Το πρώτο επίσημο βήμα για τη νέα συνταγματική αναθεώρηση πραγματοποιείται σήμερα στη Βουλή, με την έναρξη της κοινοβουλευτικής διαδικασίας που προβλέπει το Σύνταγμα για την τροποποίηση διατάξεών του. Η διαδικασία βασίζεται στην πρόταση που κατέθεσαν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, ανοίγοντας τον δρόμο για συζήτηση σε κρίσιμα ζητήματα θεσμικής και πολιτικής λειτουργίας του κράτους.
Η σύσταση της κοινοβουλευτικής Επιτροπής
Νωρίτερα, ο αντιπρόεδρος του Σώματος, Γιώργος Γεωργαντάς ανακοίνωσε τη σύσταση της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος στην Ολομέλεια της Βουλής. Μετά από σχετική απόφαση του προέδρου της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη, μετά και την πρόταση του προέδρου και 154 βουλευτών της ΝΔ για αναθεώρηση των διατάξεων του Συντάγματος, η ως άνω Επιτροπή συγκροτείται ως ακολούθως:
Από την Κ.Ο. «ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ»
1. Αθανασίου Χαράλαμπος
2. Βλάχος Γεώργιος
3. Βορίδης Μαυρουδής (Μάκης)
4. Καιρίδης Δημήτριος
5. Καππάτος Παναγής
6. Καράογλου Θεόδωρος
7. Κεφαλογιάννης Ιωάννης
8. Κτιστάκης Ελευθέριος
9. Κωνσταντινίδης Ευστάθιος
10. Κωτσός Γεώργιος
11. Μακρή Ζωή (Ζέττα)
12. Μάνη – Παπαδημητρίου ‘Αννα
13. Μηταράκης Παναγιώτης (Νότης)
14. Μπακογιάννη Θεοδώρα (Ντόρα)
15. Νικολακόπουλος Ανδρέας
16. Οικονόμου Ιωάννης (Γιάννης)
17. Παναγιωτόπουλος Νικόλαος
18. Ράπτη Ζωή
19. Ρουσόπουλος Θεόδωρος (Θόδωρος)
20. Σκυλακάκης Θεόδωρος
21. Στυλιανίδης Ευριπίδης
22. Συρίγος Ευάγγελος (‘Αγγελος)
23. Χαρακόπουλος Μάξιμος
Από την Κ.Ο. «ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΗΜΑ ΑΛΛΑΓΗΣ»
24. Γιαννακοπούλου Κωνσταντίνα (Νάντια)
25. Δουδωνής Παναγιώτης
26. Λιακούλη Ευαγγελία
27. Μάντζος Δημήτριος
28. Νικητιάδης Γεώργιος
Από την Κ.Ο. «ΣΥΡΙΖΑ – ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ»
29. Γαβρήλος Γεώργιος
30. Ξανθόπουλος Θεόφιλος
31. Παπαηλιού Γεώργιος
32. Ψυχογιός Γεώργιος
Από την Κ.Ο. «ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ΕΛΛΑΔΑΣ»
33. Γκιόκας Ιωάννης
34. Δελής Ιωάννης
35. Κομνηνάκα Μαρία
Από την Κ.Ο. «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ – ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΒΕΛΟΠΟΥΛΟΣ»
36. Φωτόπουλος Στυλιανός
37. Χήτας Κωνσταντίνος
Από την Κ.Ο. «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ “ΝΙΚΗ”»
38. Ρούντας Γεώργιος
Από την Κ.Ο. «ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ – ΖΩΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ»
39. Κωνσταντοπούλου Ζωή
Από τους Ανεξάρτητους Βουλευτές
40. Ηλιόπουλος Αθανάσιος (Νάσος)
41. Καραγεωργοπούλου Ελένη
42. Τζάκρη Θεοδώρα
Τα μέλη της θα έχουν στη διάθεσή τους δύο μήνες για να επεξεργαστούν τις προτεινόμενες αλλαγές και να καταθέσουν τη σχετική έκθεση στην Ολομέλεια.
Μετά την υποβολή της έκθεσης, θα ακολουθήσει η πρώτη ψηφοφορία για τον προσδιορισμό των διατάξεων που προτείνονται προς αναθεώρηση. Έναν μήνα αργότερα θα διεξαχθεί δεύτερη ψηφοφορία, μέσω της οποίας θα οριστικοποιηθεί το σύνολο των αναθεωρητέων άρθρων.
Η τελική φάση της διαδικασίας θα πραγματοποιηθεί από την επόμενη Βουλή, η οποία θα κληθεί να λάβει τις οριστικές αποφάσεις. Σύμφωνα με τις συνταγματικές προβλέψεις, οι διατάξεις που θα συγκεντρώσουν 180 ψήφους στην παρούσα Βουλή θα μπορούν να αναθεωρηθούν με απλή πλειοψηφία στην επόμενη. Αντίθετα, όσες διατάξεις λάβουν μόνο την απαιτούμενη απλή πλειοψηφία στην τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο, θα χρειαστούν αυξημένη πλειοψηφία 180 βουλευτών στην επόμενη Βουλή για να τροποποιηθούν.
