Οχι απλώς με φωτογραφικό αλλά με… αρχιτεκτονικό τρόπο σχεδιάστηκε το ξεπούλημα των 27 πωλητηρίων που βρίσκονται σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και μνημεία στην εταιρία Space Hellas του Σπύρου Μανωλόπουλου, που δραστηριοποιείται στα αμυντικά συστήματα, αντί του ευτελούς ποσού των 50.600 ευρώ τον μήνα για συνολικά όλα.
Από τη Μαρία Παναγιώτου
Υπενθυμίζουμε ότι ο κ. Μανωλόπουλος ελέγχει επίσης την εταιρία Singular Logic, που διεξάγει τις εκλογές, ενώ είναι γνωστές οι σχέσεις της οικογένειάς του με την οικογένεια του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη εδώ και δεκαετίες.
Τα 27 πωλητήρια, από την Ακρόπολη μέχρι την Κνωσσό, ανέλαβε η κοινοπραξία εταιριών Space Hellas και Radiant AE. Η Radiant, βέβαια, ανήκει εδώ και πάνω από έναν χρόνο στη Singular Logic, που με τη σειρά της είναι θυγατρική της Space Hellas. Ειδικώς δε για τα πωλητήρια δημιουργήθηκε από τον Ιούλιο του 2025 μία ειδική εταιρία από την κοινοπραξία, με τον διακριτικό τίτλο «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΝΑΜΝΗΣΤΙΚΑ Α.Ε.», κάτω από τη σκέπη της οποίας θα λειτουργούν και η οποία θα μπορεί να τοποθετεί σε αυτά και προϊόντα που έχει δημιουργήσει ή αγοράσει από προμηθευτές! Επισήμως η σύμβαση για την ανάθεση των πωλητηρίων υπεγράφη στην καρδιά του Αυγούστου.
Ο ανάδοχος θα αποδίδει επιπλέον ένα 2% επί των πωλήσεων -ας πούμε- στο Δημόσιο, καθώς σύντομα και αυτά τα έσοδα θα τα διαχειρίζεται έτσι κι αλλιώς ανώνυμη εταιρία του Δημοσίου, μετά την ψήφιση του σκανδαλώδες νομοσχεδίου της Λίνας Μενδώνη μέσα στο καλοκαίρι. Το ποσοστό αυτό κινείται προφανώς στα όρια του ανεκδότου, καθώς μιλάμε για καταστήματα τα οποία βρίσκονται εντός των πλέων προνομιακών, πολιτιστικών και τουριστικών χώρων στην Ελλάδα, τα οποία κανένας άλλος επιχειρηματίας δεν θα μπορούσε ούτε καν να φανταστεί, δεδομένου ότι μέχρι σήμερα παραδοσιακά τη διαχείρισή τους είχε το υπουργείο Πολιτισμού ή φορέας του. Και προφανώς το ποσοστό αυτό ενισχύει το επιχείρημα περί ξεπουλήματος και μάλιστα εξοργιστικού, όπως το ενισχύει και το γεγονός ότι η σύμβαση είναι για έξι έτη με δικαίωμα ανανέωσης για επιπλέον έξι, όπως αποκάλυψε πρόσφατα και η «Εφημερίδα των Συντακτών».
Το… φωτογραφικό σχέδιο που θα ξεδιπλώσει σήμερα η «κυριακάτικη δημοκρατία» οργανώνεται προφανώς εδώ και χρόνια. Χρειάστηκαν μία εταιρία με ελάχιστη προϋπηρεσία στον τομέα των πωλητηρίων, άπειρα εκατομμύρια από το Ταμείο Ανάκαμψης και φυσικά το «μαγείρεμα» των διαγωνισμών από το υπουργείο Πολιτισμού με βάση όλα τα παραπάνω ώστε να υλοποιηθεί. Το κλειδί ήταν από την αρχή η Radiant A.E.
