Σήμερα, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη της Οσίας Ευφροσύνης και του πατέρα της, Οσίου Παφνουτίου, δύο μορφών που συνέδεσαν τη ζωή τους με την πίστη, την άσκηση και την ολοκληρωτική αφοσίωση στον Θεό. Η μνήμη τους εορτάζεται κάθε χρόνο την ίδια ημέρα, με την ιστορία της Ευφροσύνης να κατέχει ξεχωριστή θέση στην εκκλησιαστική παράδοση.
Η Οσία Ευφροσύνη
Η Οσία Ευφροσύνη έζησε κατά τον 5ο αιώνα, στα χρόνια του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β΄. Καταγόταν από την Αλεξάνδρεια και ήταν μοναχοκόρη μιας ιδιαίτερα εύπορης και ευσεβούς οικογένειας. Ο πατέρας της, Παφνούτιος, συγκαταλεγόταν στους πλουσιότερους κατοίκους της πόλης, ενώ μαζί με τη σύζυγό του είχαν βαθιά πίστη στον Θεό.
Σε ηλικία μόλις 12 ετών η Ευφροσύνη έχασε τη μητέρα της και έκτοτε μεγάλωσε υπό τη φροντίδα του πατέρα της. Παρά τα πλούτη και την άνεση που τη συνόδευαν από τη γέννησή της, η ίδια στράφηκε από νεαρή ηλικία προς τον ασκητικό βίο. Όταν ο Παφνούτιος αποφάσισε να την παντρέψει, εκείνη επέλεξε διαφορετικό δρόμο, καθώς επιθυμούσε να αφιερώσει ολοκληρωτικά τη ζωή της στον Θεό.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η Ευφροσύνη εγκατέλειψε κρυφά το σπίτι της και, προκειμένου να μην εντοπιστεί, μεταμφιέστηκε σε άνδρα και παρουσιάστηκε σε ανδρικό μοναστήρι με το όνομα «Σμάραγδος». Εκεί ακολούθησε αυστηρή μοναχική ζωή, με προσευχή, νηστεία και άσκηση, χωρίς οι μοναχοί να γνωρίζουν την πραγματική της ταυτότητα.
Ο Παφνούτιος
Ο Παφνούτιος, συντετριμμένος από την εξαφάνιση της μοναχοκόρης του, την αναζητούσε επί χρόνια. Η παράδοση αναφέρει ότι επισκεπτόταν ακόμη και το μοναστήρι στο οποίο βρισκόταν η ίδια, χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι ο μοναχός που γνώριζε ως Σμάραγδο ήταν στην πραγματικότητα η κόρη του.
Η αποκάλυψη έγινε λίγο πριν από το τέλος της ζωής της Ευφροσύνης, όταν πλέον αποκάλυψε στον Παφνούτιο ποια πραγματικά ήταν. Μετά την κοίμησή της, ο πατέρας της, βαθιά επηρεασμένος από την ασκητική πορεία της κόρης του, ακολούθησε και ο ίδιος τον μοναχικό βίο. Ο Όσιος Παφνούτιος αφιερώθηκε στην άσκηση και την προσευχή και, σύμφωνα με το Συναξάρι, εκοιμήθη ειρηνικά.
Η Εκκλησία τιμά από κοινού πατέρα και κόρη στις 25 Σεπτεμβρίου, προβάλλοντας μέσα από τη ζωή τους την αποδέσμευση από τα υλικά αγαθά, την ταπεινότητα και την αφοσίωση στην πίστη. Η Οσία Ευφροσύνη έμεινε ιδιαίτερα γνωστή για την απόφασή της να εγκαταλείψει μια ζωή πλούτου και κοινωνικής εξασφάλισης, επιλέγοντας αντί αυτής τον δρόμο της άσκησης και της μοναχικής ζωής.
Αποτμήματα των ιερών λειψάνων της φυλάσσονται, μεταξύ άλλων, στην Ιερά Μονή Κύκκου στην Κύπρο και στο Παρεκκλήσιο της Οσίας Ξένης της Ρωσίδος στη Μάνδρα Αττικής.
