Το Ταμείο Ανάκαμψης έριξε τίτλους… τέλους και έφτασε η ώρα του πραγματικού απολογισμού, ώστε να αποκαλυφθούν τα κυβερνητικά «παραμύθια» ότι δεν θα χαθεί ούτε ευρώ από τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Δεν είναι μόνο τα δισεκατομμύρια ευρώ που θα πρέπει να εισρεύσουν στην ελληνική οικονομία, αλλά κυρίως τι είχε υποσχεθεί ότι θα υλοποιήσει η χώρα, τι ολοκληρώθηκε και τι χρειάστηκε στην πορεία να κοπεί, να περιοριστεί ή να αλλάξει για να μη χαθούν εντελώς κοινοτικοί πόροι, που παρ’ όλα αυτά θα καταλήξουν σε ήσσονος σημασίας παρεμβάσεις.
Η κυβέρνηση, που μοίρασε χρήματα και δάνεια σε γνωστούς και φίλους που της προσφέρουν ακόμα και μιντιακή ασυλία, αποκλείοντας τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τρέχει την τελευταία στιγμή να μην αποκαλυφθεί το φιάσκο με τα κονδύλια των επιδοτήσεων! Αυτά τα 18 δισ. ευρώ που πρέπει να χρηματοδοτήσουν μεταρρυθμίσεις και έργα κομβικής σημασίας για τη χώρα, όχι μόνο δεν έχουν απορροφηθεί πλήρως, αλλά στη γραμμή τερματισμού του προγράμματος (ολοκληρώθηκε στις 31 Αυγούστου) χρειάστηκε εκτεταμένο «κούρεμα» και ανασχεδιασμός του αρχικού προγράμματος, που μετατράπηκε σε… βατερλό.
Το μεγάλο πρόβλημα είναι πως δεν υπήρχαν αρκετά ώριμα έργα ώστε να αντικαταστήσουν ακόμα και στο παρά ένα όσα δεν «τραβούσαν» και κινδύνευαν να χαθούν, αναδεικνύοντας την ανετοιμότητα της κυβέρνησης.
123 ορόσημα και στόχοι
Στις 31 Αυγούστου 2026 ολοκληρώθηκε η διαδικασία υλοποίησης του φυσικού αντικειμένου των έργων, επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με τα ορόσημα και τους στόχους του τελικού ελληνικού αιτήματος εκταμίευσης πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Πρόκειται για παρεμβάσεις που αντιστοιχούν σε 117 ορόσημα και στόχους του σκέλους των επιχορηγήσεων και έξι ορόσημα του δανειακού σκέλους, δηλαδή συνολικά 123.
Ως το τέλος Σεπτεμβρίου αναμένεται να υποβληθούν το 9ο και τελευταίο αίτημα πληρωμής επιχορηγήσεων και το 8ο και τελευταίο αίτημα πληρωμής δανείων, τα οποία περιλαμβάνουν συνολικά 123 ορόσημα και στόχους και αντιστοιχούν σε επιπλέον 6,7 δισ. ευρώ. Με άλλα λόγια, 11,2 δισ. ευρώ βρίσκονται στο τελευταίο στάδιο αξιολόγησης ή υποβολής των αιτημάτων πληρωμής. Ωστόσο, η Κομισιόν θα ελέγξει κωδικό κωδικό έως το 2032 όλα τα δεδομένα, αποδείξεις, δαπάνες, συμβάσεις, με κίνδυνο να ζητηθεί η επιστροφή κονδυλίων! Πρόκειται για κάτι που δεν ενδιαφέρει την κυβέρνηση, γνωρίζοντας πως δεν θα είναι καν στην εξουσία της χώρας.
Το μεγάλο «ψαλίδι»
Η τελευταία Εκτελεστική Απόφαση του Συμβουλίου της Ε.Ε. αποτυπώνει το εύρος της αναθεώρησης. Η ελληνική πλευρά είχε ζητήσει αλλαγές στο Σχέδιο, υποστηρίζοντας ότι σειρά παρεμβάσεων δεν ήταν πλέον δυνατόν να υλοποιηθεί όπως είχαν αρχικά συμφωνηθεί εξαιτίας «αντικειμενικών περιστάσεων».
Οι αλλαγές αγγίζουν συνολικά 111 μέτρα, με τις αιτίες να παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον: καθυστερήσεις σε δημόσιους διαγωνισμούς, τεχνικές δυσκολίες, μικρότερη από την αναμενόμενη ζήτηση, αλλά και ανάγκη επιλογής εναλλακτικών λύσεων προκειμένου οι δράσεις να χωρέσουν στο ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα.
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση απένταξης είναι η αναβάθμιση του Προαστιακού Σιδηροδρόμου Δυτικής Αττικής, με κωδικό 16892. Η ελληνική πλευρά ενημέρωσε ότι το έργο δεν ήταν πλέον εφικτό λόγω απρόβλεπτων τεχνικών προκλήσεων και ζήτησε την πλήρη απαλοιφή του από το Σχέδιο Ανάκαμψης.
