Σε παταγώδη αποτυχία εξελίσσεται η πολυδιαφημισμένη ρύθμιση για την εξαγορά των καταπατημένων ακινήτων του Δημοσίου, καθώς η συντριπτική πλειονότητα των δυνητικών δικαιούχων έχει γυρίσει την πλάτη στην πλατφόρμα.
Λίγες ημέρες προτού πέσει η αυλαία, στις 11 Σεπτεμβρίου, οι αριθμοί αποκαλύπτουν το μέγεθος του προβλήματος. Από τις περίπου 90.000 καταπατημένες εκτάσεις που εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να μπουν στη διαδικασία, έχουν καταχωριστεί μόλις 12.000 αιτήσεις. Δηλαδή, σχεδόν δύο χρόνια μετά την έναρξη της διαδικασίας, μόλις το 13% έχει κάνει έστω το πρώτο βήμα για την εξαγορά του ακινήτου.
Η πραγματική εικόνα είναι ακόμα χειρότερη, καθώς οι 12.000 αιτήσεις δεν είναι όλες ολοκληρωμένες. Μέρος τους έχει απλώς ανοίξει στην ηλεκτρονική πλατφόρμα χωρίς να έχει οριστικοποιηθεί. Με απλά λόγια, το 87% των περιπτώσεων παραμένει εκτός ρύθμισης.
Ούτε η παράταση έσωσε τη ρύθμιση
Η κυβέρνηση είχε παρουσιάσει τη διαδικασία ως ευκαιρία να κλείσει μια ιδιοκτησιακή εκκρεμότητα δεκαετιών και να αποκτήσουν νόμιμους τίτλους πολίτες που κατέχουν επί σειρά ετών δημόσιες εκτάσεις. Η αρχική προθεσμία, μάλιστα, παρατάθηκε κατά έναν ολόκληρο χρόνο. Ούτε αυτό όμως ήταν αρκετό.
Η εξαιρετικά χαμηλή συμμετοχή δείχνει ότι το πρόβλημα δεν ήταν απλώς ο διαθέσιμος χρόνος. Οι αυστηρές προϋποθέσεις, η γραφειοκρατία, τα πολλά δικαιολογητικά και κυρίως το κόστος της εξαγοράς άφησαν χιλιάδες ενδιαφερομένους έξω από τη διαδικασία. Τώρα, λίγες ημέρες προτού λήξει και η παράταση, το υπουργείο βρίσκεται ξανά αντιμέτωπο με αιτήματα για… νέα παράταση.
Εκπτωση 80%, αλλά οι πολίτες δεν μπαίνουν
Το εντυπωσιακό είναι ότι η περιορισμένη ανταπόκριση καταγράφεται παρά τα ισχυρά οικονομικά κίνητρα που προβλέπει η ρύθμιση. Το τίμημα ξεκινά από το 100% της αντικειμενικής αξίας, αλλά ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να μειωθεί σημαντικά. Η έκπτωση μπορεί να φτάσει στο 50% για συγκεκριμένες περιπτώσεις, π.χ., ο ιδιώτης έχει αναγνωριστεί πρωτόδικα ως κύριος ή έχει καταγραφεί ως κύριος στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές και υπάρχει αντιδικία με το Δημόσιο.
Σε άλλες περιπτώσεις η μείωση φτάνει στο 70%, ενώ προβλέπεται ακόμη και «κούρεμα» 80% για ακίνητα που καλύπτουν στεγαστικές ανάγκες και συνδέονται με μαζική εγκατάσταση πληθυσμιακών ομάδων πριν από το 1964.
Ακόμα και η αποπληρωμή έχει απλωθεί σε βάθος πενταετίας, καθώς παρέχεται η δυνατότητα εξόφλησης σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστη δόση 100 ευρώ. Οποιος πληρώσει εφάπαξ παίρνει επιπλέον έκπτωση 10%.
Γραφειοκρατικός γολγοθάς
Ενας από τους λόγους για την περιορισμένη ανταπόκριση βρίσκεται στον ίδιο τον μηχανισμό που στήθηκε. Για να προχωρήσει μια υπόθεση, απαιτείται σειρά δικαιολογητικών και προϋποθέσεων. Μεταξύ άλλων, χρειάζονται τοπογραφικό διάγραμμα με δήλωση μηχανικού, στοιχεία αντικειμενικής αξίας, βεβαίωση όρων δόμησης, οικοδομική άδεια όπου υπάρχει, αποδεικτικά κατοχής και φορολογικά στοιχεία.
Το ακίνητο θα πρέπει επίσης να έχει δηλωθεί στο Ε9 για τα πέντε χρόνια πριν από την αίτηση, ενώ με την υποβολή καταβάλλεται παράβολο 300 ευρώ.
Για να αποκτήσει κάποιος δικαίωμα εξαγοράς, απαιτείται αδιάλειπτη κατοχή του ακινήτου για τουλάχιστον 30 χρόνια, εφόσον υπάρχει τίτλος, ή για τουλάχιστον 40 χρόνια χωρίς τίτλο. Στη δεύτερη περίπτωση υπάρχουν πρόσθετοι περιορισμοί ως προς τη χρήση του ακινήτου. Το αποτέλεσμα είναι μια διαδικασία που, αντί να ξεμπλέξει γρήγορα το κουβάρι δεκαετιών, κινδυνεύει να αφήσει άλυτο το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος.
Προτιμούν τα δικαστήρια από το να πληρώσουν το Δημόσιο
Ακόμα μία παράμετρος που εξηγεί το ναυάγιο είναι η εξής: Ιδιώτες που έχουν ήδη δηλώσει τα συγκεκριμένα ακίνητα στο Κτηματολόγιο φαίνεται ότι σε αρκετές περιπτώσεις επιλέγουν να διεκδικήσουν δικαστικά την κυριότητά τους, αντί να πληρώσουν στο Δημόσιο για να αποκτήσουν μια έκταση την οποία θεωρούν ήδη δική τους. Ετσι, αντί η ρύθμιση να κλείσει μαζικά τις ανοιχτές υποθέσεις, σημαντικός αριθμός τους κινδυνεύει να συνεχίσει να σέρνεται στις δικαστικές αίθουσες.
Τώρα τρέχουν για νέα παράταση
Με την προθεσμία της 11ης Σεπτεμβρίου να εκπνέει, οι πιέσεις προς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αυξάνονται. Η Ενωση Ιδιοκτητών Ακινήτων Δωδεκανήσου ζητεί όχι μόνο περισσότερο χρόνο, αλλά και αλλαγή του θεσμικού πλαισίου, υποστηρίζοντας ότι οι ιδιαίτερες ιδιοκτησιακές και κτηματολογικές συνθήκες της περιοχής δημιουργούν σοβαρά εμπόδια. Μεταξύ άλλων ζητείται να αντιμετωπιστούν περιπτώσεις όπου είναι αντικειμενικά αδύνατη η προηγούμενη δήλωση στο Ε9 και να μπορεί η μακροχρόνια κατοχή να αποδεικνύεται με περισσότερους τρόπους.