Οι προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας
Μεταξύ των βασικών προτάσεων που περιλαμβάνει η πρωτοβουλία της Νέας Δημοκρατίας ξεχωρίζει η αλλαγή του άρθρου 86, που αφορά τη διαδικασία διερεύνησης της ποινικής ευθύνης υπουργών και υφυπουργών. Παράλληλα, προτείνεται η αναθεώρηση του άρθρου 16, ώστε να καταστεί δυνατή η παροχή ανώτατης εκπαίδευσης από Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου.
Στο πακέτο των προτεινόμενων αλλαγών περιλαμβάνονται επίσης η καθιέρωση εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, καθώς και η συνταγματική κατοχύρωση της υποχρεωτικής αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων.
Η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα κοινοβουλευτικά ζητήματα των επόμενων μηνών, καθώς οι αλλαγές που θα προκριθούν θα επηρεάσουν τη λειτουργία βασικών θεσμών του πολιτεύματος για τα επόμενα χρόνια.
Στυλιανίδης: «Ευκαιρία για έναν νέο Πολιτειακό Χάρτη»
Τη θέση ότι η επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση αποτελεί μια ιστορική ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό της χώρας και την προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου στις σύγχρονες προκλήσεις εξέφρασε ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Ευριπίδης Στυλιανίδης, κατά τη συζήτηση στη Βουλή για τον καθορισμό της προθεσμίας υποβολής της έκθεσης της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος.
Ο κ. Στυλιανίδης χαρακτήρισε τη διαδικασία ως την κορυφαία κοινοβουλευτική λειτουργία, υποστηρίζοντας ότι απαιτεί ευρύτερες συναινέσεις και υπέρβαση των μικροκομματικών αντιπαραθέσεων. Όπως ανέφερε, η πρόταση της ΝΔ περιλαμβάνει 34 αλλαγές και βελτιώσεις, οι οποίες κατανέμονται σε τέσσερις βασικές κατηγορίες: πολιτιστικές, κοινωνικές, θεσμικές και αναπτυξιακές διατάξεις.
Μεταξύ των σημαντικότερων προτάσεων περιλαμβάνεται η αναθεώρηση του άρθρου 16 για τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων, η καθιέρωση μίας και μοναδικής εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η επέκταση της επιστολικής ψήφου εντός της χώρας, καθώς και αλλαγές στο άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών με ενίσχυση του ρόλου της Δικαιοσύνης.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στην αξιολόγηση στο Δημόσιο, με πρόβλεψη για αμφίδρομη αξιολόγηση προϊσταμένων και υπαλλήλων, καθώς και σύστημα επιβραβεύσεων και κυρώσεων βάσει απόδοσης. Παράλληλα προτείνονται αλλαγές στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, ενίσχυση της ανεξαρτησίας των θεσμών και αναβάθμιση του κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Στο κοινωνικό πεδίο, η ΝΔ εισηγείται συνταγματικές προβλέψεις για την προσιτή στέγη, τη διαγενεακή αλληλεγγύη, την προστασία του περιβάλλοντος και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Όσον αφορά το αναπτυξιακό σκέλος, ο κ. Στυλιανίδης υποστήριξε ότι η αναθεώρηση του άρθρου 16 μπορεί να μετατρέψει την Ελλάδα σε διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο, προσελκύοντας φοιτητές, ερευνητές και επενδύσεις. Παράλληλα προτείνονται μέτρα για σταθερό φορολογικό περιβάλλον, αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων, ενίσχυση της περιφέρειας και στήριξη του πρωτογενούς τομέα.
Ο εισηγητής της ΝΔ κάλεσε τα κόμματα να προσεγγίσουν τη διαδικασία με θεσμική υπευθυνότητα, υποστηρίζοντας ότι ο στόχος δεν πρέπει να είναι οι επόμενες εκλογές αλλά «οι επόμενες γενιές».
Ξανθόπουλος: Καταγγέλλει «fast track» διαδικασία για τη συνταγματική αναθεώρηση
Από την πλευρά του, ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ, Θεόφιλος Ξανθόπουλος άσκησε έντονη κριτική στην κυβέρνηση για τον τρόπο με τον οποίο προωθείται η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης.
Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ αμφισβήτησε τις προθέσεις της κυβερνητικής πλειοψηφίας, υποστηρίζοντας ότι η στάση της δεν υπηρετεί την ουσία της συνταγματικής διαδικασίας. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «φέρεστε ότι ενδιαφέρεστε για το Σύνταγμα, αλλά αυτό που σας νοιάζει είναι η πάρτη σας και οι εκλογικοί σας συνδυασμοί. Και αυτό, από μόνο του σας καθιστά αναξιόπιστους».