Πράξη πρώτη
Η εταιρία Radiant ιδρύθηκε το 1998 και η ειδικότητά της, σύμφωνα με όσα αναφέρει στη σελίδα της, ήταν να «μελετά, σχεδιάζει και υλοποιεί Συστήματα Προσωπικής Ξενάγησης-Ενημέρωσης του κοινού σε Μουσεία, Αρχαιολογικούς Χώρους και Αίθουσες Τέχνης». Ηταν δηλαδή κυρίως πληροφοριακά συστήματα σε αυτόν τον χώρο. Το 2010 ανέλαβε σε σύμπραξη με την Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή μεταξύ άλλων και τη διαχείριση των πωλητηρίων του Καλλιμάρμαρου, το οποίο βεβαίως αποτελεί κηρυγμένο μνημείο. Η προϋπηρεσία στα πωλητήρια του Παναθηναϊκού Σταδίου ήταν αρκετή για να αναπτυχθεί το αρχιτεκτονικό σχέδιο που θα οδηγούσε τη Space Hellas αρχικώς να συνεργαστεί με τη Radiant και στη συνέχεια να την εξαγοράσει το 2025, μέσω της Singular Logic, προκειμένου να αναλάβει τις συγκεκριμένες δουλειές από το Δημόσιο. Σήμερα πρόεδρος και της Radiant είναι φυσικά ο Σπύρος Μανωλόπουλος.
Το 2024 ο Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ), δηλαδή το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου του υπουργείου Πολιτισμού που ίδρυσε η κυρία Μενδώνη το 2020 για τη διαχείριση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και ο οποίος θα αντικατασταθεί τώρα από ανώνυμη εταιρία ιδιωτικού δικαίου, προκηρύσσει τον διαγωνισμό «Πιλοτική λειτουργία πωλητηρίου στους χώρους των πρώην Ανθοπωλείων Βουλής», που έφτασε τα 580.000 ευρώ περίπου (με ΦΠΑ), μαζί με μία συμπληρωματική σύμβαση που υπεγράφη λίγους μήνες μετά την αρχική.
Το έργο είχε ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης και βεβαίως θα μπορούσε να το είχε υλοποιήσει ο ΟΔΑΠ, δίνοντας ίσως κάποιες επιμέρους εργασίες σε αναδόχους, όπως η καθαριότητα. Οι πληροφορίες της «κυριακάτικης δημοκρατίας» αναφέρουν ότι το Δ.Σ. του ΟΔΑΠ είχε αρχικώς αποφασίσει να δώσει το έργο στην κοινοπραξία Space Hellas-Radiant, με τη διαδικασία της «διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση», που χρησιμοποιείται αδιάκοπα στο Δημόσιο τα τελευταία χρόνια, και είναι απλώς μία άλλης μορφής απευθείας ανάθεση. Επειτα από παρέμβαση, ωστόσο, της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης (ΕΥΣΤΑ), ο ΟΔΑΠ αναγκάστηκε να προκηρύξει διαγωνισμό. Και πάλι όμως η λύση ήταν έτοιμη στο συρτάρι! Στη διακήρυξη του διαγωνισμού, στις «τεχνικές ικανότητες» των υποψήφιων αναδόχων, υπήρχαν όροι που θα μπορούσε να πληροί μόνο η συγκεκριμένη κοινοπραξία, δεδομένης της προϋπηρεσίας της Radiant στο Καλλιμάρμαρο. Για παράδειγμα, οι οικονομικοί φορείς που θα λάμβαναν μέρος έπρεπε «να έχουν λειτουργήσει κατά τη διάρκεια της τελευταίας τριετίας, από την ημερομηνία διενέργειας του διαγωνισμού, κατάστημα λιανικής πώλησης/πωλητήριο αναμνηστικών ειδών σε μουσείο ή σε επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο ή μνημείο ή συλλογή ή σε χώρο πολιτισμού». Δεδομένου ότι όλα τα πωλητήρια των αρχαιολογικών χώρων, των μουσείων και των μνημείων τα διαχειριζόταν πάντα το υπουργείο Πολιτισμού, αλλά ακόμα και στα ιδιωτικά μουσεία τα διαχειρίζονται τα ίδια τα μουσεία, η μόνη κοινοπραξία που μπορούσε να πάρει μέρος στον διαγωνισμό ήταν η συγκεκριμένη. Οπερ και εγένετο!
