Σε μάχη δισεκατομμυρίων εξελίσσεται η αντιπαράθεση κυβέρνησης και Αλέξη Τσίπρα για το κόστος των οικονομικών τους προγραμμάτων. Ο Τσίπρας κοστολογεί το δικό του πρόγραμμα σε 7,39 δισ. ευρώ σε βάθος τετραετίας. Η κυβέρνηση, ωστόσο, ανεβάζει τον λογαριασμό σε πάνω από 40 δισ. ευρώ στην τετραετία, υπολογίζοντας ότι σε πλήρη εφαρμογή το ετήσιο κόστος προσεγγίζει τα 13 δισ. ευρώ.
Το ΥΠΕΘΟ κατηγορεί, μάλιστα, την πλευρά Τσίπρα ότι υποτιμά το πραγματικό κόστος, καθώς εμφανίζει, μεταξύ άλλων, μόνιμες παρεμβάσεις ως εφάπαξ και αφήνει εκτός κοστολόγησης μέτρα που έχουν εξαγγελθεί. Η διαφορά είναι χαώδης. Για το ίδιο πρόγραμμα η μία πλευρά βλέπει 7,39 δισ. ευρώ και η άλλη πάνω από 40 δισ. ευρώ. Και όλα αυτά ενώ και οι δύο επικαλούνται τα στενά όρια του δημοσιονομικού χώρου.
Την ίδια στιγμή, όμως, υπάρχει και ο λογαριασμός των κυβερνητικών εξαγγελιών της ΔΕΘ. Τα νέα μέτρα, που δεν έχουν ακόμη θεσμοθετηθεί, έχουν δημοσιονομικό κόστος 605 εκατ. ευρώ το 2026 και 2,2 δισ. ευρώ το 2027, με την ετήσια επιβάρυνση να αυξάνεται σταδιακά και να φτάνει τα 3,6 δισ. ευρώ έως το 2030. Σε αυτά πρέπει να προστεθούν οι παρεμβάσεις που έχουν ήδη θεσμοθετηθεί, αλλά δεν έχουν ακόμη αποδώσει πλήρως. Το κόστος τους υπολογίζεται σε 940 εκατ. ευρώ το 2026 και 2,8 δισ. ευρώ το 2027, για να ανέβει σταδιακά στα 5,4 δισ. ευρώ έως το 2030.
Ετσι, μόνο το 2030 το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος των νέων και των ήδη θεσμοθετημένων κυβερνητικών μέτρων φτάνει τα 9 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση μετρά σε βάθος τετραετίας τις εξαγγελίες Τσίπρα για να φτάσει στα 40 δισ. ευρώ, αλλά παρουσιάζει τα δικά της μέτρα κυρίως με βάση το ετήσιο κόστος τους. Τα δύο προγράμματα παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές, καθώς παρατηρείται… χάσμα στην προσέγγιση αναφορικά με την άσκηση δημοσιονομικής πολιτικής.
Κατώτατος μισθός
Στον κατώτατο μισθό ο αριθμητικός στόχος είναι κοινός και συγκεκριμένα στα 1.000 ευρώ. Ο Αλέξης Τσίπρας έχει δεσμευτεί ότι ο κατώτατος θα φτάσει σε αυτό το επίπεδο μέσα στο επόμενο έτος, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης τοποθετεί την επίτευξη του ίδιου στόχου στις αρχές του μεθεπόμενου έτους. Η ΕΛΑΣ θεωρεί ότι η κυβέρνηση ουσιαστικά υιοθέτησε τον ίδιο αριθμητικό στόχο με καθυστέρηση ενός έτους. Υπάρχει όμως και δεύτερη διαφορά: στο πρόγραμμα της ΕΛΑΣ η αύξηση των μισθών συνδέεται με την ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας.
Μέσος μισθός
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η σύγκλιση στον μέσο μισθό. Ο Αλέξης Τσίπρας έχει θέσει ως στόχο μέσο μισθό πλήρους απασχόλησης 1.800 ευρώ στο τέλος της τετραετίας. Από την πλευρά του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε τον πήχη σε πάνω από 1.800 ευρώ έως το 2030. Η διαφοροποίηση βρίσκεται στον μηχανισμό επίτευξής του, καθώς η ΕΛΑΣ συνδέει την αύξηση των αποδοχών με συλλογικές διαπραγματεύσεις, κλαδικές συμβάσεις και αύξηση της παραγωγικότητας.
ΦΠΑ στα τρόφιμα
Σε τελείως διαφορετικές κατευθύνσεις κινούνται οι προτάσεις για το «καυτό» θέμα της ακρίβειας στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Η πρόταση του Αλέξη Τσίπρα περιλαμβάνει τη μείωση του ΦΠΑ στο 6% για βασικά είδη διατροφής και υγιεινής. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΛΑΣ, το μέτρο θα εξοικονομεί περισσότερα από 600 ευρώ τον χρόνο για κάθε νοικοκυριό.
