ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΟΥΣΚΟΥΚΗ*
Τα περιστατικά τσιμπήματος είναι κοινά, επώδυνα και τα συμπτώματα μπορεί να επιμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά γενικά δεν είναι επικίνδυνα. Εχουν καταγραφεί σμήνη Pelagia Noctiluca που εξαφανίζουν ολόκληρα ιχθυοτροφεία. Εξαιτίας αυτού έχει γίνει ένα από τα πιο μελετημένα είδη μεδουσών.
Η Pelagia Noctiluca, γνωστή και ως μοβ μέδουσα, είναι το είδος στο οποίο αποδίδονται οι πιο συχνές εξάρσεις παρουσίας μεδουσών σε ορισμένες περιοχές.
Αυτά τα φαινόμενα είναι συνήθως τοπικά και πρόσκαιρα και παρατηρούνται κυρίως την άνοιξη, το καλοκαίρι ή το φθινόπωρο. Εμφανίζονται ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι πληθυσμοί των φυσικών της θηρευτών, όπως οι τόνοι, οι θαλάσσιες χελώνες και διάφορα είδη ψαριών, έχουν μειωθεί, κυρίως λόγω υπεραλίευσης. Η παρουσία της ενισχύεται επίσης από αυξημένες θερμοκρασίες νερού, ήρεμες θαλάσσιες συνθήκες, αλλά και από μεταβολές στα θαλάσσια ρεύματα, οι οποίες μπορούν να τη μεταφέρουν μαζικά προς τις ακτές.
Η μοβ μέδουσα έχει γενικά μικρό μέγεθος (έως 12 εκατοστά διάμετρο), χαρακτηριστικό πορτοκαλοκαφέ ή ροζ/μοβ χρώμα με έντονες κηλίδες και μακριά, περιφερειακά νημάτια που φτάνουν τα 2 μέτρα. Το τσίμπημά της είναι αρκετά ενοχλητικό.
Δεν είναι όμως μόνο αυτή. Δεύτερη πιο διαδεδομένη μέδουσα στην Ελλάδα είναι η γαλάζια μέδουσα (Rhizostoma Pulmo), η οποία είναι από τις μεγαλύτερες που συναντώνται στη Μεσόγειο, με μεγάλη, ημισφαιρική καμπάνα, αλλά το τσίμπημά της είναι ήπιο και σπάνια προκαλεί προβλήματα στον άνθρωπο. Ωστόσο, χρειάζεται μια μικρή προσοχή: το είδος αυτό εκκρίνει βλέννα και, αν κάποιος κολυμπήσει πολύ κοντά της, δεν θα πρέπει να αγγίζει το πρόσωπό του, καθώς ενδέχεται να εμφανιστεί ήπιο πρήξιμο. Η γαλάζια μέδουσα έχει μια χαρακτηριστική μοβ ιριδίζουσα γραμμή στην περιφέρειά της, σώμα από γαλακτερό λευκό μέχρι έντονο μπλε και, αντί για λεπτά νημάτια, διαθέτει παχιές λοβωτές προεκτάσεις.
Αυτό συμβαίνει επειδή οι μέδουσες έχουν στα πλοκάμια τους κνιδοκύτταρα. Αυτά, όταν έρχονται σε επαφή με το δέρμα, απελευθερώνουν κνιδοκύστεις, οι οποίες περιέχουν μια τοξίνη που προκαλεί κνησμό.
Ο ΕΟΔΥ εξηγεί πως οι νηματοκύστες παράγουν στο ανθρώπινο δέρμα ερύθημα, πρήξιμο, κάψιμο, όπως και μερικές φορές σοβαρές δερμονεκρωτικές, αλλά και καρδιονευροτοξικές επιδράσεις, οι οποίες είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες σε ευαίσθητα άτομα.
Τα συμπτώματα έπειτα από επαφή-τσίμπημα από μέδουσα μπορεί να είναι πόνος σαν κάψιμο, πολλές φορές έντονο κοκκίνισμα του δέρματος και σε μερικές περιπτώσεις εμφάνιση σε μέρος του δέρματός σας το αποτύπωμα της μέδουσας, ναυτία, πτώση πίεσης, ταχυκαρδία, κεφαλαλγία, εμετό, διάρροια, σπασμό των βρόγχων, δύσπνοια.
Σε περίπτωση που κάποιος άνθρωπος έπειτα από τσίμπημα μέδουσας εμφανίσει κάποια συστηματικά συμπτώματα (σπάνια), όπως για παράδειγμα υπόταση, αλλαγή στη φωνή, εισπνευστικό συριγμό, γενικευμένο αγγειοοίδημα, εκτεταμένο κνιδωτικό εξάνθημα, διαταραχές στο επίπεδο επικοινωνίας-συνείδησης, εμετό, είναι επιβεβλημένη η άμεση διακομιδή του στο νοσοκομείο.
Το γλυκό νερό, εξαιτίας της υποωσμωτικότητας, ευνοεί τη ρήξη των κνιδοκύστεων, απελευθερώνοντας περισσότερη τοξίνη, ενώ ανάλογα αποτελέσματα έχει και η πίεση που ασκείται από τον επίδεσμο. Ξεπλύνετε προσεκτικά την ερεθισμένη περιοχή με θαλασσινό νερό, χωρίς να τρίψετε και απομακρύνετε τα τυχόν κολλημένα στο σώμα σας πλοκάμια. Οχι όμως με γυμνά χέρια, διότι αυτό θα οδηγήσει σε κόλλημα των πλοκαμιών στα χέρια και μεταφορά του ερεθισμού σε αυτά. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μια λαβίδα, ένα μαχαίρι ή μια πλαστική, τραπεζική κάρτα για να αφαιρέσετε τα υπολείμματα πλοκαμιών.
Εχουν επιστρατευτεί ακόμη και ρομπότ, τα οποία χρησιμοποιούνται ως (υπο)θαλάσσια drones που περιπολούν τις περιοχές στις οποίες οι μέδουσες είναι ανεπιθύμητες. Οταν εντοπίσουν κοπάδια, τα ρομπότ αναλαμβάνουν δράση, πολτοποιώντας τις μέδουσες και απομακρύνοντας τα υπολείμματά τους.
Η περίφημη Box jellyfish της Αυστραλίας έχει δηλητήριο 100 φορές ισχυρότερο από της κόμπρας. Οι μέδουσες έχουν ένα μοναδικό στόμιο στη μέση του σώματός τους, που λειτουργεί και σαν τουαλέτα.
* Kαθηγητής Δερματολογίας, νομικός, πρόεδρος της Ιπποκρατείου Aκαδημίας Iαματικής Iατρικής, πρόεδρος Παγκόσμιας Aκαδημίας Kινεζικής και Συμπληρωματικής Iατρικής
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ DEAL (ΦΥΛΛΟ 14/8/2026)
Πηγή: dealnews.gr
