Νομοθετική ρύθμιση που αφορά στους δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις του νόμου 3869/2010 (νόμος Κατσέλη) κατέθεσε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με στόχο την αποσαφήνιση του τρόπου εφαρμογής της πρόσφατης απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου και τη διαμόρφωση ενιαίου πλαισίου για τον υπολογισμό των τόκων.
Σύμφωνα με το υπουργείο, η παρέμβαση αφορά σε χιλιάδες οφειλέτες που έχουν ενταχθεί στις διατάξεις του νόμου για τη διάσωση της κύριας κατοικίας τους και προβλέπει αλλαγές τόσο στον τρόπο υπολογισμού των δόσεων όσο και στη διαχείριση ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί.
Αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού των τόκων
Η βασικότερη μεταβολή αφορά στον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ενεργές ρυθμίσεις του νόμου 3869/2010. Με τη νέα διάταξη διευκρινίζεται ότι ο τόκος θα υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από το δικαστήριο και μόνο για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ δύο διαδοχικών καταβολών. Μέχρι σήμερα, υπήρχαν διαφορετικές ερμηνείες ως προς τον τρόπο εφαρμογής της σχετικής διάταξης, γεγονός που είχε οδηγήσει σε αμφισβητήσεις και δικαστικές διαμάχες.
Η αλλαγή θα ισχύει για τις ενεργές ρυθμίσεις από τις 5 Ιουνίου 2026, ημερομηνία δημοσίευσης της υπ’ αριθμόν 6/2026 απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.
Πρόβλεψη για αναδρομική αναγνώριση καταβολών
Η νομοθετική ρύθμιση προβλέπει επίσης ότι, στις ενεργές ρυθμίσεις που δεν έχουν ολοκληρωθεί ή δεν έχουν εκπέσει, τυχόν ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον σε σχέση με εκείνα που προκύπτουν από τον νέο τρόπο υπολογισμού θα αναγνωρίζονται ως αποπληρωμή κεφαλαίου. Τα ποσά αυτά θα αφαιρούνται από τις τελευταίες δόσεις της ρύθμισης, μειώνοντας είτε το υπόλοιπο της οφειλής είτε τον αριθμό των δόσεων που απομένουν μέχρι την ολοκλήρωση της αποπληρωμής.
Αντίθετα, για ρυθμίσεις που έχουν ήδη ολοκληρωθεί ή για περιπτώσεις όπου πληρούνται οι προϋποθέσεις έκπτωσης του οφειλέτη, δεν προβλέπεται αναδρομική επιστροφή χρημάτων.
Ρυθμίσεις για τον «Ηρακλή»
Η διάταξη περιλαμβάνει και πρόβλεψη για τις περιπτώσεις δανείων που έχουν μεταφερθεί στο πρόγραμμα κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής». Συγκεκριμένα, ορίζεται ότι τυχόν υπερβάλλοντα ποσά που είχαν εισπραχθεί από πιστωτικά ιδρύματα πριν από τη μεταφορά των δανείων στον «Ηρακλή» θα πρέπει να αποδοθούν στο συγκεκριμένο σχήμα κρατικών εγγυήσεων.
Σύμφωνα με το υπουργείο, η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στον επιμερισμό του οικονομικού βάρους μεταξύ τραπεζών και Δημοσίου ανάλογα με τα ποσά που έχει εισπράξει κάθε πλευρά.
Τι ισχύει για τον εξωδικαστικό μηχανισμό
Παράλληλα, το υπουργείο διευκρινίζει ότι η νέα ρύθμιση δεν μεταβάλλει τον τρόπο λειτουργίας των ρυθμίσεων που έχουν συναφθεί μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.
Για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις εξακολουθεί να ισχύει το υφιστάμενο πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής, όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία, τις κανονιστικές πράξεις και τις συμβάσεις ρύθμισης.
