Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι τέσσερις στους δέκα εργαζόμενους βλέπουν τις σπουδές τους να μην πιάνουν τόπο
Τα πτυχία, τα προσόντα και οι δεξιότητες σε πολλές περιπτώσεις δεν έχουν πραγματικό και ουσιαστικό αντίκρισμα για τους νέους στην αγορά εργασίας, όπως αποκαλύπτει νέα πανελλαδική έρευνα για τους εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα. Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι κάποιοι εργαζόμενοι κάνουν μια δουλειά διαφορετική από αυτό που σπούδασαν. Η έρευνα «φωτογραφίζει» μια αγορά εργασίας στην οποία το ανθρώπινο δυναμικό δεν αξιοποιείται ορθά, δεν συνδέει τις γνώσεις του με την παραγωγική διαδικασία και τελικά αφήνει ένα σημαντικό κομμάτι απασχολουμένων, κυρίως νεαρών ηλικιών, να κινείται μεταξύ του «σπούδασα κάτι» και στο «δουλεύω κάπου αλλού».
Του Νάσου Χατζητσάκου
Η έρευνα έγινε σε δείγμα 6.000 εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα, με τηλεφωνικές συνεντεύξεις, από τις 3 Νοεμβρίου έως τις 9 Δεκεμβρίου 2025, από τις Alco, Metron Analysis και Prorata για λογαριασμό του ΙΝΕ ΓΣΕΕ. Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: 42,6% των εργαζομένων δηλώνει ότι το αντικείμενο των σπουδών ή των προσόντων του σχετίζεται λίγο ή καθόλου με την τρέχουσα εργασία του, ενώ 44,2% απαντά ότι υπάρχει μεγάλη ή πολύ μεγάλη σχέση. Ειδικά στους νέους 16 έως 24 ετών η αναντιστοιχία εκτοξεύεται στο 60,4% (!) ενώ στους εργαζομένους 25-34 ετών η σχέση σπουδών και εργασίας εμφανίζεται ισχυρότερη (51,1% να δηλώνει μεγάλη ή πολύ μεγάλη σύνδεση).
Η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη για τους εργαζομένους με «ελαστικές» μορφές εργασίας. Συγκεκριμένα, στην εκ περιτροπής εργασία, το 72,9% δηλώνει ότι οι σπουδές ή τα προσόντα του έχουν μικρή ή καμία σχέση με τη δουλειά που κάνει. Στη μερική απασχόληση το ποσοστό είναι 52,7%, ενώ στην πλήρη απασχόληση πέφτει στο 41%. Αυτό σημαίνει ότι όσο πιο αδύναμη και ασταθής είναι η θέση εργασίας τόσο περισσότερο πιθανό είναι να μην αξιοποιούνται οι σπουδές και τα προσόντα του εργαζομένου.
Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι το γεγονός ότι η αγορά δεν δείχνει μόνο έλλειμμα δεξιοτήτων. Η έρευνα φέρνει στην επιφάνεια και «σπατάλη δεξιοτήτων». Το 65% των εργαζομένων θεωρεί ότι διαθέτει το ίδιο επίπεδο δεξιοτήτων με αυτό που απαιτεί η θέση του, αλλά σχεδόν 3 στους 10 (το 29%) δηλώνουν ότι έχουν υψηλότερες δεξιότητες από αυτές που ζητά η εργασία τους. Μόλις το 3,6% θεωρεί ότι οι δεξιότητές του είναι χαμηλότερες από τις απαιτούμενες.
Επίσης, από όσους δηλώνουν ότι έχουν περισσότερες δεξιότητες από αυτές που απαιτεί η θέση τους, το 39% απαντά ότι ήθελε να βρει άμεσα δουλειά, ακόμα κι αν τα προσόντα του ήταν περισσότερα από τα απαιτούμενα. Επιπλέον, ποσοστό 20,8% επέλεξε τη θέση για λόγους εργασιακής σταθερότητας και το 20,4% κατέληξε σε άλλη δουλειά επειδή οι θέσεις στον τομέα εξειδίκευσής του ήταν περιορισμένες.
Με απλά λόγια, από την έρευνα αυτή προκύπτει ότι για την υφιστάμενη κατάσταση στην Ελλάδα δεν φταίει μόνο ο εργαζόμενος, ούτε μόνο το εκπαιδευτικό σύστημα. Οι μεγάλες ευθύνες «πέφτουν» πάνω στην αγορά εργασίας, η οποία μοιάζει σαν να μην ξέρει πάντα τι πρέπει να κάνει με τα προσόντα που ήδη υπάρχουν. Ετσι, το πρόβλημα εστιάζεται σε δύο σημεία: Στα πτυχία χωρίς αντίκρισμα και στις δεξιότητες χωρίς αξιοποίηση.
Κατάρτιση για λίγους, σε «αποκλεισμό» οι χαμηλόμισθοι
Η αναβάθμιση δεξιοτήτων παρουσιάζεται συχνά σε θεωρητικό επίπεδο σαν το «μεγάλο εισιτήριο» για την επόμενη ημέρα στην αγορά εργασίας και την επαγγελματική επιβίωση των απασχολουμένων. Μόνο που, σύμφωνα με την έρευνα, για ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων η πρόσβαση στην κατάρτιση παραμένει απρόσιτη.
Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΝΕ ΓΣΕΕ, το 74,5% των εργαζομένων δεν παρακολούθησε κανένα πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης ή επιμόρφωσης το τελευταίο έτος. Αντίθετα, μόνο το 25,5% συμμετείχε σε κάποιο πρόγραμμα.
Ειδικά στα χαμηλά εισοδήματα, η συμμετοχή στην κατάρτιση είναι περιορισμένη. Συγκεκριμένα, μόλις το 19,8% όσων έχουν καθαρές μηνιαίες αποδοχές 251-500 ευρώ και το 20,4% όσων λαμβάνουν 501-750 ευρώ έχουν πρόσβαση στην κατάρτιση. Από την άλλη πλευρά, για τους εργαζομένους με αποδοχές από 1.501 έως 2.000 ευρώ η συμμετοχή ανεβαίνει στο 35,2%.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και με βάση το μορφωτικό επίπεδο. Η συμμετοχή στην κατάρτιση φτάνει στο 41,4% στους κατόχους μεταπτυχιακού τίτλου και στο 35,1% στους κατόχους διδακτορικού. Την ίδια στιγμή πέφτει στο 10,5% στους αποφοίτους γυμνασίου και στο 12,3% στους αποφοίτους δημοτικού.
Κρίσιμος είναι και ο ρόλος των επιχειρήσεων, σύμφωνα με την έρευνα. Από όσους καταρτίστηκαν, 41,5% δηλώνει ότι το κόστος το κάλυψε ο εργοδότης, ενώ 25,2% το πλήρωσε ο ίδιος ο εργαζόμενος. Την ίδια ώρα το 36% των συμμετεχόντων αναφέρει ότι η επιχείρηση στην οποία εργάζεται δεν υποστηρίζει ουσιαστικά τη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση.
