Αποκάλυψη από την «κυριακάτικη δημοκρατία»: τα στοιχεία που δείχνουν πώς καταστράφηκαν τα Ελληνικά Ταχυδρομεία και εξηγούν τους λόγους που απέκρυψαν τα συμπεράσματα των ελεγκτών. Οι «περίεργες» αναθέσεις και τα υψηλά κέρδη της ONEX, εταιρίας του Πάνου Ξενοκώστα
Τo πόρισμα της Deloitte για τα ΕΛ.ΤΑ., το οποίο παραδόθηκε τον Αύγουστο του 2023 και συντάχτηκε έπειτα από διαχειριστικό έλεγχο και το οποίο τα μέσα ενημέρωσης έψαχναν από «συρτάρι σε συρτάρι», όπως χαρακτηριστικά ανέφεραν, καθώς είχε θαφτεί στα έγκατα της διοικητικής μνήμης, φέρνει σήμερα στο φως η «κυριακάτικη δημοκρατία», αφού έλαβε συγκεκριμένη γνώση για το περιεχόμενό του.
- Από τη Μαρία Παναγιώτου
Κι όσα αναφέρονται σε αυτό το πόρισμα είναι τόσο ανατριχιαστικά σε επίπεδο κατασπατάλησης χρήματος, που ακόμα και ο χαρακτηρισμός «κατάσταση ξέφραγου αμπελιού» είναι μάλλον λίγος για να περιγράψει το πλιάτσικο που στήθηκε στα ΕΛ.ΤΑ.: συμβάσεις κυρίως με απευθείας αναθέσεις εκτός ορίου με προσαυξήσεις εν πλω, διοχέτευση εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ σε ιδιωτικές εταιρίες χωρίς όχι απλώς κανέναν έλεγχο, αλλά ακόμα και χωρίς τυπικές λογιστικές διαδικασίες, ενοικιαζόμενοι εργαζόμενοι που δεν είναι καν βέβαιο εάν τελικά εργάστηκαν στα ΕΛ.ΤΑ.
Αυτά είναι μερικά από τα πολλά του πορίσματος της μιας εκ των «τεσσάρων μεγάλων» ελεγκτικών εταιριών του πλανήτη. Η γνώση των στοιχείων που περιλαμβάνει το πόρισμα δείχνει ξεκάθαρα και με ακρίβεια πώς καταστράφηκαν τα ΕΛ.ΤΑ. αλλά και εξηγεί τους λόγους για τους οποίους κρύφτηκαν τα συμπεράσματα των ελεγκτών. Φυσικά, πρωταγωνιστική θέση και τη μερίδα του λέοντος στο πόρισμα έχει η εταιρία του Πάνου Ξενοκώστα ONEX AΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, με την οποία ο επιχειρηματίας έχει πάρει εκατοντάδες εκατομμύρια από το Δημόσιο. Υπενθυμίζουμε πως, σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα της «δημοκρατίας», ο Πάνος Ξενοκώστας έχει αντλήσει ειδικά από τα κατεστραμμένα πλέον ΕΛ.ΤΑ. 150.000.000 ευρώ και από τα ΕΛΤΑ Courier πάνω από 50.000.000 ευρώ.
Το θέμα αποκτά και πάλι ενδιαφέρον μετά την τοποθέτηση του Δημήτρη Βαρουτά στη θέση του προέδρου της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, η οποία εγκρίθηκε την περασμένη Τρίτη από την κυβερνητική πλειοψηφία στην αρμόδια Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, κατά τη συνήθη διαδικασία. Για την τοποθέτησή του η κυβέρνηση πέρασε… νύχτα σχετική διάταξη, καθώς ο κ. Βαρουτάς είχε διατελέσει για δύο θητείες αντιπρόεδρος και με βάση τον κανονισμό της επιτροπής δεν επιτρεπόταν να διατελέσει και τρίτη θητεία στο διοικητικό συμβούλιο.
