Δυσαρεστημένος ο Τραμπ με την πρόταση του Ιράν
Η εύθραυστη ισορροπία στη Μέση Ανατολή δοκιμάζεται εκ νέου, καθώς οι διπλωματικές διεργασίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν σκοντάφτουν σε θεμελιώδεις διαφωνίες. Στο επίκεντρο βρίσκεται μια πρόταση της Τεχεράνης που επιχειρεί να αποσυνδέσει δύο αλληλένδετα ζητήματα: την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι στο σχέδιο που διαβιβάστηκε στην Ουάσινγκτον, το οποίο προβλέπει την επαναλειτουργία της κομβικής θαλάσσιας διόδου, αφήνοντας όμως για μεταγενέστερο στάδιο τη συζήτηση για τον εμπλουτισμό ουρανίου και τα αποθέματα που συνδέονται με στρατιωτικές δυνατότητες. Κατά τη διάρκεια σύσκεψης με αξιωματούχους εθνικής ασφάλειας, ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να κατέστησε σαφές ότι μια τέτοια προσέγγιση δεν ανταποκρίνεται στις προτεραιότητες των ΗΠΑ.
Το πυρηνικό πρόγραμμα
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η αποδοχή της πρότασης θα αφαιρούσε από την Ουάσινγκτον ένα κρίσιμο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, σε μια περίοδο όπου η πίεση προς την Τεχεράνη θεωρείται βασικό εργαλείο. Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με σημερινή ενημέρωση, ο πρόεδρος εμφανίζεται δυσαρεστημένος, καθώς η ιρανική πρωτοβουλία δεν αγγίζει τον πυρήνα του ζητήματος: το πυρηνικό πρόγραμμα.
Το μήνυμα της αμερικανικής πλευράς διατυπώθηκε με σαφήνεια και από τη βοηθό εκπροσώπου Τύπου του Λευκού Οίκου, Ολίβια Ουέιλς, η οποία υπογράμμισε: «Πρόκειται για ευαίσθητες διπλωματικές συζητήσεις και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν διαπραγματεύονται μέσω του Τύπου. Όπως έχει δηλώσει ο Πρόεδρος, οι ΗΠΑ κρατούν τα χαρτιά και θα προχωρήσουν μόνο σε συμφωνία που εξυπηρετεί τους Αμερικανούς πολίτες, χωρίς ποτέ να επιτρέψουν στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο».
Παράλληλα, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο υιοθετεί υψηλούς τόνους, αναδεικνύοντας τη στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ. Σε συνέντευξή του, χαρακτήρισε τον αποκλεισμό τους «οικονομικό πυρηνικό όπλο», επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη θαλάσσια αρτηρία –μέσω της οποίας διακινείται περίπου το 20% των εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις χώρες του Κόλπου– αποτελεί μοχλό πίεσης με παγκόσμιες συνέπειες. «Τα Στενά του Ορμούζ είναι βασικά το ισοδύναμο οικονομικού πυρηνικού όπλου που προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν εναντίον του κόσμου, και καυχιούνται γι’ αυτό», ανέφερε, προειδοποιώντας ότι μια ενδεχόμενη πυρηνική ενίσχυση του Ιράν θα του επέτρεπε να «κρατούσε όλη την περιφέρεια όμηρο».
Η Τεχεράνη απορρίπτει τις κατηγορίες για πυρηνικό οπλοστάσιο
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, συνεχίζει να απορρίπτει διαχρονικά τις κατηγορίες περί επιδίωξης πυρηνικού οπλοστασίου, επιμένοντας στον ειρηνικό χαρακτήρα του προγράμματός της. Ωστόσο, το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση.
Από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιχειρήσεων πριν από περίπου δύο μήνες, το Ιράν έχει προχωρήσει σε de facto αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, διαταράσσοντας σοβαρά τις διεθνείς ροές ενέργειας και προκαλώντας απότομη άνοδο των τιμών. Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες απάντησαν με την επιβολή αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια, επιδιώκοντας να περιορίσουν δραστικά τα έσοδα από τις εξαγωγές αργού πετρελαίου.
Παρότι έχει συμφωνηθεί κατάπαυση του πυρός έπειτα από 40 ημέρες εχθροπραξιών, το διπλωματικό πεδίο παραμένει ουσιαστικά παγωμένο. Οι συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών, που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν η μία την άλλη ως στρατηγικούς αντιπάλους, δείχνουν να έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο, ενισχύοντας την αβεβαιότητα για την εξέλιξη της κρίσης και τις επιπτώσεις της στη διεθνή ασφάλεια και οικονομία.