Τελικά, το 2025, μετά το πιλοτικό πρόγραμμα, προκηρύσσεται διαγωνισμός για την εκμίσθωση του πωλητηρίου στα παλαιά ανθοπωλεία της Βουλής, τον οποίο φυσικά κερδίζει η κοινοπραξία, με μηναίο μίσθωμα 2.200 ευρώ, καθώς μεταξύ των όρων ήταν πως ο ανάδοχος θα έπρεπε να έχει εκτελέσει σύμβαση πωλητηρίου αναμνηστικών ειδών «το οποίο διαχειρίζεται το υπουργείο Πολιτισμού ή ο ΟΔΑΠ διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους». Ο όρος έγινε δηλαδή ακόμα πιο ασφυκτικός, καθώς μιλούσε για συνεργασία στενά με το ΥΠΠΟ. Και φυσικά ο μόνος ανάδοχος που θα μπορούσε να πληροί αυτόν τον όρο ήταν η κοινοπραξία Μανωλόπουλου, που είχε αναλάβει την προηγούμενη σύμβαση των ανθοπωλείων. Ετσι φτιάχνονται οι γέφυρες στους διαγωνισμούς, ώστε η επιτυχία σε έναν να οδηγεί σε επιτυχία στον επόμενο. Η συγκεκριμένη σύμβαση υπεγράφη με την Ελληνικά Αναμνηστικά Α.Ε., που είχε εν τω μεταξύ δημιουργηθεί.
Πράξη δεύτερη
Προτού περάσουμε στον διαγωνισμό για τα πωλητήρια, έχει σημασία να επισημάνουμε κάποιους άλλους διαγωνισμούς που προηγήθηκαν, τους οποίους κέρδισαν προφανώς και πάλι οι συγκεκριμένες εταιρίες, είτε χωριστά είτε ως κοινοπραξία, και οι οποίοι έστρωσαν το κόκκινο χαλί στον δρόμο που θα οδήγησε στα πωλητήρια (σ.σ.: και δεν ξέρουμε ακόμα σε τι άλλο).
* Το 2023 ο ΟΔΑΠ έδωσε με απευθείας ανάθεση στη Radiant έργο εκπόνησης «μελέτης ροής επισκεπτών για την είσοδό τους στην Ακρόπολη», ύψους 29.884 ευρώ (με ΦΠΑ). Το 2024 έδωσε επίσης με απευθείας ανάθεση στη Radiant έργο εκπόνησης «μελέτης ροής επισκεπτών για την εφαρμογή των ζωνών στους Αρχαιολογικούς χώρους και στα Μουσεία, όπου εφαρμόζεται το e-ticket», ύψους 39.580 ευρώ, δηλαδή σε όλους τους αρχαιολογικούς χώρους. Μεταξύ των παραδοτέων στα παραπάνω έργα, που σύμφωνα με πηγές σχετικές με το θέμα θα μπορούσαν να είχαν υλοποιηθεί χωρίς πρόβλημα από τις υπηρεσίες του ΟΔΑΠ, ήταν η μελέτη των παραγόντων που επηρεάζουν τη ροή των επισκεπτών και η μοντελοποίηση ροών των επισκεπτών. Στην πραγματικότητα, δηλαδή, ο ΟΔΑΠ έδωσε στη Radiant όλα τα απαραίτητα στοιχεία που θα χρειαζόταν μία εταιρία, εάν ήθελε να φτιάξει ένα επιχειρηματικό πλάνο σε σχέση με αυτούς τους χώρους.
* Το 2024 η κοινοπραξία πήρε το έργο «υποστήριξης πλήρους και παραγωγικής λειτουργίας ηλεκτρονικού πωλητηρίου (eshop)», ύψους 565.000 ευρώ με ΦΠΑ, το οποίο είχε ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης. Μέσω αυτού, απέκτησε προνομιακή πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα των αντικειμένων που πωλούνταν ψηφιακά από τον ΟΔΑΠ αλλά και στο προφίλ των αγοραστών. Και σε αυτήν την περίπτωση επιχειρήθηκε η ανάθεση με «διαπραγμάτευση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση», την οποία ανέκοψε η ΕΥΣΤΑ.