Σε άλλα επτά μέτρα το αρχικό σχέδιο δεν μπορούσε να υλοποιηθεί πλήρως εξαιτίας απρόβλεπτων καθυστερήσεων στις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων. Ανάμεσά τους βρίσκονται η αναβάθμιση των υποδομών και υπηρεσιών cloud του ΕΔΥΤΕ, η αναδιάρθρωση των τοπικών Κέντρων Προώθησης Απασχόλησης της ΔΥΠΑ, η ενίσχυση του συστήματος μαθητείας, οι υποδομές Υγείας, ο ψηφιακός μετασχηματισμός των φορολογικών ελέγχων, η αναβάθμιση υποδομών και εξοπλισμού καταστημάτων του ΟΔΑΠ και δράσεις τουριστικής ανάπτυξης.
Η αναφορά στις δημόσιες συμβάσεις είναι κομβική, καθώς δείχνει ότι σε μια σειρά έργων ο χρόνος που απαιτήθηκε για τους διαγωνισμούς δεν ήταν συμβατός με την αυστηρή ημερομηνία λήξης του Ταμείου.
Κόπηκαν εννέα δράσεις
Σε άλλες εννέα περιπτώσεις το πρόβλημα ήταν ότι η πραγματική ζήτηση αποδείχτηκε χαμηλότερη από εκείνη που είχε αρχικά προβλεφθεί. Αλλο, δηλαδή, σχεδίαζε η κυβέρνηση και άλλη ήταν η πραγματικότητα. Στην κατηγορία αυτή βρίσκονται η ενεργειακή ανακαίνιση κατοικιών, οι δράσεις «Ενέργεια και επιχειρηματικότητα», η μεταρρύθμιση της πρωτοβάθμιας Υγείας, η ένταξη προσφύγων στην αγορά εργασίας, η μεταρρύθμιση της απασχόλησης στον πολιτισμό, δράσεις κοινωνικής ένταξης, ο ψηφιακός μετασχηματισμός του συστήματος κοινωνικής στήριξης, η προστασία των παιδιών και η επιτάχυνση της έξυπνης μεταποίησης. Οι αρχικοί ποσοτικοί στόχοι, επομένως, προσαρμόστηκαν προς τα κάτω ώστε να ανταποκρίνονται στην πραγματική συμμετοχή.
«Τεχνικές προκλήσεις»
Ακόμα μεγαλύτερη είναι η κατηγορία των 24 μέτρων που χρειάστηκε να αλλάξουν εξαιτίας «απρόβλεπτων τεχνικών προκλήσεων». Πρόκειται για εμβληματικά έργα που έχει διαφημίσει πολλάκις η κυβέρνηση και, για να μην αποκαλυφθεί το φιάσκο στον σχεδιασμό, επικαλείται τεχνικούς λόγους.
Στη λίστα περιλαμβάνει την αποκατάσταση και ανάπτυξη του πρώην βασιλικού κτήματος στο Τατόι, τα εναέρια μέσα διαχείρισης κρίσεων, την επέκταση του ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ, δράσεις για την αναπηρία, την αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της Φορολογικής και Τελωνειακής Διοίκησης. Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται ο ΒΟΑΚ, έργα οδικής ασφάλειας, εξοπλισμός για την αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών, αναβαθμίσεις περιφερειακών αεροδρομίων, ο ψηφιακός μετασχηματισμός των Ελληνικών Σιδηροδρόμων και παρεμβάσεις σε περιφερειακά λιμάνια.
Αλλαξαν ή τροποποιήθηκαν τα σχέδια για 59 μέτρα
Σε 18 μέτρα επιλέχθηκαν «καταλληλότερες εναλλακτικές επιλογές» προκειμένου να επιτευχθούν οι αρχικές επιδιώξεις με διαφορετικό τρόπο. Εδώ περιλαμβάνονται οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, η Εθνική Στρατηγική για τα Υδατα, το «Σπίτι μου ΙΙ», η κοινωνική και οικονομικά προσιτή στέγαση, νέα δικαστικά κτίρια, η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, η οργανωτική μεταρρύθμιση των σιδηροδρόμων και δράσεις αποθήκευσης ενέργειας και ΑΠΕ, την ώρα που η Ελλάδα πουλάει ρεύμα στη Βουλγαρία και το επαναγοράζει ακριβότερα!
Αλλα 41 μέτρα τροποποιήθηκαν με την αιτιολογία της μείωσης του διοικητικού βάρους και της απλούστευσης της εφαρμογής τους. Σε αυτά βρίσκονται, μεταξύ άλλων, το «Αντώνης Τρίτσης», προγράμματα κατάρτισης, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, το ΟΑΚΑ, η ηλεκτροκίνηση, έργα ύδρευσης, οι Εξυπνες Πόλεις, ο ψηφιακός μετασχηματισμός της ΔΥΠΑ, δράσεις στην Υγεία και τη Δικαιοσύνη, το νέο πλαίσιο αφερεγγυότητας, βιομηχανικά πάρκα, οι Εξυπνες Γέφυρες και τα υπεράκτια αιολικά.
Στο αναθεωρημένο σχέδιο προστέθηκαν, μεταξύ άλλων, η συμμετοχή στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ και η συνεισφορά στην κοινή επιχείρηση EuroHPC για τα γιγα-εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης. Παράλληλα, ενισχύθηκαν το «Αναβάθμιση του σπιτιού μου», υποδομές λυμάτων και αποβλήτων, οι προσεισμικοί έλεγχοι, οι μικροδορυφόροι, το πρόγραμμα «Σπύρος Δοξιάδης», ο Ε65, τα πολεοδομικά σχέδια και έργα αποκατάστασης από φυσικές καταστροφές.