Παράλληλα, άφησε αιχμές για ενδεχόμενες πολιτικές σκοπιμότητες πίσω από την επιλογή του συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος, θέτοντας σειρά ερωτημάτων προς την κυβερνητική πλειοψηφία: «Όλα αυτά λοιπόν μας κάνουν να σκεφτόμαστε ότι έχετε δεύτερες σκέψεις: Τι σας ζορίζει κυρίες και κύριοι της πλειοψηφίας; Γιατί θέλετε να προλάβετε; Τι έχετε κατά νου; Να έχετε ξεκαθαρίσει το ζήτημα της αναθεώρησης και τον Οκτώβριο-Νοέμβριο ενδεχομένως, να πάμε σε εκλογές; Και αν αυτή η σκέψη έχει δόση αλήθειας, αυτό δεν αποτελεί πλήρη εργαλειοποίηση του Συντάγματος και υποβάθμιση της αναθεωρητικής διαδικασίας;».
Ο κ. Ξανθόπουλος άσκησε επίσης κριτική στην κυβέρνηση για ζητήματα εφαρμογής υφιστάμενων συνταγματικών προβλέψεων, αναφέροντας μεταξύ άλλων τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία και τις ρυθμίσεις που αφορούν το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών.
ΠΑΣΟΚ: Οι 11 προτάσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση
Τη δική του πρόταση για τη συνταγματική αναθεώρηση παρουσίασε στη Βουλή το ΠΑΣΟΚ, με τον εισηγητή του κόμματος, Παναγιώτη Δουδωνή, να θέτει 11 βασικούς άξονες αλλαγών και να υποστηρίζει ότι η διαδικασία πρέπει να οδηγήσει σε ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις στην επόμενη Βουλή.
Όπως ανέφερε, η αναθεώρηση θα πρέπει να κινηθεί σε τρεις βασικές κατευθύνσεις: στην ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών, στη θωράκιση των δημοκρατικών θεσμών μέσω μεγαλύτερης διαφάνειας και λογοδοσίας και στη διαμόρφωση μιας ουσιαστικά δημοκρατικής διαδικασίας αναθεώρησης.
Κεντρική θέση της πρότασης του ΠΑΣΟΚ αποτελεί η πλήρης αποπολιτικοποίηση της ποινικής ευθύνης των υπουργών μέσω της αναθεώρησης του άρθρου 86. Όπως είπε ο κ. Δουδωνής, «προτείνουμε την αποσύνδεση της Βουλής από τη διαδικασία δίωξης των υπουργών. Τη σχετική αρμοδιότητα αναλαμβάνει ειδικό συμβούλιο που αποτελείται από τρεις δικαστές της τακτικής δικαιοσύνης».
Σημαντική βαρύτητα δίνεται επίσης στη Δικαιοσύνη, με πρόταση για αποσύνδεση της επιλογής της ηγεσίας της από την εκτελεστική εξουσία και μεταφορά της αρμοδιότητας σε ειδική μεικτή επιτροπή. Παράλληλα, προτείνεται η συνταγματική κατοχύρωση τετραετούς απαγόρευσης ανάληψης δημόσιων θέσεων από αφυπηρετήσαντες δικαστικούς λειτουργούς.
Το ΠΑΣΟΚ εισηγείται ακόμη την ενίσχυση της ανεξαρτησίας των Ανεξάρτητων Αρχών, τη συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για τον έλεγχο του πολιτικού χρήματος, καθώς και τη συνταγματική προστασία του προγράμματος «ΔΙΑΥΓΕΙΑ».
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στα δικαιώματα των γυναικών, με πρόταση για νέο άρθρο που θα κατοχυρώνει ότι «το κράτος διασφαλίζει την αυτονομία της γυναίκας αναφορικά με την διακοπή της κύησης», ενώ προβλέπεται και συνταγματική προστασία απέναντι στην έμφυλη βία και τις γυναικοκτονίες.
Παράλληλα, το ΠΑΣΟΚ προτείνει αλλαγή στον τρόπο εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας με αυξημένες πλειοψηφίες, ενώ ζητά αναθεώρηση του άρθρου 110 ώστε η πλειοψηφία των 3/5 να είναι υποχρεωτική στην αναθεωρητική Βουλή.
Ο κ. Δουδωνής ξεκαθάρισε ότι το κόμμα του επιδιώκει μια συνταγματική αναθεώρηση με τη μεγαλύτερη δυνατή πολιτική νομιμοποίηση και κοινωνική συναίνεση, υπογραμμίζοντας ότι οι τελικές αλλαγές πρέπει να εκφράζουν ευρείες πλειοψηφίες και όχι συγκυριακούς κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς.