Η περίφημη «Φόνισσα», η παράσταση-φαινόμενο, επιστρέφει στη σκηνή του νέου θεάτρου Εργον, Ζωοδόχου Πηγής 3 και Ακαδημίας, με τη Λυδία Κονιόρδου στον κεντρικό ρόλο, σε θεατρική διασκευή και σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη. Στον χώρο που σηκώνει αυλαία πρώτη φορά φέτος το φθινόπωρο η κορυφαία τραγωδός Λυδία Κονιόρδου επιστρέφει στον πλέον ακραίο ρόλο της σταδιοδρομίας της, για τον οποίο κάποτε επισήμανε πως «επί τρία χρόνια δεν έζησα για να παίξω αυτόν τον ρόλο».
Η Φραγκογιαννού της, μια Μήδεια οικεία, βαδίζει εκ νέου προς την κάθαρση, αποδεικνύοντας πως το αληθινό θέατρο, όπως και το μυστήριο της ζωής, «λύει, δεν λύεται». Η παράσταση, η οποία παρουσιάστηκε πρώτη φορά το 1998 στο θέατρο Πολιτεία, είχε χαρακτηριστεί φαινόμενο και έτυχε εξαιρετικής αποδοχής από κοινό και κριτικούς, στην Ελλάδα αλλά και στην παγκόσμια περιοδεία της, ενώ αποτέλεσε ορόσημο για τον τρόπο που το κλασικό παπαδιαμαντικό σύμπαν μπορεί να μεταφερθεί στο σύγχρονο θέατρο.
Με κεντρικό άξονα την εσωτερική διαδρομή της Φραγκογιαννούς και το ασφυκτικό κοινωνικό περιβάλλον που τη διαμόρφωσε, η παράσταση φωτίζει τις διαχρονικές παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας που διατηρούνται ακόμη και σήμερα. Κοινωνική πίεση, ασφυξία, βία κατά των γυναικών, ενοχή, πενία ψυχής, θρησκευτικό επίχρισμα, επαρχιακή πνιγηρή ατμόσφαιρα, όλα επιστρέφουν με άλλες μορφές.
Ο Σωτήρης Χατζάκης στο σκηνοθετικό του σημείωμα επισημαίνει ότι το έργο «οργανώθηκε σε κείμενο θεατρικό, με στόχο όχι την παράσταση με κλασικούς όρους, αλλά το λαϊκό δρώμενο. Η διασκευή ανθολόγησε λέξεις και φράσεις, μετατόπισε εδάφια του κειμένου, μετέτρεψε το τρίτο αφηγηματικό πρόσωπο σε πρώτο και αντιστρόφως… Μέρη του αφηγητή δόθηκαν στον χορό, με αποτέλεσμα η καθαρεύουσα να βιώνεται, να σωματοποιείται από λαϊκούς ανθρώπους».
Καταληκτικά, εξηγεί πως «η παράσταση της “Φόνισσας” χρησιμοποιεί τους κώδικες του δρώμενου, τελετουργία, μύηση, μαζική λατρεία, για να καταδυθεί με διαύγεια στο ήθος του κεντρικού προσώπου, στη Φραγκογιαννού. Αυτό σημαίνει ότι η παράσταση, προτείνοντας την εμπειρία του λαϊκού δρώμενου, το συνδέει άμεσα με το αρχαίο δράμα. Δεν πρέπει ωστόσο να λησμονούμε ότι η μυθολογική καταγωγή της “Φόνισσας” συγχρωτίζεται με τη χριστιανική πίστη του δημιουργού της. Απελευθερώνονται έτσι στοιχεία εκρηκτικά του ελληνορθόδοξου πολιτισμού, εύκολα ανιχνεύσιμα στις καθημερινές και τις λατρευτικές εκδηλώσεις του λαού μας. Ας θεωρηθεί λοιπόν η παράσταση μια ελεγεία που οργανώνεται σκηνικά με τον τρόπο τραγωδίας. Μια τραγωδία απλών ανθρώπων που, επειδή είναι τόσο μικροί και ασήμαντοι και μόνον Ελληνες, ακριβώς γι’ αυτό είναι τόσο μεγάλοι και παγκόσμιοι». Μουσική σύνθεση – διδασκαλία, Τάκης Φαραζής.