9 Ερωτήσεις – Απαντήσεις με αναλυτικά παραδείγματα
1. Τι επιτυγχάνει η ρύθμιση;
Η ρύθμιση πετυχαίνει τέσσερα κρίσιμα πράγματα:
• Εφαρμόζει καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου, ώστε κανένας συνεπής δανειολήπτης να μη χρειαστεί να προσφύγει ξανά στα δικαστήρια.
• Μειώνει ουσιαστικά το κόστος αποπληρωμής, καθώς ο τόκος υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί ολόκληρου του κεφαλαίου.
• Αναγνωρίζει αναδρομικά τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον και τα συμψηφίζει υπέρ του δανειολήπτη, μειώνοντας το υπόλοιπο του δανείου ή τον αριθμό των δόσεων.
• Επιμερίζει δίκαια το κόστος μεταξύ τραπεζών και ΗΡΑΚΛΗ, ανάλογα με την περίοδο που έχουν εισπραχθεί τα ποσά.
Αρα, οι δανειολήπτες κερδίζουν: μικρότερες δόσεις, μικρότερη συνολική επιβάρυνση, ταχύτερη αποπληρωμή.
2. Πώς ωφελούνται οι δανειολήπτες;
Οι δανειολήπτες ωφελούνται άμεσα με δύο τρόπους:
• Από εδώ και πέρα πληρώνουν σημαντικά μικρότερη μηνιαία δόση, με τόκο που αντιστοιχεί μόνο σε έναν μήνα.
• Όσα επιπλέον ποσά κατέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια αναγνωρίζονται ως αποπληρωμένο κεφάλαιο.
Αυτό σημαίνει ότι οι δανειολήπτες θα δουν τόσο μείωση της δόσης, όσο και μείωση της περιόδου αποπληρωμής.
3. Πόσο αλλάζει στην πράξη η δόση;
Για να γίνει κατανοητός ο τρόπος υπολογισμού πριν και μετά, παρατίθεται το ακόλουθο παράδειγμα:
Δανειολήπτης που είχε υπόλοιπο οφειλής τον Ιανουάριο 2024 144.500 ευρώ, με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού θα πλήρωνε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες.
Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού θα πληρώνει δόση 483 ευρώ που αντιστοιχεί σε 482 ευρώ αποπληρωμή κεφαλαίου (χρεολύσιο) και 1 ευρώ τόκος.
Εάν κατέβαλε ποσό 731 ευρώ που αντιστοιχεί στην τοκοχρεωλυτική δόση από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, θα έχει πληρώσει υπερβάλλον ποσό για 30 μήνες ίσο με (731-483)*30=7.440 ευρώ.
Συνεπώς αντί να του απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την αποπληρωμή του δανείου, αυτό το ποσό αφαιρείται από τις δόσεις που έχει να καταλάβει και θα πληρώσει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ (με την τελευταία δόση να ανέρχεται σε 266 ευρώ).
Συνολικά ο δανειολήπτης αντί να πληρώσει 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ.
Α. Πληρωμή έως σήμερα με υπολογισμό τόκων επί του αρχικού Κεφαλαίου (υπόθεση επιτοκίου 3,6%)
Β. Μετά την απόφαση του δικαστηρίου και τη νομοθετική εφαρμογή: Σταθερό χρεολύσιο, υπολογισμός τόκου μόνο επί των 30 ημερών κάθε δόσης
Γ. Μετά την απόφαση του δικαστηρίου και τη νομοθετική εφαρμογή εάν έχει καταβάλει υπερβάλλοντα ποσά από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο 2026: Σταθερό χρεολύσιο, υπολογισμός τόκου μόνο επί των 30 ημερών κάθε δόσης και αφαίρεση του ποσού που έχει καταβληθεί απομειώνοντας το χρόνο αποπληρωμής του δανείου
4. Προβλέπεται αναδρομικότητα στη ρύθμιση;
Ναι και αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ρύθμισης.
Για όσους έχουν ενεργή ρύθμιση και είναι συνεπείς στις πληρωμές τους, τα ποσά που κατέβαλαν επιπλέον αναγνωρίζονται αναδρομικά.