* Επίσης το 2024 Radiant και Singular Logic ανέλαβαν μαζί με τον ΟΤΕ έργο που εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης, ύψους περίπου 27.000.000 ευρώ (με ΦΠΑ), για τη δημιουργία -μεταξύ άλλων- του νέου κεντρικού συστήματος διαχείρισης πωλήσεων εισιτηρίων και του ψηφιακού περιβάλλοντος του Hellenic Heritage.
Ετσι, οι επιχειρήσεις που ελέγχει ο κ. Μανωλόπουλος είχαν πλέον στα χέρια τους όλες τις απαραίτητες πληροφορίες προκειμένου να σχεδιάσουν τις κινήσεις τους και να καρπωθούν μερικές από τις πιο προσοδοφόρες επιχειρήσεις της χώρας. Ποιος άλλωστε από τους επισκέπτες μνημείων και αρχαιολογικών χώρων φεύγει χωρίς να αγοράσει έστω ένα μικρό αναμνηστικό ή και περισσότερα για συγγενείς και φίλους;
Πράξη τρίτη
Με τις συμβάσεις που είχαν υπογραφεί πριν από τον διαγωνισμό, το να περάσουν τα πωλητήρια στις εταιρίες Μανωλόπουλου ήταν πλέον θέμα… μάλλον τυπικό. Το μόνο που χρειαζόταν και πάλι ήταν κάποιοι όροι που θα μπορούσαν να πληρούνται μόνο από την κοινοπραξία των εταιριών του. Ο πρώτος ήταν (ξανά) πως ο ανάδοχος θα έπρεπε να έχει διαχειριστεί πωλητήριο του υπουργείου Πολιτισμού ή του ΟΔΑΠ για τουλάχιστον έναν χρόνο. Ο άλλος ήταν πως θα πρέπει να έχει υλοποιήσει τουλάχιστον ένα ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα άνω του 1.000.000 ευρώ. Προφανώς η Singular Logic έχει αναλάβει και ολοκληρώσει πολλά τέτοια συστήματα. Ετσι αποκλείστηκαν με ευκολία όλοι οι άλλοι ανάδοχοι, εάν υποθέσουμε πως η διάθεση των πωλητηρίων σε ιδιώτη θα μπορούσε να επιφέρει μεγαλύτερο κέρδος εάν λειτουργούσε ο ανταγωνισμός μεταξύ των ενδιαφερόμενων εταιριών. Γιατί οικονομοτεχνική μελέτη που να το αποδεικνύει αυτό δεν προηγήθηκε. Και το ακόμη πιο σκανδαλώδες; Τα περισσότερα από αυτά ανακαινίστηκαν, κατασκευάστηκαν ή κατασκευάζονται με κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης ή του ΕΣΠΑ, δηλαδή με πόρους του ελληνικού λαού. Οπως στο Μουσείο της Ακρόπολης, που κατασκευάστηκε πρόσφατα με πόρους του ΤΑΑ, ύψους περίπου 600.000 ευρώ.
