι αλληλένδετα: αναγκάζεσαι να απολύσεις εργάτες, οι συνεταιρισμοί σταματούν τη μεταφορά ζωοτροφών, οι πιστώσεις διακόπτονται. Η κατάσταση οδηγεί σε πλήρη κατάρρευση».
Ο ίδιος εστιάζει ιδιαίτερα και στις πρακτικές διαχείρισης των αποβλήτων και των ζώων, τις οποίες χαρακτηρίζει επικίνδυνες: «Το γάλα απορρίπτεται σε λάκκους που ανοίγουν οι δήμοι. Σε λίγο θα πίνουμε γάλα αντί για νερό – η δυσοσμία έχει ήδη αρχίσει να γίνεται αισθητή. Τα ζώα θάβονται σε μικρή απόσταση από τους στάβλους. Πρόκειται για μια οικολογική βόμβα. Πού είναι τώρα οι οικολογικές οργανώσεις; Διαπράττεται ένα έγκλημα».
Κ. Μουτζούρης: Καμία απάντηση από Μητσοτάκη για συνάντηση
Αν κι έκανε αίτημα για συνάντηση με τον πρωθυπουργό, όπως δηλώνει στη «δημοκρατία», ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης δεν είχε λάβει -μέχρι χθες τουλάχιστον- καμία απάντηση.
Ο περιφερειάρχης μάς λέει ότι ελπίζει να αποδώσουν οι σημερινές κινητοποιήσεις, αλλά εστιάζει σε τέσσερα άμεσα μέτρα που θα δώσουν μια ανάσα στους κτηνοτρόφους:
1. Να δοθεί παράταση στις φορολογικές υποχρεώσεις ή και να παραγραφούν κάποιες εξ αυτών.
2. Να δοθεί άδεια εξαγωγής από το νησί στα τυροκομικά προϊόντα που είχαν παραχθεί πριν από την έναρξη της κρίσης με τον αφθώδη πυρετό, άρα είναι δεδομένο ότι δεν είχαν μολυνθεί.
3. Να αποζημιωθούν άμεσα οι παραγωγοί για το γάλα που καταστρέφεται καθημερινά.
4. Να επιδοτηθούν οι κτηνοτρόφοι για τα 70.000 αμνοερίφια που δεν οδηγήθηκαν σε σφαγή λόγω Πάσχα.
Θ. Καμμένος: Δεν είμαστε «Φραπέδες» ή «Χασάπηδες»
«Ζητάμε τα αυτονόητα: να μπορούμε να διαθέσουμε τα προϊόντα μας, εφόσον η ζωονόσος δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο. Το γνωρίζουμε και το επιβεβαιώνουμε στην πράξη, καθώς καταναλώνουμε κανονικά το γάλα. Θέλουμε, όμως, να μπορούμε και να το εξάγουμε. Δεν ζητάμε ελεημοσύνη, ούτε επιδοτήσεις, δεν είμαστε “Φραπέδες” ή “Χασάπηδες”» δηλώνει στη «δημοκρατία» ο πρόεδρος της κοινότητας Λεπέτυμνου και κτηνοτρόφος Θέμης Καμμένος.
Στη συνέχεια επικρίνει την επιχειρηματολογία περί κινδύνου μετάδοσης μέσω της εφοδιαστικής αλυσίδας: «Μας είπε το υπουργείο ότι υπάρχει κίνδυνος μεταφοράς του μικροβίου μέσω των φορτηγών ή της συσκευασίας. Είναι δυνατόν να απορρίπτεται ολόκληρη παραγωγή γι’ αυτόν τον λόγο; Σε ένα οργανωμένο κράτος εφαρμόζονται απολυμάνσεις. Υπάρχουν δύο πανεπιστήμια, εκείνο της Θεσσαλίας και το ΑΠΘ, με τα κατάλληλα μέσα και το επιστημονικό προσωπικό για να υποστηρίξουν τέτοιες διαδικασίες. Παρ’ όλα αυτά, η κτηνιατρική υπηρεσία στο νησί είναι ουσιαστικά απούσα. Οι κτηνοτρόφοι παραμένουμε ανενημέρωτοι, δεχόμαστε τηλεφωνήματα ακόμη και στις 10 το βράδυ, για να μας ενημερώσουν ότι την επόμενη ημέρα θα έρθουν να μας σφάξουν τα ζώα. Αναζητούμε υπευθύνους και δεν μπορούμε να τους βρούμε».
