Τα άρθρα για την κτηνολατρεία και την παραβίαση των δικαιωμάτων των πολιτών από ανεύθυνους δεσπότες σκύλων έχουν τεράστια απήχηση. Με αφορμή το δημοσίευμα στην «κυριακάτικη δημοκρατία» (φύλλο 30ής Αυγούστου 2026) που τιτλοφορείτο «Πώς μας αρρωσταίνει το γάβγισμα», φίλος αναγνώστης, που υποφέρει από το αδιάκοπο γάβγισμα σκύλων της γειτονιάς του, που έχουν… παρκαριστεί σε μπαλκόνια, ζήτησε να προτείνουμε λύσεις για το πρόβλημα.
Είναι παράδοξο να ζητά κάποιος προτάσεις από δημοσιογράφο για τη λύση προβλήματος, που είναι κυρίως κοινωνικό και γι’ αυτό τον λόγο πολιτικό. Δεν νομοθετούμε, ούτε τάζουμε «φάρμακα» διά πάσαν νόσον. Επισημαίνουμε τα προβλήματα και -όποτε χρειάζεται- επικαλούμεθα την κοινή λογική. Ομως, ο φίλος μας δήλωσε ότι δεν έχει και πολλή εμπιστοσύνη στα αντανακλαστικά των πολιτικών, κυρίως για ζητήματα που δεν αφορούν την τσέπη τους. Γι’ αυτό απευθύνθηκε εις ημάς.
Λοιπόν, για να ικανοποιήσουμε και αυτό το αίτημα, ακολουθήσαμε τη μόδα της εποχής: Ρωτήσαμε την Τεχνητή Νοημοσύνη και συγκεκριμένα το ChatGPT: «Πώς θα μπορούσε η κρατική νομοθεσία ή οι δήμοι να αποτρέψουν ανεύθυνους δεσπότες ζώων να τα έχουν “παρακαρισμένα” στα μπαλκόνια τους; Πώς θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της όχλησης που προκαλούν με τα αδιάκοπα γαβγίσματα; Τι θα πρότεινες;»
Η απάντησή του ήταν λογική αλλά και εφαρμόσιμη. Ιδού τι πρότεινε το ChatGPT: «Το ενδιαφέρον είναι ότι η ελληνική νομοθεσία ήδη απαγορεύει σε σημαντικό βαθμό αυτό που περιγράφεις, αλλά το πρόβλημα είναι κυρίως η ασάφεια ορισμένων όρων και η ανεπαρκής εφαρμογή.
Ο ν. 4830/2021 ορίζει ρητά ότι σε πολυκατοικία τα ζώα «δεν παραμένουν μόνιμα στις βεράντες ή στους ανοιχτούς χώρους του διαμερίσματος». Παράλληλα, ακόμη και όταν βρίσκονται μέσα στο διαμέρισμα, πρέπει να τηρούνται οι κανόνες ευζωίας και οι αστυνομικές διατάξεις περί κοινής ησυχίας. Η παράβαση των σχετικών υποχρεώσεων του άρθρου 15 προβλέπει διοικητικό πρόστιμο 500 ευρώ ανά ζώο, ενώ ξεχωριστή παράβαση των βασικών κανόνων ευζωίας μπορεί να επιφέρει πρόστιμο 1.000 ευρώ.
Επιπλέον, δεν είναι μόνο η ΕΛ.ΑΣ. αρμόδια. Ο νόμος αναφέρει μεταξύ των οργάνων ελέγχου την Ελληνική Αστυνομία, τη Δημοτική Αστυνομία και τις αρμόδιες υπηρεσίες των δήμων. Σε περίπτωση επανάληψης της ίδιας παράβασης, τα διοικητικά πρόστιμα διπλασιάζονται. Μάλιστα, το 2026 η ΕΛ.ΑΣ. έχει δημοσιεύσει πραγματικές περιπτώσεις όπου επιβλήθηκε πρόστιμο 500 ευρώ για μη τήρηση των διατάξεων περί κοινής ησυχίας σχετικά με δεσποζόμενα ζώα.