Η αρχική διάταξη του κανονισμού είχε προβλεφθεί, όπως και σε πολλές άλλες Ανεξάρτητες Αρχές και επιτροπές, για την αποφυγή φαινομένων κατάχρησης εξουσίας και διαφθοράς, αλλά ανετράπη σε ένα λεπτό με άλλη διάταξη, σύμφωνα με την οποία επιτρέπεται και τρίτη θητεία, εάν αφορά άλλη θέση στο διοικητικό συμβούλιο (!). Δηλαδή, εάν είσαι σε άλλη θέση, και μάλιστα ανώτερη, δεν πρόκειται να υποπέσεις σε παραπτώματα κατάχρησης εξουσίας.
Ετσι ο κ. Βαρουτάς προήχθη από αντιπρόεδρος σε πρόεδρος, με το επιχείρημα της διατήρησης της διοικητικής συνέχειας, την οποία τώρα ξάφνου θυμήθηκε η κυβέρνηση, αφού πρώτα ανέτρεψε όλη τη διοικητική μηχανή και μνήμη, με τον νόμο περί επιτελικού κράτους. Με βάση τα παραπάνω, το ερώτημα που έθεσαν τα κόμματα της αντιπολίτευσης για το ποια ήταν η τόσο πολύτιμη υπηρεσία που είχε προσφέρει ο κ. Βαρουτάς, ειδικά όταν επί της αντιπροεδρίας του κατέρρευσαν τα Ελληνικά Ταχυδρομεία χωρίς… να ανοίξει ρουθούνι, ώστε να κριθεί απαραίτητη όχι μόνο η διατήρησή του, αλλά και η αναβάθμισή του, ήταν το λιγότερο εύλογο.
Οι ελεγκτές που εγκαταστάθηκαν στα γραφεία των ΕΛ.ΤΑ. διαπίστωσαν γενικά πως η εταιρία δεν συμμορφώθηκε ποτέ με τις επιταγές του ν. 4758/2020, που απαιτούσε την κατάρτιση κανονισμού ανάθεσης έργων, προμηθειών και υπηρεσιών, ούτε με αντίστοιχες διατάξεις επόμενου νομοθετικού πλαισίου (ν. 4972/2022). Επιγραμματικά κατέληξαν πως διενεργούνταν διαγωνισμοί χωρίς τη σχετική εισήγηση, εποπτεία και ενημέρωση της Διεύθυνσης Προμηθειών. Αλλά και πως οι διαγωνισμοί γίνονταν συνήθως μέσω διαδικασιών απευθείας ανάθεσης, είτε κατόπιν πρόσκλησης προσφορών σε περιορισμένο αριθμό υποψήφιων αναδόχων είτε σε μόνο έναν υποψήφιο χωρίς έρευνα αγοράς.
Ενημερώθηκαν ακόμα ότι σε αρκετές περιπτώσεις μέρος του κόστους μιας σύμβασης καλυπτόταν από το προϋπολογισθέν κόστος μιας άλλης σύμβασης. Δηλαδή, ενημερώθηκαν πως έβγαιναν συμβάσεις με περιγραφή μικρότερου έργου, ώστε να μην παραβιάζεται το όριο των απευθείας αναθέσεων και γι’ αυτό κάλυπταν το κόστος μιας σύμβασης με μία άλλη. Διαπίστωσαν επιπλέον το εντελώς τρελό, αλλά όχι ανεξήγητο, πως τόσο σε περιπτώσεις διαγωνισμών όσο και απευθείας αναθέσεων προβλέπονται όμοια κόστη για περιφέρειες με διαφορετικές ανάγκες.
Οπως προαναφέραμε, βέβαια, η έκθεση ασχολείται επί μακρόν με την ΟΝΕΧ, επειδή, όπως εξηγείται, για τα έτη 2021 και 2022 ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής των ΕΛ.ΤΑ. και των ΕΛΤΑ Courier (σ.σ.: όπως ήταν και στη συνέχεια τονίζουμε εμείς). Εν ολίγοις, και με βάση το πόρισμα, η ΟΝΕΧ αποτελεί κεντρικό άξονα της κακοδιαχείρισης και της κατασπατάλησης δημόσιου χρήματος στα ΕΛ.ΤΑ. Στο σημείο αυτό αξίζει να διευκρινίσουμε ότι στην πραγματικότητα η ΟΝΕΧ πήρε 200.000.000 εκατομμύρια από τα ΕΛ.ΤΑ. για να παρέχει προσωπικό.
Συνοπτικά οι ελεγκτές της Deloitte, οι οποίοι εξέτασαν συμβάσεις με τη συγκεκριμένη εταιρία, αναφέρουν τα εξής:
■ Προσπαθώντας να κάνουν τη δουλειά τους ζήτησαν κάποια δεδομένα ώστε να προσδιοριστούν το πλήθος και η αξία των τιμολογίων των ΕΛ.ΤΑ. με την ΟΝΕΧ, κάνοντας αντιπαραβολή. Τα δεδομένα, όπως επισημαίνουν και μάλιστα δηκτικά, τα έλαβαν με καθυστέρηση κι έτσι κατάλαβαν ξεκάθαρα πως ετοιμάστηκαν από τα ΕΛ.ΤΑ., στο πλαίσιο του αιτήματός τους, και δεν προϋπήρχαν στο πλαίσιο της εσωτερικής διαδικασίας ελέγχου των τιμολογήσεων. Δηλαδή, πριν από τους ελεγκτές της Deloitte δεν γινόταν έλεγχος! Στήθηκαν όλα για την έκθεση της Deloitte!
■ Τα αρχεία που τελικά έλαβαν περιλάμβαναν λίστα με τα εκδοθέντα τιμολόγια που αντιστοιχούσαν στην κάθε σύμβαση, χωρίς όμως να συνδέονται με την ανάλυση κόστους στην πιστοποίηση τιμολόγησης. Δηλαδή, χάος!
■ Δεν φαινόταν να γίνεται αντιπαραβολή στα αρχεία που παρέλαβαν μεταξύ των πιστοποιήσεων τιμολόγησης με τα παρουσιολόγια του προσωπικού της σύμβασης και τα δεδομένα κόστους των συμβάσεων. Δηλαδή, δεν γινόταν διασταύρωση για το εάν παρέχεται προσωπικό με βάση το κόστος που λέει η σύμβαση κι επομένως δεν μπορούσαν να γνωρίζουν εάν οι συμβάσεις εκτελούνται ή εκτελέστηκαν και πώς. Δίνονταν, δηλαδή, τα χρήματα στην ΟΝΕΧ χωρίς να εξακριβώνεται εάν τα λεφτά που παίρνουν αντιστοιχούν σε αυτό που έπρεπε να προσφέρουν με βάση τις συμβάσεις.
■ Πολλές συμβάσεις είχαν υπογραφεί σε μεταγενέστερο χρόνο από εκείνο που φαινόταν να έχει προσφερθεί υπηρεσίες η ΟΝΕΧ.
■ Δεν κατάφεραν να ανακαλύψουν έγγραφη άδεια από τα ΕΛ.ΤΑ. που να δίνει τη δυνατότητα στην ΟΝΕΧ να χρησιμοποιεί υπεργολάβους στα έργα που παίρνει. Ωστόσο, σειρά υπεργολάβων συμμετείχε στα έργα (σ.σ.: κάποιες άλλες εταιρίες του Πάνου Ξενοκώστα). Οι ελεγκτές μάλιστα σημειώνουν πως η χρήση υπεργολάβων μπορεί να είναι επιζήμια για τα ΕΛ.ΤΑ., καθώς η ΟΝΕΧ θα συμπεριλάβει και το κόστος τους στη σύμβαση. Δηλαδή, πως ο Πάνος Ξενοκώστας θα πληρωθεί και για τις άλλες εταιρίες του επιπλέον από την ίδια σύμβαση.
■ Σε όλες τις περιπτώσεις δεν τους παραδόθηκαν από τα ΕΛ.ΤΑ. αντίγραφα κίνησης τραπεζικών λογαριασμών, ώστε να τα αντιπαραβάλουν με τιμολόγια και να μπορέσουν να καταλάβουν εάν οι εξοφλήσεις που είχαν στα χέρια τους αφορούσαν τη σύμβαση που εξέταζαν.
