Πολύ καλή για να είναι αληθινή φαίνεται πως είναι η ανανεωμένη πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού, η οποία τέθηκε χθες σε πλήρη λειτουργία και προβλέπει, υπό συγκεκριμένους όρους, την προστασία της κύριας κατοικίας.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο προεκλογικό αφήγημα γύρω από τη συγκεκριμένη παρέμβαση, η οποία, ωστόσο, αφορά περιορισμένο αριθμό οφειλετών. Αλλωστε, στα έξι χρόνια λειτουργίας του εξωδικαστικού μηχανισμού έχουν ρυθμιστεί οφειλές περίπου 20 δισ. ευρώ, όταν το συνολικό ιδιωτικό χρέος στη χώρα φτάνει τα 410 δισ. ευρώ. Σε όλα αυτά θα πρέπει να προστεθεί και η παράμετρος των τραπεζών και των servicers, καθώς αρνούνται να απαντήσουν στις προτάσεις ρύθμισης των οφειλετών.
Συγκεκριμένα, οι δανειολήπτες έχουν πλέον τη δυνατότητα, κατά την υποβολή της αίτησής τους στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού, να αιτούνται ρύθμιση των οφειλών τους με προστασία της κύριας κατοικίας τους διαχωρίζοντας αυτήν από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία τους.
Η κυβέρνηση με τη νέα αυτή βελτιωτική κίνηση υπόσχεται πως εξασφαλίζεται η ταχεία διαδικασία ρύθμισης, μεγαλύτερη διαγραφή οφειλών και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, καθώς για τον υπολογισμό της ρύθμισης λαμβάνεται υπόψη μόνο η αξία της κύριας κατοικίας. Ωστόσο, πρόκειται για ένα πλαίσιο το οποίο θα λειτουργήσει μόνο για ελάχιστους και όχι για την πλειοψηφία των πολιτών που δημιούργησαν χρέη σε Εφορία, ταμεία, τράπεζες και servicers κατά τη διάρκεια των αλλεπάλληλων κρίσεων.
Εκποίηση
Η βελτιωμένη ρύθμιση αφορά στην πράξη μόνο όσους διαθέτουν και άλλα ακίνητα πέραν την πρώτης κατοικίας τους. Για να μειώσουν τη συνολική οφειλή και να αποκτήσουν πιο βιώσιμη ρύθμιση με χαμηλότερες δόσεις, θα μπορούν να ζητούν την εκποίηση των υπόλοιπων ακινήτων τους.
Στην πράξη, όμως, η επιλογή αυτή δεν θα είναι τόσο αθώα όσο ακούγεται, καθώς δεν θα μπορεί να πουλά τα ακίνητά του σε τιμές αγοράς, αλλά θα ενεργοποιείται μια απλοποιημένη διαδικασία πλειστηριασμού. Αυτό σημαίνει πως θα υπάρχει κίνδυνος ξεπουλήματος της περιουσίας του σε τιμές ιδιαίτερα χαμηλές και θα παραμένει ακόμα χρεωμένος, με το «τυράκι» της διάσωσης της πρώτης κατοικίας.
Σε κάθε περίπτωση, ο οφειλέτης δύναται να αποδεχθεί ή να απορρίψει την αντιπρόταση αυτή. Εάν δεν την αποδεχτεί, θα λάβει την πρόταση του εξωδικαστικού όπως ισχύει, χωρίς εκποίηση των λοιπών ακινήτων. Το νέο πλαίσιο, όμως, δεν αγγίζει τους οφειλέτες που δεν έχουν καμία άλλη ακίνητη περιουσία, πέραν του σπιτιού στο οποίο διαμένουν. Από τη στιγμή που δεν υπάρχει δεύτερο ακίνητο για να εκποιηθεί και να περιοριστεί το ύψος της οφειλής, δεν μπορούν να αξιοποιήσουν τη συγκεκριμένη δυνατότητα που προστέθηκε στον εξωδικαστικό.
Για αυτή την κατηγορία οφειλετών εξακολουθεί να ισχύει η κανονική διαδικασία του εξωδικαστικού μηχανισμού, με τη ρύθμιση να υπολογίζεται με βάση τα οικονομικά και περιουσιακά στοιχεία που προβλέπει ο υφιστάμενος μηχανισμός. Η νέα επιλογή, επομένως, δεν δημιουργεί από μόνη της μια γενική ασπίδα προστασίας της πρώτης κατοικίας για κάθε υπερχρεωμένο νοικοκυριό.
Η κύρια κατοικία δεν προστατεύεται αυτομάτως επειδή ο οφειλέτης μπήκε στην πλατφόρμα ή επειδή υπέβαλε αίτηση. Η προστασία από μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και πλειστηριασμό κατοχυρώνεται όταν υπογραφεί η σύμβαση αναδιάρθρωσης και υπό την προϋπόθεση ότι ο οφειλέτης θα τηρεί τη ρύθμιση. Αν, δηλαδή, σταματήσει να πληρώνει και η ρύθμιση χαθεί, χάνεται και η προστασία που τη συνοδεύει.
Εστω ένας δανειολήπτης με χρέη 300.000 ευρώ. Διαθέτει το σπίτι στο οποίο κατοικεί, αξίας 150.000 ευρώ, αλλά και επιπλέον ακίνητη περιουσία αξίας 50.000 ευρώ. Με το προηγούμενο μοντέλο, ολόκληρη η περιουσία του έμπαινε στην εξίσωση για τον υπολογισμό της πρότασης. Τώρα μπορεί να ζητήσει διαφορετική μεταχείριση για την κύρια κατοικία του. Το σπίτι των 150.000 ευρώ διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα ακίνητα, τα οποία προορίζονται για ρευστοποίηση.
