Η παρατεταμένη δημογραφική κρίση έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει κρίσιμα μεγέθη της ελληνικής οικονομίας. Οι επιπτώσεις ήδη διατρέχουν την ελληνική οικονομία, λόγω της σοβαρής έλλειψης εργατικού δυναμικού και οι ειδικοί προειδοποιούν: η επερχόμενη μεγάλη μείωση του πληθυσμού όχι μόνο θα συρρικνώσει τον Ελληνισμό, αλλά θα μετατρέψει ταυτόχρονα τη χώρα σε μία μη διαχειρίσιμη οικονομικά οντότητα.
Με βάση τις πλέον πρόσφατες μελέτες, μέχρι το 2060 αναμένεται μείωση του πληθυσμού κατά 1,7 εκατ. κατοίκους, ενώ ταυτόχρονα ο εξαιρετικά χαμηλός δείκτης γονιμότητας (1,24, όταν το όριο αναπλήρωσης του πληθυσμού είναι το 2,1) συνθέτει ένα σκηνικό έντονης πίεσης για τη χώρα. Είναι, δε, χαρακτηριστικό ότι οι γεννήσεις στην Ελλάδα μειώθηκαν από 84.764 το 2020 σε μόλις 65.594 το 2025, καταγράφοντας πτώση σχεδόν 29,2% μέσα σε πέντε χρόνια.
Οι κύριες επιπτώσεις αυτής της τάσης εστιάζονται στους εξής τομείς:
■ Οικονομική ανάπτυξη: Το εργατικό δυναμικό συρρικνώνεται, γεγονός που μπορεί να περιορίσει την παραγωγικότητα και την καινοτομία.
■ Ασφαλιστικό και Συνταξιοδοτικό: Η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους μειώνεται, δημιουργώντας έντονη πίεση στα δημόσια ταμεία.
■ Υγεία και πρόνοια: Οι ανάγκες για δομές υγείας και φροντίδας ηλικιωμένων αυξάνονται κατακόρυφα.
■ Ερημοποίηση της περιφέρειας: Η μείωση του πληθυσμού γίνεται ακόμα πιο αισθητή στην ελληνική περιφέρεια και στα χωριά.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτου ΕΝΑ, η ελληνική αγορά εργασίας αντιμετωπίζει μια άνευ προηγουμένου καθίζηση στο πιο δυναμικό της κομμάτι. Το εργατικό δυναμικό και η απασχόληση στις ηλικίες 20-44 έχουν υποστεί τεράστια συρρίκνωση κατά την περίοδο 2008-2025, λόγω της δραματικής μείωσης του αντίστοιχου πληθυσμού. Η περαιτέρω μείωση τόσο του πληθυσμού των νέων (20-29 ετών) όσο και αυτού στις κεντρικές παραγωγικές ηλικίες (30-44 ετών), σε συνδυασμό με την περαιτέρω μείωση και του ποσοστού ανεργίας, εκτιμάται ότι θα επιδεινώσουν σημαντικά το πρόβλημα της έλλειψης εργατικού δυναμικού σε ορισμένους κυρίως κλάδους της ελληνικής οικονομίας (αγροτικός τομέας, κατασκευές, τουρισμός κ.ά.).
Μεταξύ 2008 και 2025 ο πληθυσμός 20-44 ετών μειώθηκε κατά 1.146,4 εκατ. άτομα, συμπαρασύροντας το εργατικό δυναμικό και τους απασχολουμένους αυτών των ηλικιών, που συρρικνώθηκαν κατά 881,7 και 829,3 χιλιάδες αντίστοιχα. Η καθαρή εξωτερική μετανάστευση στις ίδιες ηλικίες κατά το ίδιο διάστημα (εκροές: 1.040 εκατ. ατομα, εισροές: 797.000 άτομα) συνέβαλε στη μείωση του πληθυσμού κατά 243.000 άτομα. Ποια είναι η στάση της κυβέρνησης μπροστά σε αυτό το φαινόμενο, που ήδη ο επιχειρηματικός κόσμος αντιμετωπίζει ως ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα; Πανηγυρίζει για τη μείωση της ανεργίας!
Ωστόσο, το ινστιτούτο δίνει μια διαφορετική οπτική, επισημαίνοντας ότι βασικός παράγοντας της αύξησης του ποσοστού απασχόλησης είναι η μείωση του πληθυσμού της χώρας. Συγκεκριμένα, το ποσοστό απασχόλησης του πληθυσμού 20-64 ετών που αποτελεί κομβικό δείκτη επίδοσης της οικονομίας, το 2025 έφτασε στο 71%, έχοντας ξεπεράσει κατά πολύ το επίπεδο του 2008 (66,3%). Ομως, η υπέρβαση αυτή οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στη μεγάλη μείωση του πληθυσμού και όχι στην επιστροφή της απασχόλησης στο προ της κρίσης επίπεδο.
Συγκεκριμένα, μεταξύ 2008 και 2025 ο πληθυσμός 20-64 ετών μειώθηκε κατά 734.000 άτομα. Αν είχε παραμείνει σταθερός, το 2025, το ποσοστό απασχόλησης θα ήταν 61,7%, δηλαδή πολύ κατώτερο του επιπέδου του 2008 (66,3%). Σε άμεση συνάρτηση βρίσκεται το Ασφαλιστικό, καθώς η μείωση των εργαζομένων συνεπάγεται μείωση και της σχέσης μεταξύ ασφαλισμένων και συνταξιούχων, δηλαδή αυτών που εισφέρουν στο σύστημα και αυτών που λαμβάνουν τις παροχές. Οι προβολές της Eurostat δείχνουν ότι ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων θα εκτιναχθεί μετά το 2050. Αυτό σημαίνει ότι θα αντιστοιχούν μόλις 1,5 εργαζόμενοι για κάθε 1 συνταξιούχο, από περίπου 3,5 που είναι σήμερα.
Συρρικνώνεται σε…. περίπτερο
Σε ένα βασικό σενάριο, όπου οι δημογραφικές τάσεις στην Ελλάδα συγκλίνουν μόνο ελαφρά με την υπόλοιπη Ευρώπη, αλλά η γήρανση και η πτωτική τάση του πληθυσμού παραμένουν, μέσα από μακροοικονομικές προσομοιώσεις του ΙΟΒΕ, εκτιμάται ότι το πραγματικό ΑΕΠ το 2100 θα είναι χαμηλότερο κατά 58 δισ. ευρώ (ή 31%) σε σχέση με το 2019, η απασχόληση κατά 2,1 εκατ. άτομα (ή 48%), τα
δημοσιονομικά έσοδα κατά 14 δισ. ευρώ (ή 19%) και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατά περίπου 1.740 ευρώ (ή 10%), σε σταθερές τιμές του 2019.
Αβίωτη ακόμη και για τους μετανάστες!
Θιασώτες της παγκοσμιοποίησης βλέπουν με πολύ καλό μάτι την αθρόα εισροή μεταναστών στην Ελλάδα προκειμένου αυτή να «ανασάνει» δημογραφικά. Χωρίς να δίνουν δεκάρα για την αλλοίωση του πληθυσμού και της χώρας, πολιτισμικά και θρησκευτικά, ευελπιστούν πως σε έναν βαθμό θα σωθεί η παρτίδα. Ωστόσο, φαίνεται πως είναι σε τόσο κακό χάλι που ακόμα και όσοι μπαίνουν καθημερινά στο ξέφραγο αμπέλι που ονομάζουμε Ελλάδα κάνουν τα πάντα για να φύγουν για τις πιο προηγμένες χώρες της Ευρώπης. Σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, αριθμός των αλλοδαπών που ζουν στην Ελλάδα υποχώρησε κατά 140.500 άτομα ή 51,4% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ το εργατικό δυναμικό των αλλοδαπών υποχώρησε σε 97.500 άτομα.