Εργαζόμενοι υπάλληλοι υπεργολάβων και απουσίες χωρίς άδεια
Οι ελεγκτές της Deloitte πήγαν φυσικά και στα ΕΛ.ΤΑ. για να ελέγξουν εάν οι εργαζόμενοι σε συγκεκριμένη βάρδια, που αναφέρονταν σε σχετική σύμβαση με την ΟΝΕΧ, βρίσκονταν στα πόστα τους, επισημαίνοντας, πάντως, ότι η επίσκεψή τους δεν ήταν αιφνιδιαστική αλλά έπειτα από συνεννόηση. Ακόμα κι έτσι, διαπίστωσαν πως στο παρουσιολόγιο οι εργαζόμενοι εμφανίζονται να είναι υπάλληλοι των υπεργολάβων του Πάνου Ξενοκώστα κι όχι της ΟΝΕΧ.
Αυτών των υπεργολάβων για τους οποίους οι ελεγκτές δεν βρήκαν άδεια ότι μπορεί να χρησιμοποιεί ο επιχειρηματίας. Διαπίστωσαν ακόμα απουσίες, για τις οποίες δεν τους παρουσιάστηκαν οι σχετικές, νόμιμες άδειες. Στα άλλα νέα της εβδομάδας, την ερχόμενη Παρασκευή πρόκειται να κλείσει κι άλλο κατάστημα των ΕΛ.ΤΑ., στο Τυχερό Εβρου, μια κίνηση που θα αποδυναμώσει περαιτέρω το ευαίσθητο, συνοριακό όριο της Ελλάδας. Ο όρος οικονομική αναδιάρθρωση είναι πάντα ένας εύγλωττος τρόπος να βαφτίσεις την κακοδιαχείριση, την κατάχρηση και τη διαφθορά!
Το «κόλπο» για τα τεράστια ποσά και τους… μη διαγωνισμούς
Γλαφυρά περιγράφουν οι ελεγκτές της Deloitte και τον τρόπο με τον οποίο δίνονταν στον Πάνο Ξενοκώστα, της ONEX, τεράστια ποσά χωρίς διαγωνιστική διαδικασία. Ας πάρουμε για παράδειγμα όσα αναφέρουν για τη σύμβαση 6798/2022, τα οποία βέβαια δεν διαφέρουν σχεδόν καθόλου από όσα λένε οι ελεγκτές και για τις υπόλοιπες συμβάσεις της ΟΝΕΧ με τα ΕΛ.ΤΑ.
Συγκεκριμένα καταγράφουν τα εξής:
■ Το Δ.Σ. της ΕΛ.ΤΑ. Α.Ε. αποφάσισε τον Απρίλιο του 2022 την απευθείας ανάθεση του έργου «Διασφάλιση Επιχειρησιακής Παροχής Υποστήριξης Εργου για τη Γεωγραφική Περιοχή του Νομού Αττικής» για 4,5 μήνες ή μέχρι να εξαντληθεί ο προϋπολογισμός και μέχρι να πραγματοποιηθεί ο διαγωνισμός. Η παραπάνω απόφαση πάρθηκε με βάση τα πρακτικά του Δ.Σ. -θεωρητικά- έπειτα από εισήγηση της αρμόδιας Διεύθυνσης Δικτύου και της επίσης αρμόδιας Διεύθυνσης Κέντρων Διαλογής και Διαβιβάσεων, επειδή είχε «κολλήσει» σχετικός διαγωνισμός. Ωστόσο, στους ελεγκτές δεν παραδόθηκε η παραπάνω εισήγηση.
■ Στον διαγωνισμό είχε επιλεγεί η ΟΝΕΧ επειδή έκανε -θεωρητικά και πάλι- τη χαμηλότερη προσφορά. Ωστόσο, στους ελεγκτές δεν παραδόθηκε ποτέ το υλικό σχετικά με την προσφορά της MECCANICA, δηλαδή της εταιρίας που ήρθε δεύτερη στη διαγωνιστική διαδικασία. Αγνοείται ακόμη!
■ Ο διαγωνισμός ακυρώθηκε στο δικαστήριο έπειτα από προσφυγή της MECCANICA. Ετσι η ΟΝΕΧ συνέχιζε να παίρνει τη δουλειά τμηματικά με απευθείας αναθέσεις στη συνέχεια, με τη δικαιολογία ότι δεν μπορεί να διακοπεί το έργο.