Η μείωση του ΦΠΑ, όπως τόνισε, θα συνοδεύεται από ψηφιακό παρατηρητήριο τιμών ανά κωδικό προϊόντος, έλεγχο ολόκληρης της αλυσίδας «από το χωράφι στο ράφι» και ανώτατο περιθώριο κέρδους σε κάθε κρίκο της αλυσίδας. Η κυβέρνηση από την πλευρά της απορρίπτει κάθε μείωση του ΦΠΑ. Αλλωστε, όπως σημείωσε ο πρωθυπουργός, μια τέτοια ελάφρυνση θα είχε οριζόντιο όφελος, καθώς θα ευνοούνταν οι έχοντες αλλά και οι… τουρίστες.
Μείωση τιμών στο ρεύμα
Στο επίκεντρο των προεκλογικών τους προγραμμάτων βρίσκονται οι τιμές στην ενέργεια. Και οι δύο μιλούν για μείωση 30%, αλλά με διαφορετικό περιεχόμενο. Η ΕΛΑΣ προτείνει μεσοσταθμική μείωση κατά 30% στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, μέσω της ελάχιστης εγγυημένης ποσότητας ενέργειας.
Η κυβέρνηση θέτει ως στόχο τη μείωση κατά 30% της χονδρικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2029. Η διαφορά είναι σημαντική, καθώς η πρώτη πρόταση αφορά άμεσα τον τελικό λογαριασμό του καταναλωτή, ενώ η δεύτερη αφορά τη χονδρεμπορική αγορά και συνεπώς δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε ισόποση μείωση της τελικής τιμής.
Μερίσματα
Στη φορολογία των υψηλών μερισμάτων οι δύο προτάσεις ακολουθούν διαφορετική κατεύθυνση. Η ΕΛΑΣ προτείνει προοδευτική κλίμακα: 5% έως τα 100.000 ευρώ, 10% για το τμήμα από 100.000 έως 200.000 ευρώ και 15% για το ποσό πάνω από τα 200.000 ευρώ. Από την παρέμβαση αυτή υπολογίζει ότι μπορούν να προκύψουν 400 εκατ. ευρώ πρόσθετα έσοδα ετησίως.
Η κυβέρνηση δεν αλλάζει τον φόρο στα μερίσματα, αλλά επιλέγει μια τελείως διαφορετική παρέμβαση. Για τις αμοιβές που λαμβάνουν μέλη διοικητικών συμβουλίων, διαχειριστές και εργατοϋπαλληλικό προσωπικό υπό τη μορφή μερισμάτων από τα κέρδη του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας, ο συντελεστής φόρου διαμορφώνεται σε 15% (αντί για 5%) για το ποσό της ετήσιας αμοιβής που υπερβαίνει τα 60.000 ευρώ. Εκτιμάται ότι η εν λόγω ρύθμιση αφορά περίπου 1.400 στελέχη επιχειρήσεων, με φόρο εισοδήματος από μερίσματα περίπου 12 εκατ. ευρώ το 2025.
Διαφορετική είναι και η φιλοσοφία για την προκαταβολή φόρου. Ο Αλέξης Τσίπρας προτείνει πλήρη κατάργηση της προκαταβολής φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις και μείωσή της για τα νομικά πρόσωπα. Η κυβερνητική πρόταση προβλέπει μείωση από 55% σε 50% για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Για τις επιχειρήσεις προβλέπεται αποκλιμάκωση κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες κάθε χρόνο από το 2028, μέχρι ο συντελεστής να φτάσει επίσης στο 50%. Εδώ η διαφορά είναι ουσιαστική: η ΕΛΑΣ θέλει μηδενισμό της προκαταβολής για τις ατομικές επιχειρήσεις, ενώ η κυβέρνηση τη διατηρεί στο 50%.
Τέλος επιτηδεύματος
Σαφώς μεγαλύτερη είναι η απόσταση στο τέλος επιτηδεύματος. Η πρόταση Τσίπρα προβλέπει πλήρη κατάργησή του για όλες τις επιχειρήσεις, με δημοσιονομικό κόστος 240 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Το κυβερνητικό σχέδιο προβλέπει διαφορετική διαδρομή. Το τέλος καταργείται στην περιφέρεια από το 2026, μειώνεται κατά 50% στην Αττική το 2028 και καταργείται οριστικά και στην Αττική το 2029. Επομένως, η μία πρόταση προβλέπει οριζόντια και άμεση κατάργηση, ενώ η άλλη σταδιακή εφαρμογή με γεωγραφικά και χρονικά στάδια.