Μάστιγα τα ανθεκτικά μικρόβια – Τι αποκαλύπτει η νέα έκθεση από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου & Προλήψεως των Ασθενειών
Σοβαρό καμπανάκι για τη δημόσια υγεία στην Ελλάδα και συνολικά στην Ευρώπη χτυπούν τα νέα στοιχεία του European Centre for Disease Prevention and Control, τα οποία αποκαλύπτουν ότι τα ελληνικά νοσοκομεία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της εξάπλωσης νέων, εξαιρετικά ανθεκτικών μικροβιακών στελεχών. Η εικόνα που καταγράφεται στη νέα ευρωπαϊκή έκθεση προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς επιβεβαιώνει ότι η υπερκατανάλωση αντιβιοτικών και η πολυετής πίεση στο σύστημα Υγείας έχουν δημιουργήσει ένα επικίνδυνο περιβάλλον για την ανάπτυξη μικροβίων με περιορισμένες έως και ανύπαρκτες θεραπευτικές επιλογές.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μεγάλης γονιδιωματικής έρευνας του ECDC, η Ελλάδα είναι η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα στην οποία εντοπίστηκε νέο ιδιαίτερα ανθεκτικό στέλεχος της κλεμπσιέλλας της πνευμονίας (Klebsiella pneumoniae), το οποίο σχετίζεται με σοβαρές ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις και υψηλή θνησιμότητα.
Πρόκειται για το στέλεχος τύπου αλληλουχίας ST39 που φέρει το γονίδιο blaKPC-2, χαρακτηριστικό που του προσδίδει εξαιρετικά υψηλή αντοχή απέναντι σε ισχυρές κατηγορίες αντιβιοτικών.
Στα 12 από τα 15 ελληνικά νοσοκομεία
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι το συγκεκριμένο μικρόβιο κυκλοφορεί ήδη από το 2019 στα ελληνικά νοσοκομεία, ενώ εντοπίστηκε στα 12 από τα 15 ελληνικά νοσηλευτικά ιδρύματα που συμμετείχαν στη μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη CCRE για τα ανθεκτικά βακτήρια.
Το ίδιο στέλεχος εντοπίστηκε εκ νέου και το 2022, γεγονός που, σύμφωνα με τους ειδικούς, δείχνει ότι η παρουσία του όχι μόνο δεν περιορίστηκε αλλά φαίνεται να έχει πλέον εδραιωθεί στο νοσοκομειακό περιβάλλον.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση The Lancet Microbe και βασίζονται στην ανάλυση δειγμάτων που απέστειλαν 323 νοσοκομεία από 36 ευρωπαϊκές χώρες.
Το ECDC διευκρινίζει ότι η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων καθυστέρησε λόγω της πανδημίας COVID-19 αλλά και εξαιτίας της εξαιρετικά σύνθετης γονιδιωματικής ανάλυσης που απαιτήθηκε για τη μελέτη όλων των δειγμάτων.
Η έρευνα επικεντρώθηκε σε δύο από τα πλέον επικίνδυνα ανθεκτικά βακτήρια που κυκλοφορούν στα νοσοκομεία: την κλεμπσιέλλα της πνευμονίας και το κολοβακτηρίδιο Escherichia coli, γνωστό ως e.coli.
Η ανάλυση και τα αποτελέσματα
Οι επιστήμονες ανέλυσαν το γενετικό υλικό των μικροβίων προκειμένου να χαρτογραφήσουν τους υποτύπους που εξαπλώνονται στα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας και να εντοπίσουν τα στελέχη με τη μεγαλύτερη αντοχή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι τα μικρόβια αυτά εμφανίζουν αντοχή στις καρβαπενέμες, μία από τις ισχυρότερες κατηγορίες αντιβιοτικών που χρησιμοποιούνται ως «ύστατη γραμμή άμυνας» σε βαριές λοιμώξεις όταν όλες οι υπόλοιπες θεραπείες αποτυγχάνουν.
Η αντοχή στις καρβαπενέμες θεωρείται από τους ειδικούς μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τα σύγχρονα συστήματα υγείας, καθώς περιορίζει δραματικά τις θεραπευτικές επιλογές για τους ασθενείς.
Η νέα μελέτη του ECDC καταγράφει σαφή επιδείνωση της κατάστασης σε σχέση με την προηγούμενη μεγάλη ευρωπαϊκή έρευνα της περιόδου 2013-2014.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι τα επικίνδυνα βακτήρια όχι μόνο εξακολουθούν να κυκλοφορούν στα νοσοκομεία, αλλά σε αρκετές χώρες – μεταξύ αυτών και η Ελλάδα – έχουν πλέον εγκατασταθεί μόνιμα στο νοσοκομειακό περιβάλλον.
Οι συνέπειες είναι ιδιαίτερα σοβαρές: αυξημένος κίνδυνος θανάτου, περισσότερες επιπλοκές, παρατεταμένες νοσηλείες και μεγαλύτερη πιθανότητα διασποράς των λοιμώξεων εντός των νοσοκομείων.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι χωρίς αυστηρό έλεγχο στη χρήση των αντιβιοτικών, ενίσχυση των μέτρων υγιεινής και καλύτερη επιδημιολογική επιτήρηση, η απειλή των πολυανθεκτικών μικροβίων θα συνεχίσει να διογκώνεται, δημιουργώντας ένα ολοένα πιο δύσκολο τοπίο για ασθενείς και γιατρούς.