■ Τον Ιανουάριο του 2023, σύμφωνα με τα πρακτικά του Δ.Σ. της ΕΛ.ΤΑ. Α.Ε., αποφασίστηκε έπειτα από κοινή εισήγηση και πάλι της Διεύθυνσης Δικτύου και Διεύθυνσης Κέντρων Διαλογής και Διαβιβάσεων, η οποία επίσης δεν παραδόθηκε στους εκλεκτές, κι ενώ η διαγωνιστική διαδικασία ήταν στον πάγο, η αύξηση κατά 40% του οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης με τον ΟΝΕΧ, δηλαδή κατά 123.000 ευρώ (προ ΦΠΑ). Οπως σχολιάζεται, με αυτόν τον τρόπο το ποσό του έργου βγήκε φυσικά εξαιρετικά πιο πάνω σε σχέση με αυτό που θα ήταν εάν δεν είχε μπλοκαριστεί η διαγωνιστική διαδικασία. Το τέλειο κόλπο;
Αξίζει ακόμα να αναφέρουμε κάποια σχόλια των ελεγκτών για 32 επιπλέον συμβάσεις, για τις οποίες έγινε μειοδοτικός διαγωνισμός και κατέθεσαν προσφορές οι εταιρίες ΟΝΕΧ, MECCANICA και ACTION LINE. Καταρχάς η προσφορά της ACTIOΝ απορρίφθηκε εξαρχής και συνέχισαν οι δύο πρώτες. Κατά τη διαδικασία των διαγωνισμών και οι δύο αυτές εταιρίες κατέθεσαν προσφυγές η μία κατά της άλλης. Εξαιτίας της εκκρεμοδικίας, ο διαγωνισμός καθυστέρησε και μέχρι σήμερα δεν έχει πραγματοποιηθεί.
Το έργο, όμως, συνέχισε να το προσφέρει η ΟΝΕΧ για ακόμη 4,5 μήνες (όσο επιτρέπει ο νόμος στον μειοδότη), με σιωπηρή αποδοχή των υπηρεσιών από τη μεριά των ΕΛ.ΤΑ. Και η ΟΝΕΧ στη συνέχεια προχώρησε σε αγωγές, διεκδικώντας τα χρήματα γι’ αυτές τις… σιωπηρές υπηρεσίες. Τελικά πήρε τα χρήματα μέσω εξωδικαστικού συμβιβασμού, τον οποίο αποφάσισε το Δ.Σ. των ΕΛ.ΤΑ. Δεν προσδιορίζεται εάν πήρε και τα 8.800.000 ευρώ που διεκδικούσε ή μικρότερο ποσό.
Λίγους μήνες αργότερα τα ΕΛ.ΤΑ. προχώρησαν σε 10 επιπλέον απευθείας αναθέσεις στην ΟΝΕΧ σε σχέση με αυτά τα έργα, επειδή ήταν η μειοδότρια των σχετικών διαγωνισμών που είχαν παγώσει. Οι ελεγκτές της Deloitte συνεχίζουν και σκιαγραφούν αυτό το μοτίβο και για άλλες συμβάσεις, θέλοντας προφανώς να βάλουν έναν προβληματισμό για το εάν τελικά συνεργάζονται οι δύο εταιρες (ΟΝΕΧ και MECCANICA) προκειμένου να παγώνουν οι διαγωνισμοί κι εν συνεχεία η ΟΝΕΧ να συνεχίζει να παίρνει το έργο με απευθείας αναθέσεις.
Δεν είναι τυχαίο που λίγες σελίδες παρακάτω αναφέρουν πως εκφράστηκε η ανησυχία αυτή και από μη εκτελεστικό μέλος του Δ.Σ. των ΕΛ.ΤΑ. Πως δηλαδή μπορεί να υπάρχει προσυνεννόηση μεταξύ των δύο εταιριών προκειμένου να ακυρώνονται οι διαγωνισμοί και να δίνονται τα έργα με απευθείας αναθέσεις, με τη μορφή του κατεπείγοντος και ασφαλώς και με προσαυξήσεις στη συνέχεια.