Ως εκ τούτου, οι επαγγελματίες του κλάδου κλιμακώνουν σήμερα τις κινητοποιήσεις τους. «Προχωράμε σε πανλεσβιακή απεργία, σε μια προσπάθεια να ακουστεί η φωνή μας» τονίζει, ενώ κλείνοντας κάνει λόγο για μία κρίση που επηρεάζει συνολικά την παραγωγική, περιβαλλοντική και κοινωνική ισορροπία του νησιού: «Είμαστε υπερχρεωμένοι. Πρόκειται για οικονομικό κραχ. Νιώθουμε ασφυξία».
Δήμαρχος Δυτικής Λέσβου: Βόμβα διασποράς για τον ιό
Για «μαύρο Πάσχα» έκανε λόγο ο Ταξιάρχης Βέρρος, δήμαρχος Δυτικής Λέσβου, που έλαβε εντολή το απόγευμα της Μεγάλης Πέμπτης από την αποκεντρωμένη διοίκηση να ανοίξει λάκκους για να πεταχτεί εκεί το γάλα. Το Μεγάλο Σάββατο κατάφερε να ανταποκριθεί στην εντολή που έλαβε, όμως ο λάκκος με το γάλα παραμένει εκεί, δίχως καμία επίβλεψη:
«Παραμένουν εκεί περίπου 400 τόνοι αδιάθετου γάλακτος, το οποίο δεν γνωρίζει κανένας τι να το κάνει. Εγώ έλαβα ένα χαρτί από την αποκεντρωμένη διοίκηση τη Μεγάλη Πέμπτη το απόγευμα, που ήταν κλειστές όλες οι υπηρεσίες. Σκάψαμε έναν λάκκο σε χώρο δημοτικό, γέμισε με γάλα μέσα σε λίγες ώρες κι έτσι… κάθεται εκεί το γάλα. Χωρίς επίβλεψη, παρά την οδηγία να υπάρχει εκεί η κτηνιατρική υπηρεσία. Είναι μια βόμβα διασποράς για τον ιό. Ο λάκκος παραμένει ανοιχτός. Η αποκεντρωμένη διοίκηση έδωσε εντολή να το κάνουμε έτσι».
Θυμέλης: Γιατί η Κύπρος μάς βάζει τα γυαλιά
«Στο νησί έχουν γίνει ελάχιστα πράγματα έως τώρα» δηλώνει στη «δημοκρατία» ο πρόεδρος του Συλλόγου Τυροπαραγωγών Λέσβου Ιγνάτιος Θυμέλης, επισημαίνοντας την αργοπορία στις αναλύσεις των δειγμάτων από τις κτηνοτροφικές μονάδες. Εκεί που δίνει όμως το μεγαλύτερο βάρος είναι στη σύγκριση με την Κύπρο. Ενώ από τη Λέσβο απαγορεύονται οι εξαγωγές προς οπουδήποτε, η Κύπρος, από την οποία άρχισε το πρόβλημα του αφθώδους πυρετού, έχει προνοήσει να εξάγει κανονικά τα γαλακτοκομικά της προϊόντα, όπως το χαλούμι, που έχουν υποστεί ειδική επεξεργασία, προς την Ελλάδα και τον υπόλοιπο κόσμο.
Ο Θυμέλης τονίζει ότι στην Κύπρο άρχισαν άμεσα εμβολιασμοί και λοιπές ενέργειες, περιορίζοντας το πρόβλημα, σύμφωνα με τις εκεί Αρχές. Και διευκρινίζει πως ο ιός «δεν ζει μέσα στο προϊόν», άρα η κατανάλωση προϊόντων από ζώα με τη συγκεκριμένη νόσο δεν βλάπτει τους ανθρώπους: «Το ζήτημα αφορά πιθανή μηχανική μεταφορά μέσω υλικών συσκευασίας, όπως σε χαρτοκιβώτια και παλέτες, όχι την ασφάλεια του τροφίμου» ξεκαθαρίζει. Η αντίφαση με τα κυπριακά προϊόντα εκθέτει ακόμα μία φορά την κυβέρνηση, που εμμονικά απορρίπτει τα εμβόλια και στην περίπτωση του αφθώδους πυρετού, όπως ακριβώς έπραξε και με την ευλογιά. Πώς είναι δυνατόν η Κύπρος να καταφέρνει να εξάγει τα προϊόντα της ενώ εφαρμόζει εξαρχής το εμβολιαστικό πρόγραμμα, σύμφωνα με τις οδηγίες της Κομισιόν, ενώ η ελληνική κυβέρνηση διαδίδει ψευδώς πως αν γίνουν εμβολιασμοί τα ελληνικά προϊόντα θα μπούνε στη «μαύρη λίστα».
Σύμφωνα με τους κτηνοτρόφους, αυτή την εποχή επιχειρήσεις από τη Λέσβο πληρώνουν ρήτρες λόγω ακυρώσεων παραγγελιών γαλακτοκομικών προϊόντων προς το εξωτερικό, ενώ ήδη η Αγγλία ως αγορά έχει «κλείσει» για τα τυροκομικά σκευάσματα από το νησί. Οταν ρωτήθηκε για τις αποζημιώσεις, μας ενημέρωσε πως έχει εγκριθεί ένα ποσό 8-9 εκατ. ευρώ, αλλά ακόμη δεν έχει υπογραφεί η σχετική ΚΥΑ έτσι ώστε να μοιραστούν τα χρήματα σε όσους υπέστησαν ζημία για τα γαλακτοκομικά τους προϊόντα.
Σ. Τυρράνης: «Θα κατέβουμε στην Αθήνα, χαοτική η κατάσταση»
«Η κατάσταση είναι χαοτική: τα μισά τυροκομεία παραλαμβάνουν το γάλα και τα άλλα μισά όχι. Τα μέτρα που έχουν επιβληθεί αφορούν όλους, χωρίς να έχουν δοθεί σαφείς οδηγίες. Πού πρέπει να διοχετευτεί το γάλα;» αναρωτιέται ο κτηνοτρόφος Σαράντος Τυρράνης και συνεχίζει: «Το πιο ανησυχητικό είναι ότι δεν υπάρχει κανένα σαφές χρονοδιάγραμμα για τις αποζημιώσεις. Δεν λαμβάνουμε καμία απάντηση. Ρωτάμε για εμβολιασμούς μάς λένε ότι θα χαθεί η πιστοποίηση ΠΟΠ και γι’ αυτό δεν προχωρούν σε αυτή τη λύση. Οταν ρωτάμε για τα αγροτικά τυριά, η απάντηση είναι ότι ενδέχεται να υπάρχει ο ιός στις συσκευασίες. Στην πράξη έχει σταματήσει η παραγωγή σε ολόκληρο το νησί».
Η έλλειψη σαφούς πλαισίου και κατευθύνσεων εντείνει την αβεβαιότητα, ενώ εγείρονται και ζητήματα στρατηγικών επιλογών. «Προς το παρόν έχουν κλείσει τα λιμάνια. Αν δεν εισακουστούμε, θα αναγκαστούμε να κατέβουμε στην Αθήνα. Πρόκειται πλέον για ζήτημα επιβίωσης. Η βασική παραγωγική δύναμη του νησιού είναι η κτηνοτροφία, σε μεγαλύτερο βαθμό ακόμη και από τις ελιές και το λάδι» υπογραμμίζει, ενώ συμπληρώνει:
«Είναι αδιανόητο να πετιέται το γάλα χωρίς λόγο, χωρίς να έχει υπάρξει οποιαδήποτε αλλοίωση στο προϊόν. Η νόσος δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο, ενώ η θνησιμότητα στα βοοειδή από τον αφθώδη πυρετό είναι εξαιρετικά χαμηλή, σε ποσοστό μόλις 0,01%. Τα ζώα είναι μη παραγωγικά μόνο για λίγες ημέρες και στη συνέχεια επανέρχονται. Παρ’ όλα αυτά, οδηγούνται σε σφαγή. Δεν υπάρχει καμία λογική. Το 1994 πώς καταφέραμε να διαχειριστούμε τη νόσο και σήμερα όχι;»
Κλείνοντας, ο κ. Τυρράνης κάνει λόγο για μία υγειονομική βόμβα στο νησί. «Κοπάδια 400 ζώων θάβονται σε μικρή απόσταση από τις μονάδες. Αυτό δεν θα επηρεάσει τον υδροφόρο ορίζοντα; Η κατάσταση είναι παράλογη. Αν υπάρχει θεία δίκη, ελπίζω όσοι λαμβάνουν αυτές τις αποφάσεις να πάνε στην Κόλαση. Τα ζώα μας δεν είναι αριθμοί, είναι η οικογένειά μας. Υπάρχει δεσμός ζωής μαζί τους».