Αυτή η αναδρομικότητα δεν προβλεπόταν από την ίδια την απόφαση του Αρείου Πάγου. Τη δίνει η νομοθετική παρέμβαση της κυβέρνησης.
5. Πώς εφαρμόζεται η αναδρομικότητα;
Υπολογίζεται πόσα χρήματα πλήρωσε ο δανειολήπτης παραπάνω από την έναρξη της ρύθμισης.
Το ποσό αυτό αφαιρείται από το υπόλοιπο της οφειλής και μειώνει τις τελευταίες δόσεις του δανείου.
Το δάνειό τελειώνει νωρίτερα.
6. Γιατί δεν δίνεται αναδρομικότητα σε υποθέσεις που έχουν κλείσει ή έχουν κηρυχθεί έκπτωτες;
Γιατί στις υποθέσεις αυτές:
• είτε η οφειλή έχει αποπληρωθεί και η κύρια κατοικία έχει ήδη διασωθεί (συνήθως με εφάπαξ αποπληρωμή του υπόλοιπου κεφαλαίου),
• είτε έχουν ήδη παραχθεί νομικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές εξαιτίας της μη καταβολής δόσεων για σειρά μηνών η ετών.
Η αναδρομική επανεξέταση αυτών των υποθέσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική και συστημική αβεβαιότητα, καθώς θα απαιτούσε να ανοίξουν ξανά χιλιάδες παλιές υποθέσεις, πολλές από τις οποίες βασίζονται σε δικαστικές αποφάσεις δεκαετίας. Επιπλέον, στις περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης έχει εκπέσει από τη ρύθμιση, σημαίνει ότι δεν έχει καταβληθεί σημαντικός αριθμός δόσεων. Άρα δεν τίθεται θέμα αναδρομικής επιστροφής για ποσά που δεν πληρώθηκαν ποτέ.
7. Τι ισχύει για όσους είναι στον εξωδικαστικό ή στον ν. 4605/2019;
Για τις περιπτώσεις των λοιπών εργαλείων ρύθμισης οφειλών και συγκεκριμένα του ν. 4605/2019 καθώς και του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών, προβλέπεται ρητά από τη διάταξη ότι η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.
8. Ποιο είναι το κόστος για τον «ΗΡΑΚΛΗ»;
Η μείωση των δόσεων συνεπάγεται χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για το πρόγραμμα εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ».
Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι η συνολική επίδραση είναι περίπου:
• 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, λόγω των χαμηλότερων δόσεων σε δάνεια συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ
• επιπλέον περίπου 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης.
Ωστόσο, σημαντικό μέρος του κόστους των αναδρομικών δεν θα επιβαρύνει το Δημόσιο, καθώς θα καλυφθεί από τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα.
9. Γιατί χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση αφού αποφάσισε ο Άρειος Πάγος;
Η απόφαση του Αρείου Πάγου έδωσε τη βασική κατεύθυνση.
Όμως στην εφαρμογή της προέκυψαν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με τη χρονική διάρκεια υπολογισμού των τόκων επί της μηνιαίας δόσης (εάν δηλαδή υπολογίζονται για όλη την περίοδο από την αρχή της ρύθμισης έως την καταβολή κάθε δόσης, ή το πιο ευνοϊκό σενάριο που υιοθετείται μόνο για τις 30 ημέρες που μεσολαβούν μεταξύ των δύο δόσεων).
Επιπλέον δεν προσδιορίστηκε από την απόφαση τι συμβαίνει με τα αναδρομικά. Η νομοθετική παρέμβαση έρχεται να κλείσει οριστικά κάθε ασάφεια.
Έτσι ξεκαθαρίζεται ο τρόπος υπολογισμού, εφαρμόζεται ενιαία για όλους και οι δανειολήπτες δεν χρειάζεται να προσφύγουν ξανά στη δικαιοσύνη. Αυτό είναι το ουσιαστικό όφελος. Με τη νομοθέτηση γίνεται καθολικό, εφαρμόσιμο και άμεσα αξιοποιήσιμο δικαίωμα για χιλιάδες δανειολήπτες.