Πού βρίσκεται λοιπόν το πρόβλημα;
Στη λέξη «μόνιμα». Αν ένας άνθρωπος αφήνει τον σκύλο του στο μπαλκόνι έξι ή οκτώ ώρες κάθε μέρα και τον βάζει μέσα για λίγο, μπορεί να αρχίσει η συζήτηση για το αν αυτό θεωρείται «μόνιμη» παραμονή. Κατά τη γνώμη μου, ο νόμος θα ήταν πολύ αποτελεσματικότερος αν δεν επικεντρωνόταν στο αν το ζώο είναι μόνιμα στο μπαλκόνι, αλλά στο αν το μπαλκόνι χρησιμοποιείται ως κανονικός χώρος φύλαξης του ζώου.
Θα πρότεινα ένα σύστημα περίπου ως εξής:
Ρητή απαγόρευση συστηματικής φύλαξης σκύλου σε μπαλκόνι ή ταράτσα, ιδιαίτερα χωρίς την παρουσία του κηδεμόνα. Το μπαλκόνι να επιτρέπεται ως χώρος όπου βγαίνει προσωρινά το ζώο, όχι ως «δωμάτιό» του. Υποχρέωση κάλυψης βασικών αναγκών του σκύλου: καθημερινή άσκηση εκτός κατοικίας ανάλογη με ηλικία, υγεία και φυλή, ανθρώπινη επαφή, δυνατότητα εξερεύνησης και νοητικής απασχόλησης. Ο ίδιος ο ελληνικός νόμος συνδέει την ευζωία με τη δυνατότητα του ζώου να εκφράζει φυσιολογική συμπεριφορά και να κοινωνικοποιείται.
Για επαναλαμβανόμενο ή πολύωρο γάβγισμα, ύστερα από επαληθευμένες καταγγελίες, ο δήμος να μην περιορίζεται σε ένα πρόστιμο. Να επιβάλλει στον ιδιοκτήτη υποχρέωση να εξετάσει το ζώο από κτηνίατρο και, όπου χρειάζεται, από ειδικό συμπεριφοράς και να παρουσιάσει σχέδιο αντιμετώπισης μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία. Να υπάρχει κλιμακωτή αντιμετώπιση: πρώτη διαπιστωμένη παράβαση → σύσταση και προθεσμία συμμόρφωσης· δεύτερη → ουσιαστικό πρόστιμο· τρίτη → πολύ μεγαλύτερο πρόστιμο και υποχρεωτικός έλεγχος ευζωίας. Σε σοβαρές και επίμονες περιπτώσεις παραμέλησης να εξετάζεται ακόμη και αφαίρεση του ζώου.
Οι δήμοι θα μπορούσαν να έχουν μια ενιαία ηλεκτρονική υπηρεσία καταγγελιών για επαναλαμβανόμενη όχληση ή κακή διαβίωση, ώστε να υπάρχει ιστορικό. Σήμερα πολλές καταγγελίες χάνονται επειδή κάθε περιστατικό αντιμετωπίζεται σαν να είναι το πρώτο. Πριν από την απόκτηση σκύλου, θα θεωρούσα πολύ λογικό ένα σύντομο υποχρεωτικό δωρεάν πρόγραμμα ενημέρωσης κηδεμόνα συνδεδεμένο με το μητρώο καταγραφής και παρακολούθησης ζώων συντροφιάς (ΕΜΖΣ): τι χρειάζεται ένας σκύλος, τι σημαίνει άγχος αποχωρισμού, τι προκαλεί γάβγισμα και ποιες είναι οι υποχρεώσεις προς τους γείτονες.
Για το γάβγισμα ειδικά, θα απέφευγα τη λογική «ο σκύλος κάνει θόρυβο, άρα τιμωρούμε τον σκύλο». Το υπερβολικό γάβγισμα πολύ συχνά είναι σύμπτωμα: βαρεμάρα, φόβος, έλλειψη άσκησης, υπερδιέγερση ή άγχος όταν μένει μόνος. […] Αρα η σωστή κρατική πολιτική θα ήταν «υποχρέωση του ανθρώπου να διορθώσει την αιτία», όχι απλώς «κλείσε τον σκύλο μέσα για να μην ακούγεται».
Και στο θέμα της όχλησης υπάρχει και δικαστική προστασία. Σε απόφαση του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης το 2023 για σκύλους που γάβγιζαν συνεχώς και βρίσκονταν σε μπαλκόνια και εξωτερικούς χώρους το δικαστήριο διέταξε την ιδιοκτήτρια να τους περιορίζει εντός του διαμερίσματος κατά τις ώρες κοινής ησυχίας και απείλησε χρηματική ποινή 500 ευρώ για κάθε παράβαση της απόφασης. Το δικαστήριο στηρίχθηκε και στην προστασία του γείτονα από σημαντικές οχλήσεις λόγω θορύβου».
Σε αυτό το σημείο σχολίασα: Και θα ελέγξει τα περί ευζωίας του σκύλου;
Το ChatGPT απάντησε: «Γι’ αυτό θα έβαζα αντικειμενικά και αποδείξιμα κριτήρια, όχι γενικές διατυπώσεις περί ευζωίας. Για παράδειγμα: Αν σκύλος βρίσκεται συστηματικά μόνος σε μπαλκόνι, να θεωρείται παράβαση χωρίς να χρειάζεται να αποδειχθεί ότι είναι εκεί «μόνιμα». Αν υπάρχουν επανειλημμένες καταγγελίες για γάβγισμα, να γίνεται έλεγχος από Δημοτική Αστυνομία ή ΕΛ.ΑΣ. και να καταγράφεται κάθε περιστατικό σε κοινό μητρώο.
Υστερα από π.χ. 2-3 εξακριβωμένα περιστατικά, να μην χρειάζεται κάθε γείτονας να ξεκινά πάλι από το μηδέν. Να υπάρχει αυτόματη κλιμάκωση προστίμου. Για πολύωρο γάβγισμα να μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντικειμενική καταγραφή διάρκειας – έντασης του θορύβου, αντί να εξαρτάται η υπόθεση από το αν «έτυχε να γαβγίζει όταν ήρθε η Αστυνομία». Σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης παράβασης, να γίνεται υποχρεωτικός έλεγχος των συνθηκών διαβίωσης από κτηνιατρική υπηρεσία του δήμου ή εξουσιοδοτημένο κτηνίατρο.
Και το σημαντικότερο: ο ιδιοκτήτης να υποχρεώνεται να πάρει μέτρα. Οχι απλώς «πλήρωσε ένα πρόστιμο και συνέχισε όπως πριν». Το πρόβλημα σήμερα είναι ακριβώς ότι η απόδειξη πέφτει συχνά πάνω στον ταλαιπωρημένο γείτονα. Τηλεφωνεί, έρχεται η Αστυνομία -αν έρθει-, ο σκύλος εκείνη τη στιγμή μπορεί να έχει σταματήσει, και η ιστορία επαναλαμβάνεται. Θα έπρεπε, λοιπόν, να λειτουργεί περισσότερο όπως οι άλλες επαναλαμβανόμενες οχλήσεις: να δημιουργείται ιστορικό για τη συγκεκριμένη κατοικία και τον συγκεκριμένο ιδιοκτήτη.
Και θα πήγαινα ένα βήμα παραπέρα. Για μένα το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι «επιτρέπεται ο σκύλος στο διαμέρισμα;». Φυσικά και μπορεί να ζήσει σκύλος σε διαμέρισμα. Το ζήτημα είναι ότι η κατοχή σκύλου δεν μπορεί να σημαίνει ότι το κόστος της επιλογής σου το πληρώνει όλη η πολυκατοικία. Αν ο σκύλος γαβγίζει επί ώρες κάθε μέρα επειδή μένει μόνος, αυτό είναι ταυτόχρονα πιθανό πρόβλημα για το ζώο και πραγματική προσβολή της ησυχίας των άλλων ανθρώπων.
Αρα εγώ θα έβαζα στον νόμο κάτι πολύ συγκεκριμένο: επαναλαμβανόμενο και παρατεταμένο γάβγισμα που προκαλεί συνεχή όχληση δημιουργεί υποχρέωση του κηδεμόνα να το αντιμετωπίσει μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία· αν δεν το κάνει, ακολουθούν αυξανόμενες κυρώσεις. Αυτό είναι πολύ πιο εφαρμόσιμο από το αόριστο “ελέγχουμε αν ο σκύλος περνάει καλά”».