Τα 27 σημεία πώλησης που δημοπρατήθηκαν μαζί
- Αρχαιολογικός χώρος Ακρόπολης Αθηνών (για 17.000 ευρώ)
- Μεσαιωνική Πόλη Ρόδου (για 1.250 ευρώ)
- Loggia Ρέθυμνο (για 550 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος Παλαιό Φρούριο Κέρκυρας (για 580 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος Κνωσού (για 7.650 ευρώ)
- Παλαιά Πόλη Χανίων (για 250 ευρώ)
- Λουτρά Παραδείσου Θεσσαλονίκης (για 450 ευρώ)
- Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων (για 1.250 ευρώ)
- Αρχαιολογικό Μουσείο Αιγών (για 750 ευρώ)
- Βασιλικοί τάφοι Αιγών (για 1.350 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος Επίδαυρος (για 1.600 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος Σουνίου (για 1.050 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος Ολυμπιείο (για 550 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος Αρχαίας Αγοράς (για 650 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος Ολυμπίας (για 2.100 ευρώ)
- Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας (για 2.100 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος Δελφών (για 3.000 ευρώ)
- Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών (για 3.000 ευρώ)
- Παλάτι Μαγίστρου (για 1.250 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος Μυκηνών (για 1.100 ευρώ)
- Ακρωτήρι Θήρας (για 1.150 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος Παλαμηδίου (για 400 ευρώ)
- Τέμενος Ντεφτεντάρ στην Κω (για 310 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος ανακτόρου Μυστρά (για 400 ευρώ)
- Βιοτεχνία ελληνικών μαντιλιών (για 350 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος Κεραμικού, πωλητήριο εισόδου (για 255 ευρώ)
- Αρχαιολογικός χώρος Κεραμικού, πωλητήριο εξόδου (για 255 ευρώ)
Εκτός από αυτά τα 27 πωλητήρια που ομαδοποιήθηκαν στον διαγωνισμό, η Ελληνικά Αναμνηστικά Α.Ε. έχει αναλάβει με την ίδια μέθοδο και μεμονωμένα πωλητήρια, όπως του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, και πωλητήρια που εντάχθηκαν στο Ταμείο Ανάκαμψης αλλά δεν ολοκληρώθηκαν, όπως το Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων!
Προϊόντα της προτίμησής της, προμηθευτές της αρεσκείας της!
Οπως επισημάναμε, η κοινοπραξία του κ. Μανωλόπουλου θα μπορεί να τοποθετεί στα πωλητήρια και προϊόντα δικής της προτίμησης από προμηθευτές επίσης της αρεσκείας της. Συμπτωματικά, η μοναδική εταιρία η οποία εμφανίζεται στο «Πόθεν Εσχες» της συζύγου του πρωθυπουργού Μαρέβας Γκραμπόφσκι – Μητσοτάκη και στην οποία είναι βασικός μέτοχος η ίδια ασχολείται και με το εμπόριο αντικειμένων που θα μπορούσαν να πωλούνται σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. Ο λόγος για την MGPG INVESTMENT CONSULTING ΙΚΕ, που ιδρύθηκε το 2020 και στην οποία η κυρία Γκραμπόφσκι κατέχει λίγο παραπάνω από το 80%, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό κατέχει ο αδελφός της Γιώργος Παπαζήσης (εξ ου και ο διακριτικός τίτλος, από τα αρχικά τους). Καταγράφουμε μόνο μερικούς από τους κωδικούς δραστηριοτήτων που έχουν δηλωθεί για τη συγκεκριμένη εταιρία, όπως ακριβώς εμφανίζονται στο Εμπορικό Μητρώο: χονδρικό εμπόριο αγαλμάτων και άλλων διακοσμητικών κεραμικών ειδών, χονδρικό εμπόριο διάφορων τουριστικών και λοιπών παρόμοιων ειδών λαϊκής τέχνης, χονδρικό εμπόριο διάφορων συλλεκτικών ειδών, χονδρικό εμπόριο καλλιτεχνικών & αναμνηστικών ειδών, χονδρικό εμπόριο άλλων μη κατασκευαστικών κεραμικών ειδών, χονδρικό εμπόριο γυάλινων πορσελάνινων ή κεραμικών ειδών λαϊκής τέχνης, χονδρικό εμπόριο ειδών από γυαλί, κρύσταλλο και πορσελάνη, λιανικό εμπόριο διάφορων τουριστικών και λοιπών παρόμοιων ειδών λαϊκής τέχνης, λιανικό εμπόριο ιερογραφιών, ζωγραφιστών εικόνων και παρόμοιων ειδών, λιανικό εμπόριο πινάκων ζωγραφικής γενικά. Και πολλά, παρόμοια άλλα…
